**Chemours aansprakelijk voor milieuschade door pfas, oordeelt rechter**

Chemische fabriek Chemours in Dordrecht is deels aansprakelijk voor schade die gemeenten in de omgeving hebben geleden door vervuiling met pfas. Dat heeft de rechtbank Rotterdam bepaald in een civiele zaak. Die was aangespannen door de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden tegen Chemours en haar voorganger DuPont.

Nu de rechtbank de gemeenten op belangrijke punten in het gelijk heeft gesteld ligt de weg naar een schadevergoedingsprocedure open. De gemeenten willen de kosten die voortvloeien uit de verontreiniging op Chemours verhalen. Dan gaat het om bodem- en gezondheidsonderzoeken die met gemeenschapsgeld zijn uitgevoerd en financiële schade door de gevolgen van de bodemverontreiniging.

De rechter oordeelde dat er bij de uitstoot van de pfas-variant PFOA tussen 1984 en 1998 sprake was een onrechtmatige daad. DuPont wist van de gevaren en liet het na om de instanties die de vergunning moesten verlenen daarover in te lichten, staat in het vonnis. Mogelijk was de uitstoot van PFOA ook van 1998 tot 2012 illegaal, maar dat kan de rechtbank nu nog niet vaststellen. Daarover wordt later een uitspraak gedaan.

De uitstoot van een andere stof, GenX, was volgens de rechtbank niet onrechtmatig. De gemeenten hebben niet hard genoeg kunnen maken wat de risico's zijn van de relatief kleine hoeveelheden die vanaf 2012 zijn uitgestoten. Wel zegt de rechter dat Chemours misschien toch moet opdraaien voor de kosten van de verwijdering van GenX als de uitgestoten hoeveelheden groter zijn dan nu bekend is.

Voorgeschiedenis

De zaak heeft lang geduurd. In 2018 stelden de vier gemeenten de bedrijven al aansprakelijk voor de schade die zij hebben geleden en mogelijk nog lijden als gevolg van de uitstoot van kankerverwekkende Pfas-stoffen PFOA en GenX. Omdat Chemours elke aansprakelijkheid afwees, werd het bedrijf in april 2021 gedagvaard.

In maart van dit jaar volgde de inhoudelijke behandeling. De gemeenten stelden dat hun inwoners en anderen niet ongevraagd geconfronteerd mogen worden met de gevolgen van uitstoot van Pfas: "Deze stoffen horen niet thuis in het milieu, niet in ons water, niet in onze bodem, niet in ons voedsel."

Vergunning

Volgens de gemeenten heeft Chemours onrechtmatig gehandeld: ze wisten van de milieu- en gezondheidsrisco's van PFOA en GenX, maar hebben dat niet gedeeld bij het aanvragen van de benodigde vergunningen. Ook zouden ze te weinig hebben gedaan om de gevolgen van de uitstoot te voorkomen.

Chemours zegt in zijn verweer dat de fabriek een vergunning had om de betreffende stoffen uit te stoten. Verder voerde het bedrijf aan dat de afgelopen jaren hard is gewerkt om de emissies te verminderen. Zo zou de uitstoot van GenX al met 99 procent zijn teruggebracht. Ook voor andere stoffen is de doelstelling om in 2024 een reductie van 80 procent te halen.

Het bedrijf zegt te investeren in processen en technieken om de impact op de omgeving te verminderen. Begin deze maand werd bekend dat Chemours heeft geprobeerd de zaak te schikken maar de gemeenten wezen dat af.

Zembla

Dat Dupont, waarvan Chemours een afsplitsing is, al tientallen jaren weet dat de productie van pfas een risico vormt voor het personeel en de omgeving werd in juni duidelijk door een uitzending van BNNVARA-programma Zembla. Al in de jaren negentig werd een pfas-coördinator aangesteld.

Die constateerde dat er door kapotte en scheurende leidingen grote hoeveelheden pfas waren gelekt. Hij waarschuwde dat de vervuiling zeer moeilijk te beheersen is en dat de verspreiding van de stof ernstige aansprakelijkheidsgevolgen kon hebben.

Meer procedures

Tegen Chemours lopen meer juridische procedures. Zo heeft advocaat Bénédicte Ficq begin deze maand namens meer dan 3000 omwonenden aangifte gedaan van strafbaar handelen door de directie van Chemours. Het bedrijf zou de gezondheid en zelfs levens van omwonenden in gevaar hebben gebracht, terwijl het wist wat de risico's waren.

Een ernstig zieke oud-werknemer heeft Chemours individueel gedagvaard, omdat hij het bedrijf aansprakelijk stelt voor zijn slechte gezondheid.

De provincie Zuid-Holland verloor eerder dit jaar een zaak tegen Chemours waarin het ging om de vraag of de uitstoot van stoffen die potentieel schadelijk zijn beperkt mag worden. Er loopt nog wel een beroepszaak van de provincie.

Daarnaast heeft Zuid-Holland aangifte gedaan vanwege het illegaal lozen van pfas-variant trifluorazijnzuur (TFA). Eerder werd aan Chemours al een dwangsom opgelegd van 125.000 euro. Die moet het bedrijf betalen als het nog een keer TFA op het riool loost.

https://nos.nl/l/2492001


**Chemours aansprakelijk voor milieuschade door pfas, oordeelt rechter**

Chemische fabriek Chemours in Dordrecht is deels aansprakelijk voor schade die gemeenten in de omgeving hebben geleden door vervuiling met pfas. Dat heeft de rechtbank Rotterdam bepaald in een civiele zaak. Die was aangespannen door de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden tegen Chemours en haar voorganger DuPont.

Nu de rechtbank de gemeenten op belangrijke punten in het gelijk heeft gesteld ligt de weg naar een schadevergoedingsprocedure open. De gemeenten willen de kosten die voortvloeien uit de verontreiniging op Chemours verhalen. Dan gaat het om bodem- en gezondheidsonderzoeken die met gemeenschapsgeld zijn uitgevoerd en financiële schade door de gevolgen van de bodemverontreiniging.

De rechter oordeelde dat er bij de uitstoot van de pfas-variant PFOA tussen 1984 en 1998 sprake was een onrechtmatige daad. DuPont wist van de gevaren en liet het na om de instanties die de vergunning moesten verlenen daarover in te lichten, staat in het vonnis. Mogelijk was de uitstoot van PFOA ook van 1998 tot 2012 illegaal, maar dat kan de rechtbank nu nog niet vaststellen. Daarover wordt later een uitspraak gedaan.

De uitstoot van een andere stof, GenX, was volgens de rechtbank niet onrechtmatig. De gemeenten hebben niet hard genoeg kunnen maken wat de risico's zijn van de relatief kleine hoeveelheden die vanaf 2012 zijn uitgestoten. Wel zegt de rechter dat Chemours misschien toch moet opdraaien voor de kosten van de verwijdering van GenX als de uitgestoten hoeveelheden groter zijn dan nu bekend is.

Voorgeschiedenis

De zaak heeft lang geduurd. In 2018 stelden de vier gemeenten de bedrijven al aansprakelijk voor de schade die zij hebben geleden en mogelijk nog lijden als gevolg van de uitstoot van kankerverwekkende Pfas-stoffen PFOA en GenX. Omdat Chemours elke aansprakelijkheid afwees, werd het bedrijf in april 2021 gedagvaard.

In maart van dit jaar volgde de inhoudelijke behandeling. De gemeenten stelden dat hun inwoners en anderen niet ongevraagd geconfronteerd mogen worden met de gevolgen van uitstoot van Pfas: "Deze stoffen horen niet thuis in het milieu, niet in ons water, niet in onze bodem, niet in ons voedsel."

Vergunning

Volgens de gemeenten heeft Chemours onrechtmatig gehandeld: ze wisten van de milieu- en gezondheidsrisco's van PFOA en GenX, maar hebben dat niet gedeeld bij het aanvragen van de benodigde vergunningen. Ook zouden ze te weinig hebben gedaan om de gevolgen van de uitstoot te voorkomen.

Chemours zegt in zijn verweer dat de fabriek een vergunning had om de betreffende stoffen uit te stoten. Verder voerde het bedrijf aan dat de afgelopen jaren hard is gewerkt om de emissies te verminderen. Zo zou de uitstoot van GenX al met 99 procent zijn teruggebracht. Ook voor andere stoffen is de doelstelling om in 2024 een reductie van 80 procent te halen.

Het bedrijf zegt te investeren in processen en technieken om de impact op de omgeving te verminderen. Begin deze maand werd bekend dat Chemours heeft geprobeerd de zaak te schikken maar de gemeenten wezen dat af.

Zembla

Dat Dupont, waarvan Chemours een afsplitsing is, al tientallen jaren weet dat de productie van pfas een risico vormt voor het personeel en de omgeving werd in juni duidelijk door een uitzending van BNNVARA-programma Zembla. Al in de jaren negentig werd een pfas-coördinator aangesteld.

Die constateerde dat er door kapotte en scheurende leidingen grote hoeveelheden pfas waren gelekt. Hij waarschuwde dat de vervuiling zeer moeilijk te beheersen is en dat de verspreiding van de stof ernstige aansprakelijkheidsgevolgen kon hebben.

Meer procedures

Tegen Chemours lopen meer juridische procedures. Zo heeft advocaat Bénédicte Ficq begin deze maand namens meer dan 3000 omwonenden aangifte gedaan van strafbaar handelen door de directie van Chemours. Het bedrijf zou de gezondheid en zelfs levens van omwonenden in gevaar hebben gebracht, terwijl het wist wat de risico's waren.

Een ernstig zieke oud-werknemer heeft Chemours individueel gedagvaard, omdat hij het bedrijf aansprakelijk stelt voor zijn slechte gezondheid.

De provincie Zuid-Holland verloor eerder dit jaar een zaak tegen Chemours waarin het ging om de vraag of de uitstoot van stoffen die potentieel schadelijk zijn beperkt mag worden. Er loopt nog wel een beroepszaak van de provincie.

Daarnaast heeft Zuid-Holland aangifte gedaan vanwege het illegaal lozen van pfas-variant trifluorazijnzuur (TFA). Eerder werd aan Chemours al een dwangsom opgelegd van 125.000 euro. Die moet het bedrijf betalen als het nog een keer TFA op het riool loost.

Wil je meer weten over pfas en Chemours? Bekijk deze video van NOS op 3:

https://nos.nl/l/2492001


**Chemours aansprakelijk voor milieuschade door pfas, oordeelt rechter**

Chemische fabriek Chemours in Dordrecht is deels aansprakelijk voor schade die gemeenten in de omgeving hebben geleden door vervuiling met pfas. Dat heeft de rechtbank Rotterdam bepaald in een civiele zaak. Die was aangespannen door de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden tegen Chemours en haar voorganger DuPont.

Nu de rechtbank de gemeenten op belangrijke punten in het gelijk heeft gesteld ligt de weg naar een schadevergoedingsprocedure open. De gemeenten willen de kosten die voortvloeien uit de verontreiniging op Chemours verhalen. Dan gaat het om bodem- en gezondheidsonderzoeken die met gemeenschapsgeld zijn uitgevoerd en financiële schade door de gevolgen van de bodemverontreiniging.

Tussen 1984 en 1998

De rechter oordeelde dat er bij de uitstoot in de lucht van de pfas-variant PFOA tussen 1984 en 1998 sprake was een onrechtmatige daad. DuPont, waarvan Chemours in 2015 werd afgesplitst, wist van de gevaren en liet het na om de instanties die de vergunning moesten verlenen daarover in te lichten, staat in het vonnis.

Mogelijk was de uitstoot van PFOA ook van 1998 tot 2012 illegaal, maar dat kan de rechtbank nu nog niet vaststellen. Daarover wordt later een uitspraak gedaan.

De uitstoot van een andere stof, GenX, was volgens de rechtbank niet onrechtmatig. De gemeenten hebben niet hard genoeg kunnen maken wat de risico's zijn van de relatief kleine hoeveelheden die vanaf 2012 zijn uitgestoten. Wel zegt de rechter dat Chemours misschien toch moet opdraaien voor de kosten van de verwijdering van GenX als de uitgestoten hoeveelheden groter zijn dan nu bekend is.

Voorgeschiedenis

De zaak heeft lang geduurd. In 2018 stelden de vier gemeenten de bedrijven al aansprakelijk voor de schade die zij hebben geleden en mogelijk nog lijden als gevolg van de uitstoot van kankerverwekkende Pfas-stoffen PFOA en GenX. Omdat Chemours elke aansprakelijkheid afwees, werd het bedrijf in april 2021 gedagvaard.

In maart van dit jaar volgde de inhoudelijke behandeling. De gemeenten stelden dat hun inwoners en anderen niet ongevraagd geconfronteerd mogen worden met de gevolgen van uitstoot van Pfas: "Deze stoffen horen niet thuis in het milieu, niet in ons water, niet in onze bodem, niet in ons voedsel."

Vergunning

Volgens de gemeenten heeft Chemours onrechtmatig gehandeld: ze wisten van de milieu- en gezondheidsrisco's van PFOA en GenX, maar hebben dat niet gedeeld bij het aanvragen van de benodigde vergunningen. Ook zouden ze te weinig hebben gedaan om de gevolgen van de uitstoot te voorkomen.

Chemours zegt in zijn verweer dat de fabriek een vergunning had om de betreffende stoffen uit te stoten. Verder voerde het bedrijf aan dat de afgelopen jaren hard is gewerkt om de emissies te verminderen. Zo zou de uitstoot van GenX al met 99 procent zijn teruggebracht. Ook voor andere stoffen is de doelstelling om in 2024 een reductie van 80 procent te halen.

Het bedrijf zegt te investeren in processen en technieken om de impact op de omgeving te verminderen. Begin deze maand werd bekend dat Chemours heeft geprobeerd de zaak te schikken maar de gemeenten wezen dat af.

Zembla

Dat Dupont, waarvan Chemours een afsplitsing is, al tientallen jaren weet dat de productie van pfas een risico vormt voor het personeel en de omgeving werd in juni duidelijk door een uitzending van BNNVARA-programma Zembla. Al in de jaren negentig werd een pfas-coördinator aangesteld.

Die constateerde dat er door kapotte en scheurende leidingen grote hoeveelheden pfas waren gelekt. Hij waarschuwde dat de vervuiling zeer moeilijk te beheersen is en dat de verspreiding van de stof ernstige aansprakelijkheidsgevolgen kon hebben.

Meer procedures

Tegen Chemours lopen meer juridische procedures. Zo heeft advocaat Bénédicte Ficq begin deze maand namens meer dan 3000 omwonenden aangifte gedaan van strafbaar handelen door de directie van Chemours. Het bedrijf zou de gezondheid en zelfs levens van omwonenden in gevaar hebben gebracht, terwijl het wist wat de risico's waren.

Een ernstig zieke oud-werknemer heeft Chemours individueel gedagvaard, omdat hij het bedrijf aansprakelijk stelt voor zijn slechte gezondheid.

De provincie Zuid-Holland verloor eerder dit jaar een zaak tegen Chemours waarin het ging om de vraag of de uitstoot van stoffen die potentieel schadelijk zijn beperkt mag worden. Er loopt nog wel een beroepszaak van de provincie.

Daarnaast heeft Zuid-Holland aangifte gedaan vanwege het illegaal lozen van pfas-variant trifluorazijnzuur (TFA). Eerder werd aan Chemours al een dwangsom opgelegd van 125.000 euro. Die moet het bedrijf betalen als het nog een keer TFA op het riool loost.

Wil je meer weten over pfas en Chemours? Bekijk deze video van NOS op 3:

https://nos.nl/l/2492001


**Coalitieakkoorden provincies zijn weinig concreet, zegt onderzoeksbureau**

De provincies schuiven lastige keuzes voor zich uit bij urgente thema's als stikstof en klimaat. Dat is een van de conclusies van organisatieadviesbureau Berenschot op basis van onderzoek naar de huidige provinciale coalitieakkoorden.

Het bureau deed een eerste analyse naar de twaalf coalitieakkoorden na de verkiezingen in maart van dit jaar op basis van trefwoorden en plannen. Het onderzoeksbureau noemt de coalitieakkoorden "in het algemeen overwegend beleidsarm, weinig concreet en gesloten op hoofdlijnen".

Volgens het onderzoek worden er veelal geen harde keuzes gemaakt over hoe de doelen gerealiseerd moeten worden. Volgens Berenschot staat in de akkoorden vaak alleen wat de provincies níet willen. Zo staat er in negen van de twaalf akkoorden dat provincies in de komende vier jaar niet zullen meewerken aan gedwongen uitkoop van boeren ten behoeve van stikstofreductie.

'Bemoeilijkt en vertraagt'

Sommige thema's worden weinig genoemd, terwijl die voor de kiezer juist belangrijk waren, stellen de onderzoekers. In het akkoord van Overijssel worden de woorden 'stikstof' en 'stikstofreductie' bijvoorbeeld slechts één keer genoemd, schrijft RTV Oost. Hoe het stikstofprobleem moet worden aangepakt, laten de provincies allemaal in het midden. Volgens de onderzoekers kan dat oplossingen in de praktijk bemoeilijken en vertragingen.

Wel zijn er grote verschillen in genoemde thema's tussen de provincies. Zo is economie het belangrijkste thema in Brabant en Flevoland en wordt werkgelegenheid het meest genoemd in Groningen. De term 'milieucriminaliteit' wordt alleen in het Brabantse coalitieakkoord genoemd.

BBB

De BBB was bij de afgelopen verkiezingen de grote winnaar en zit in tien van de twaalf provinciale colleges. BBB-fractievoorzitter Carla Evers reageert bij de omroep op de conclusies van het bureau over het akkoord in haar provincie: "Het is inderdaad een akkoord op hoofdlijnen, met wat wij belangrijk vinden. Maar we willen ook niet alles bij voorbaat vastzetten. We willen ruimte laten om met elkaar de komende vier jaar - dus met coalitie, oppositie en vooral de inwoners - samen te bepalen wat het beste is voor Overijssel."

Veel van de provincies leggen met deze coalitieakkoorden de bal bij het Rijk, vindt het bureau. "Rijk en provincies wachten nu vooral op elkaar om de benodigde lastige keuzes te maken. Die impasse moet doorbroken worden", aldus de onderzoekers.

https://nos.nl/l/2491999


**Minder daklozen in Nederland, maar opvanglocaties merken daar niks van **

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal daklozen in Nederland afgelopen jaar gedaald. Uit de cijfers blijkt dat er in 2022 26.600 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos waren. Het jaar daarvoor ging het nog om 32.000 mensen.

De cijfers roepen vragen op bij daklozenorganisaties. Zij herkennen de afname niet en vragen zich af of er niet grote groepen buiten beeld blijven.

Het CBS telt alleen mensen tussen de 18 en 65 die geregistreerd staan in bepaalde registers. Zo gebruikt de organisatie cijfers van het aantal mensen dat is ingeschreven bij dag- en nachtopvang, het aantal mensen dat gebruikmaakt van postadressen om bijvoorbeeld een uitkering op te ontvangen en gegevens van de reclassering.

Daarnaast gebruikt het CBS die bestaande informatie om schattingen te maken van het aantal daklozen waar moeilijk zicht op te krijgen is. Het gaat dan om mensen die bijvoorbeeld in hun auto of bij vrienden op de bank slapen.

Geen verklaring

Daaruit ontstaat het beeld dat het aantal daklozen iets daalt. Dat komt volgens het CBS omdat het aantal mensen dat zich meldde bij de dag- en nachtopvang en de daklozen die via reclassering worden geregistreerd daalt.

Het aantal dakloze mensen met postadressen bij laagdrempelige opvangadressen steeg wel. Maar omdat het op de andere twee plekken daalde, valt ook de schatting van het totale aantal daklozen lager uit dan de afgelopen jaren.

Een verklaring voor de daling heeft het CBS niet. "Net zoals we eerder ook niet goed konden verklaren waardoor het aantal daklozen een aantal jaar juist toenam," zegt Tanja Traag hoofdsocioloog van het CBS.

In de daklozenopvang wordt enigszins verbaasd gereageerd op de daling. Zo ziet HVO Querido, een daklozenorganisatie in Amsterdam juist een tegenovergestelde trend. De organisatie zegt in het NOS Radio 1 journaal 5000 mensen op te vangen. "En dat aantal neemt alleen maar toe."

Scheidingen en ongedocumenteerden

Valente, brancheorganisatie voor organisaties in de maatschappelijke opvang, herkent het verhaal van HVO Querido uit andere delen van het land: "Wij hebben ook geen andere cijfers, maar we denken wel dat er grote groepen buiten beeld blijven", zegt directeur Esmé Wiegman.

Zo sliepen er in de winter van 2022 meer mensen op straat door overvolle maatschappelijke opvang. Het Leger des Heils sprak toen van een toename van 25 procent. Ook de gemeentes van Utrecht en Amsterdam trokken toen aan de bel.

Valente denkt dat er onder meer nog meer economische daklozen zijn dan nu ingeschat wordt. "Dat komt vaak door problemen met huisvesting. Je hebt bijvoorbeeld een toenemende groep die door scheidingen op de bank slaapt."

Ook ziet Valente het aantal jongeren en ongedocumenteerden zonder dak boven hun hoofd toenemen. "We horen zeker uit de grote steden verhalen over ongedocumenteerde mensen in tentjes en buitenslapers. Dat zijn mensen die alleen worden opgevangen in de winteropvang, als het echt heel erg koud wordt", zegt Wiegman.

Volgens het CBS is het niet mogelijk om die mensen mee te rekenen. "Zowel jongeren als ongedocumenteerde mensen komen niet voor in dergelijke registers" legt de hoofdsocioloog van het CBS uit. "Maar dat betekent niet dat die er dus niet zijn."

Andere rekenmethode

Valente pleit voor een andere rekenmethode. Directeur Wiegman: "Wij vinden dat er letterlijk geteld moet gaat worden." Ze wijst op een proef die op dit moment aan de gang is, waarbij mensen en organisaties in contact zijn met mensen die in leefsituaties van dak- en thuisloosheid verkeren, teldagen houden en vragenlijsten invullen. "Niet alleen kun je dan de groepen meerekenen die nu niet worden meegeteld, je hebt ook een duidelijkere momentopname van het aantal daklozen."

Volgens het CBS is die methode niet alleen arbeidsintensief, maar ook foutengevoelig. Het wijst erop dat de huidige methode al jarenlang betrouwbare data oplevert. "Desondanks kan het een aanvulling zijn op onze onderzoeken. Een pré is dat die mensen ook direct contact hebben met de mensen zelf en hulp kunnen bieden."

Van Ooijen: moment om door te pakken

Demissionair staatssecretaris Van Ooijen noemt de door het CBS geconstateerde daling een eerste stap in de goede richting. Het kabinet streeft ernaar dat er in 2030 helemaal geen daklozen meer zijn. Volgens Van Ooijen is nu het moment om door te pakken: "Ondanks deze daling toont het CBS dat er nog steeds een heel grote groep mensen in Nederland dakloos is."

Elke dakloze is er één teveel." Hij wijst erop dat de problemen er sinds het begin van 2022 niet kleiner op zijn geworden: "Denk aan de oorlog in Oekraïne, de opvangcrisis, een hoge inflatie en nog steeds een oververhitte woningmarkt."

https://nos.nl/l/2491993


**Minder daklozen in Nederland, maar opvanglocaties merken daar niks van **

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal daklozen in Nederland afgelopen jaar gedaald. Uit de cijfers blijkt dat er in 2022 26.600 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos waren. Het jaar daarvoor ging het nog om 32.000 mensen.

De cijfers roepen vragen op bij daklozenorganisaties. Zij herkennen de afname niet en vragen zich af of er niet grote groepen buiten beeld blijven.

Het CBS telt alleen mensen tussen de 18 en 65 die geregistreerd staan in bepaalde registers. Zo gebruikt de organisatie cijfers van het aantal mensen dat is ingeschreven bij dag- en nachtopvang, het aantal mensen dat gebruikmaakt van postadressen om bijvoorbeeld een uitkering op te ontvangen en gegevens van de reclassering.

Daarnaast gebruikt het CBS die bestaande informatie om schattingen te maken van het aantal daklozen waar moeilijk zicht op te krijgen is. Het gaat dan om mensen die bijvoorbeeld in hun auto of bij vrienden op de bank slapen.

Geen verklaring

Daaruit ontstaat het beeld dat het aantal daklozen iets daalt. Dat komt volgens het CBS omdat het aantal mensen dat zich meldde bij de dag- en nachtopvang en de daklozen die via reclassering worden geregistreerd daalt.

Het aantal dakloze mensen met postadressen bij laagdrempelige opvangadressen steeg wel. Maar omdat het op de andere twee plekken daalde, valt ook de schatting van het totale aantal daklozen lager uit dan de afgelopen jaren.

Een verklaring voor de daling heeft het CBS niet. "Net zoals we eerder ook niet goed konden verklaren waardoor het aantal daklozen een aantal jaar juist toenam," zegt Tanja Traag hoofdsocioloog van het CBS.

In de daklozenopvang wordt enigszins verbaasd gereageerd op de daling. Zo ziet HVO Querido, een daklozenorganisatie in Amsterdam juist een tegenovergestelde trend. De organisatie zegt in het NOS Radio 1 journaal 5000 mensen op te vangen. "En dat aantal neemt alleen maar toe."

Scheidingen en ongedocumenteerden

Valente, brancheorganisatie voor organisaties in de maatschappelijke opvang, herkent het verhaal van HVO Querido uit andere delen van het land: "Wij hebben ook geen andere cijfers, maar we denken wel dat er grote groepen buiten beeld blijven", zegt directeur Esmé Wiegman.

Zo sliepen er in de winter van 2022 meer mensen op straat door overvolle maatschappelijke opvang. Het Leger des Heils sprak toen van een toename van 25 procent. Ook de gemeentes van Utrecht en Amsterdam trokken toen aan de bel.

Valente denkt dat er onder meer nog meer economische daklozen zijn dan nu ingeschat wordt. "Dat komt vaak door problemen met huisvesting. Je hebt bijvoorbeeld een toenemende groep die door scheidingen op de bank slaapt."

Ook ziet Valente het aantal jongeren en ongedocumenteerden zonder dak boven hun hoofd toenemen. "We horen zeker uit de grote steden verhalen over ongedocumenteerde mensen in tentjes en buitenslapers. Dat zijn mensen die alleen worden opgevangen in de winteropvang, als het echt heel erg koud wordt", zegt Wiegman.

Volgens het CBS is het niet mogelijk om die mensen mee te rekenen. "Zowel jongeren als ongedocumenteerde mensen komen niet voor in dergelijke registers" legt de hoofdsocioloog van het CBS uit. "Maar dat betekent niet dat die er dus niet zijn."

Andere rekenmethode

Valente pleit voor een andere rekenmethode. Directeur Wiegman: "Wij vinden dat er letterlijk geteld moet gaat worden." Ze wijst op een proef die op dit moment aan de gang is, waarbij mensen en organisaties in contact zijn met mensen die in leefsituaties van dak- en thuisloosheid verkeren, teldagen houden en vragenlijsten invullen. "Niet alleen kun je dan de groepen meerekenen die nu niet worden meegeteld, je hebt ook een duidelijkere momentopname van het aantal daklozen."

Volgens het CBS is die methode niet alleen arbeidsintensief, maar ook foutengevoelig. Het wijst erop dat de huidige methode al jarenlang betrouwbare data oplevert. "Desondanks kan het een aanvulling zijn op onze onderzoeken. Een pré is dat die mensen ook direct contact hebben met de mensen zelf en hulp kunnen bieden."

Van Ooijen: moment om door te pakken

Demissionair staatssecretaris Van Ooijen noemt de door het CBS geconstateerde daling een eerste stap in de goede richting. Het kabinet streeft ernaar dat er in 2030 helemaal geen daklozen meer zijn. Volgens Van Ooijen is nu het moment om door te pakken: "Ondanks deze daling toont het CBS dat er nog steeds een heel grote groep mensen in Nederland dakloos is. Elke dakloze is er één te veel."

Van Ooijen wijst erop dat de problemen er sinds het begin van 2022 niet kleiner op zijn geworden: "Denk aan de oorlog in Oekraïne, de opvangcrisis, een hoge inflatie en nog steeds een oververhitte woningmarkt."

https://nos.nl/l/2491993


**Minder daklozen in Nederland, maar opvanglocaties merken daar niks van **

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is het aantal daklozen in Nederland afgelopen jaar gedaald. Uit de cijfers blijkt dat er in 2022 26.600 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos waren. Het jaar daarvoor ging het nog om 32.000 mensen.

De cijfers roepen vragen op bij daklozenorganisaties. Zij herkennen de afname niet en vragen zich af of er niet grote groepen buiten beeld blijven.

Het CBS telt alleen mensen tussen de 18 en 65 die geregistreerd staan in bepaalde registers. Zo gebruikt de organisatie cijfers van het aantal mensen dat is ingeschreven bij dag- en nachtopvang, het aantal mensen dat gebruikmaakt van postadressen om bijvoorbeeld een uitkering op te ontvangen en gegevens van de reclassering.

Daarnaast gebruikt het CBS die bestaande informatie om schattingen te maken van het aantal daklozen waar moeilijk zicht op te krijgen is. Het gaat dan om mensen die bijvoorbeeld in hun auto of bij vrienden op de bank slapen. Die werden eerder nog niet meegenomen in de onderzoeken naar daklozen.

Geen verklaring

Daaruit ontstaat het beeld dat het aantal daklozen iets daalt. Dat komt volgens het CBS omdat het aantal mensen dat zich meldde bij de dag- en nachtopvang en de daklozen die via reclassering worden geregistreerd daalt.

Het aantal dakloze mensen met postadressen bij laagdrempelige opvangadressen steeg wel. Maar omdat het op de andere twee plekken daalde, valt ook de schatting van het totale aantal daklozen lager uit dan de afgelopen jaren.

Een verklaring voor de daling heeft het CBS niet. "Net zoals we eerder ook niet goed konden verklaren waardoor het aantal daklozen een aantal jaar juist toenam," zegt Tanja Traag hoofdsocioloog van het CBS.

In de daklozenopvang wordt enigszins verbaasd gereageerd op de daling. Zo ziet HVO Querido, een daklozenorganisatie in Amsterdam juist een tegenovergestelde trend. De organisatie zegt in het NOS Radio 1 journaal 5000 mensen op te vangen. "En dat aantal neemt alleen maar toe."

Scheidingen en ongedocumenteerden

Valente, brancheorganisatie voor organisaties in de maatschappelijke opvang, herkent het verhaal van HVO Querido uit andere delen van het land: "Wij hebben ook geen andere cijfers, maar we denken wel dat er grote groepen buiten beeld blijven", zegt directeur Esmé Wiegman.

Zo sliepen er in de winter van 2022 meer mensen op straat door overvolle maatschappelijke opvang. Het Leger des Heils sprak toen van een toename van 25 procent. Ook de gemeentes van Utrecht en Amsterdam trokken toen aan de bel.

Valente denkt dat er onder meer nog meer economische daklozen zijn dan nu ingeschat wordt. "Dat komt vaak door problemen met huisvesting. Je hebt bijvoorbeeld een toenemende groep die door scheidingen op de bank slaapt."

Ook ziet Valente het aantal jongeren en ongedocumenteerden zonder dak boven hun hoofd toenemen. "We horen zeker uit de grote steden verhalen over ongedocumenteerde mensen in tentjes en buitenslapers. Dat zijn mensen die alleen worden opgevangen in de winteropvang, als het echt heel erg koud wordt", zegt Wiegman.

Volgens het CBS is het niet mogelijk om die mensen mee te rekenen. "Zowel jongeren als ongedocumenteerde mensen komen niet voor in dergelijke registers" legt de hoofdsocioloog van het CBS uit. "Maar dat betekent niet dat die er dus niet zijn."

Andere rekenmethode

Valente pleit voor een andere rekenmethode. Directeur Wiegman: "Wij vinden dat er letterlijk geteld moet gaat worden." Ze wijst op een proef die op dit moment aan de gang is, waarbij mensen en organisaties in contact zijn met mensen die in leefsituaties van dak- en thuisloosheid verkeren, teldagen houden en vragenlijsten invullen. "Niet alleen kun je dan de groepen meerekenen die nu niet worden meegeteld, je hebt ook een duidelijkere momentopname van het aantal daklozen."

Volgens het CBS is die methode niet alleen arbeidsintensief, maar ook foutengevoelig. Het wijst erop dat de huidige methode al jarenlang betrouwbare data oplevert. "Desondanks kan het een aanvulling zijn op onze onderzoeken. Een pré is dat die mensen ook direct contact hebben met de mensen zelf en hulp kunnen bieden."

https://nos.nl/l/2491993


**Ruim honderd jongeren plunderen winkels in Philadelphia**

Een groep van meer dan honderd jongeren heeft gisteravond (lokale tijd) meerdere winkels in de Amerikaanse stad Philadelphia geplunderd.

Hoeveel winkels doelwit waren, is nog onbekend. De jongeren hadden het onder meer voorzien op een Apple Store en een winkel van sportmodemerk Lululemon.

Eerder op de dag was er een protest in de stad omdat een politieagent niet wordt vervolgd voor het doodschieten van een man bij een verkeerscontrole op 14 augustus. Maar volgens politiecommissaris John Stanford hebben de plunderingen daar niets mee te maken. "Wat we vanavond zagen was een groep criminele opportunisten", stelde hij.

'Stapels iPads'

De plunderingen begonnen rond 19.30 uur lokale tijd. Volgens de politie verplaatsten de jongeren zich mogelijk in auto's om snel van winkel naar winkel te kunnen gaan, meldt ABC News.

Op beelden is te zien hoe een groep jongeren met bedekte gezichten en capuchons een winkel van Lululemon uit rent. De politie weet een aantal van hen vervolgens naar de grond te werken. In de buurt van de Apple Store vonden agenten achtergelaten nieuwe iPhones en "stapels iPads".

Mogelijk gewonde bewaker

Het is nog onduidelijk of er mensen gewond zijn geraakt. Volgens CBS Philadelphia is een bewaker van schoenenwinkel Foot Locker aangevallen.

De politie heeft tot nu toe ongeveer twintig mensen gearresteerd. Ook werden twee vuurwapens gevonden. Er wordt nog onderzocht of die iets te maken hebben met de plunderingen.

https://nos.nl/l/2491987


**Trump pleegde fraude door vermogen bedrijven enorm aan te dikken**

Donald Trump heeft jarenlang fraude gepleegd door de waarde van zijn bedrijven te overdrijven. Dat heeft een rechter in de staat New York bepaald in een civiele zaak tegen de Amerikaanse oud-president, die een nieuwe gooi doet naar het presidentschap.

Doordat Trump en twee van zijn zonen tussen 2011 en 2021 de waarde van de familiebedrijven en -bezittingen met honderden miljoenen en in enkele gevallen met miljarden dollars overdreven, hadden ze tal van financiële voordelen.

Zo kregen de Trumps gunstiger voorwaarden voor leningen, betaalden ze lagere premies voor verzekeringen en waren er belastingvoordelen. "De documenten bevatten frauduleuze waardebepalingen die werden gebruikt in het zakenleven", staat in de uitspraak van de rechter.

De rechter stelde onder meer vast dat Trump de waarde van zijn verblijf in Florida, Mar-a-Lago, op enig moment 23 keer zo hoog afspiegelde als het in werkelijkheid was. De oppervlakte van zijn penthouse in New York was maar iets meer dan een derde van wat Trump ervan maakte.

Nog geen straf

Wat voor straf Trump voor de fraude krijgt, is nog niet bekend. Dat moet worden vastgesteld in een apart proces, dat volgende week begint en maanden kan gaan duren. De openbaar aanklager heeft al laten weten dat ze Trump een boete wil opleggen van 250 miljoen dollar. Verder wil ze hem verbieden nog zaken te doen in de staat New York.

Donald Trump heeft alle aantijgingen ontkend. Hij deed het af als een heksenjacht door mensen met politieke motieven. Zijn advocaten probeerden de zaak geseponeerd te krijgen, omdat het gaat om een zaak van jaren geleden en omdat het publiek er geen nadeel van zou hebben ondervonden.

Meer rechtszaken

Trump is in veel meer rechtszaken verwikkeld, tegen hem werden in een half jaar tijd vier aanklachten uitgebracht. Zijn populariteit lijkt dat voorlopig niet te schaden. In de peilingen is Trump veruit de populairste presidentskandidaat van zijn Republikeinse partij. De verkiezingen in de VS zijn in november volgend jaar en de vraag is wat voor invloed de rechtszaken gaan hebben als de verkiezingen dichterbij komen.

The Trump Organization kreeg eerder al eens een boete van 1,6 miljard dollar voor belastingfraude. De financiële topman kreeg een gevangenisstraf van vijf maanden voor zijn rol bij die fraude. Trump was zelf in die zaak niet persoonlijk aansprakelijk.

https://nos.nl/l/2491985


**Wekdienst 27/9: Uitspraak in zaak gemeenten tegen Chemours • Ajax-Feyenoord verder gespeeld**

Goedemorgen! Vandaag doet de rechtbank Rotterdam uitspraak in de zaak die verschillende gemeenten hebben aangespannen tegen chemiebedrijf Chemours. Ook spelen Ajax en Feyenoord de gestaakte wedstrijd van afgelopen zondag verder.

Eerst het weer: vandaag wisselen zonnige perioden en velden hoge bewolking elkaar af. Bij een matige zuidoostenwind wordt het 20 tot lokaal 25 graden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. En bekijk hier waar aan het spoor gewerkt wordt.

Wat kun je vandaag verwachten?Wat heb je gemist?

Het is nog steeds niet duidelijk of de spreidingswet de eindstreep haalt. De BBB, de partij die bepalend is voor voldoende steun in de Eerste Kamer, liet gisteravond in de Tweede Kamer nog niet het achterste van haar tong zien.

Verschillende voorstanders van de spreidingswet wilden van BBB-leider Van der Plas weten wat voor haar cruciale elementen zijn om ermee in te stemmen. Maar Van der Plas hield haar kaarten voor de borst. Op haar eigen wensenlijst staat een asielquotum. Ze wil niet meer dan 15.000 asielzoekers per jaar toelaten, inclusief gezinshereniging. Dat is fors minder dan de ruim 46.000 mensen die vorig jaar naar Nederland kwamen.

Ander nieuws uit de nacht:En dan nog even dit:

De legendarische ER2M-605-trein in Letland heeft zijn laatste reis gemaakt. Na ruim 7 miljoen kilometer in 57 jaar gaat de passagierstrein met pensioen.

Fijne woensdag!

https://nos.nl/l/2491980


**Scriptschrijvers in Hollywood na vijf maanden staken weer aan het werk**

Na vijf maanden staken en vijf dagen non-stop onderhandelen lijkt het er nu toch echt op dat scriptschrijvers in Hollywood hun werk weer oppakken. De schrijversvakbond stemde dinsdagavond lokale tijd in met een akkoord met de studio's.

De leden van de vakbond moeten nog wel instemmen met de overeenkomst. Het Schijversgilde van Amerika, zoals de vakbond heet, zei in een verklaring dat schrijvers vanaf middernacht lokale tijd weer aan het werk kunnen. De staking duurde 146 dagen.

Het lijkt erop dat een groot deel van de wensen van de schrijvers is ingewilligd. Zo zijn afspraken gemaakt over loonsverhogingen, de vergoeding die ze krijgen als een productie op een streamingdienst verschijnt en het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI). Zo kunnen schrijvers er volgens het nieuwe contract voortaan voor kiezen om AI te gebruiken bij het opstellen van scripts, maar kan een studio het gebruik van de software niet eisen.

De leden van de schrijversvakbond moeten tussen 2 en 9 oktober over de afspraken stemmen.

Miljardenschade

Een groot deel van de schrijvers staakte sinds mei. Daardoor lagen veel productie in Hollywood stil. De afgelopen dagen werden de onderhandelingen weer opgepakt.

De staking kost de mediabedrijven in Hollywood naar verluidt miljarden dollars. Ook in Nederland zullen de gevolgen zichtbaar worden, omdat veel Amerikaanse films en series flinke vertraging oplopen of zelfs sneuvelen.

Nu er een deal gesloten is, wordt verwacht dat dagelijkse humoristische talkshows zoals The Tonight Show Starring Jimmy Fallon en Jimmy Kimmel Live! binnen enkele dagen weer te zien zijn.

De acteurs, die zich in juli aansloten bij de staking, hebben nog geen akkoord bereikt met hun werkgevers. Ook zij willen een eerlijkere verdeling van de inkomsten uit streamingdiensten en betere werkomstandigheden.

NOS op 3 zocht eerder uit welke gevolgen de staking in Hollywood heeft voor series:

https://nos.nl/l/2491977


**Meer dan 100 doden en 150 gewonden bij brand op bruiloftsfeest in Irak**

Bij een grote brand op een bruiloftsfeest in Irak zijn minstens 100 mensen omgekomen. Meer dan 150 mensen raakten gewond, meldt Reuters.

De brand woedde in een evenementenhal in het district Al-Hamdaniya in de Iraakse provincie Ninawa, vlakbij Mosul. De brand brak uit nadat vuurwerk werd afgestoken tijdens het huwelijksfeest, aldus lokale media.

Iraakse staatsmedia schrijven dat het gebouw gemaakt was van licht ontvlambare bouwmaterialen, wat ervoor zorgde dat het snel instortte. Volgens een Reuters-correspondent ter plaatse klauterden brandweerlieden over de verbrande brokstukken op zoek naar overlevenden. Het dodental zal naar verwachting verder oplopen.

https://nos.nl/l/2491976


**Meer dan 110 doden en 150 gewonden bij brand op bruiloftsfeest in Irak**

Bij een grote brand op een bruiloftsfeest in Irak zijn minstens 110 mensen omgekomen. Meer dan 150 mensen raakten gewond. De lokale autoriteiten gaan ervan uit dat het dodental nog verder zal oplopen.

De brand woedde in een evenementenhal in het district Al-Hamdaniya in de provincie Ninawa in het noordoosten van Irak, vlakbij Mosul. De brand brak vermoedelijk uit nadat vuurwerk werd afgestoken tijdens de bruiloft, aldus lokale media. Bij het feest waren honderden mensen aanwezig.

De Iraakse premier Mohammed Shia al-Sudani gaf direct opdracht tot een onderzoek naar de brand.

Enorme ravage

Iraakse staatsmedia schrijven dat het gebouw versierd was met licht ontvlambare materialen, die illegaal zijn in het land. Daardoor zouden vlammen extreem snel om zich heen hebben geslagen en stortte het gebouw snel in.

Op beelden is de enorme ravage te zien. Volgens een Reuters-correspondent ter plaatse klauterden brandweerlieden over de verbrande brokstukken op zoek naar overlevenden.

https://nos.nl/l/2491976


**Meer dan 100 doden en 150 gewonden bij brand op bruiloftsfeest in Irak**

Bij een grote brand op een bruiloftsfeest in Irak zijn minstens 100 mensen omgekomen. Meer dan 150 mensen raakten gewond, meldt Reuters.

De brand woedde in een evenementenhal in het district Al-Hamdaniya in de Iraakse provincie Ninawa, vlakbij de hoofdstad Mosul. De brand brak uit nadat vuurwerk werd afgestoken tijdens het huwelijksfeest, aldus lokale media.

Iraakse staatsmedia schrijven dat het gebouw gemaakt was van licht ontvlambare bouwmaterialen, wat ervoor zorgde dat het snel instortte. Volgens een Reuters-correspondent ter plaatse klauterden brandweerlieden over de verbrande brokstukken op zoek naar overlevenden. Het dodental zal naar verwachting verder oplopen.

https://nos.nl/l/2491976


**Meer dan 100 doden en 150 gewonden bij brand op bruiloftsfeest in Irak**

Bij een grote brand op een bruiloftsfeest in Irak zijn minstens 100 mensen omgekomen. Meer dan 150 mensen raakten gewond, meldt Reuters.

De brand woedde in een evenementenhal in het district Al-Hamdaniya in de provincie Ninawa in het noordoosten van Irak, vlakbij Mosul. De brand brak uit nadat vuurwerk werd afgestoken tijdens het huwelijksfeest, aldus lokale media. Bij het feest waren honderden mensen aanwezig.

Iraakse staatsmedia schrijven dat het gebouw gemaakt was van licht ontvlambare bouwmaterialen, wat ervoor zorgde dat het snel instortte. Volgens een Reuters-correspondent ter plaatse klauterden brandweerlieden over de verbrande brokstukken op zoek naar overlevenden. Het dodental zal naar verwachting verder oplopen.

https://nos.nl/l/2491976


**Herdershond van Biden bijt voor de elfde keer medewerker van Witte Huis**

De hond van de Amerikaanse president Biden, een Duitse herder genaamd Commander, heeft opnieuw een medewerker van het Witte Huis gebeten, meldt CNN. Het is volgens de veiligheidsdienst het elfde bijtincident met de tweejarige hond.

"Gisteren rond 20.00 uur werd een agent van de geheime dienst gebeten door het huisdier van de First Family. De ambtenaar is ter plaatse behandeld door medisch personeel", aldus een woordvoerder tegen CNN. Het gaat inmiddels goed met hem.

De jonge hond is al bij minstens elf bijtincidenten betrokken geweest bij het Witte Huis en bij het huis van de Bidens in Delaware. Dat blijkt uit mails van de geheime dienst in handen van CNN. In oktober verloor Jill Biden, de vrouw van de president, controle over de herdershond toen hij een medewerker aanviel. In november moest een agent zelfs met bijtwonden aan zijn armen en dijen in het ziekenhuis worden opgenomen.

'Kwestie van tijd'

Medewerkers van het Witte Huis zeiden in juli nog dat de Bidens na de incidenten bezig waren met nieuwe protocollen voor het trainen en aanlijnen van Commander. "Ik geloof dat het slechts een kwestie van tijd is voordat een agent wordt aangevallen of gebeten", zei een personeelslid toen in een mailwisseling.

Major, een andere herdershond van Biden, beet in 2021 ook een medeweker van het Witte Huis toen hij werd uitgelaten. Hij en nog een herder, Champ, werden daarna overgebracht naar het huis in Bidens thuisstaat Delaware. In 2021 kwam Commander als puppy bij de Bidens in het Witte Huis wonen.

https://nos.nl/l/2491975


**Steun BBB cruciaal voor spreidingswet, partij wil asielquotum**

Het is nog steeds niet duidelijk of de wet die ertoe moet leiden dat asielzoekers beter over het land worden verdeeld, de eindstreep haalt. De BBB, de partij die bepalend is voor voldoende steun in de Eerste Kamer, liet vanavond in de Tweede Kamer nog niet het achterste van haar tong zien.

Verschillende voorstanders van de spreidingswet wilden van BBB-leider Van der Plas weten wat voor haar cruciale elementen zijn om ermee in te stemmen. Maar Van der Plas hield haar kaarten voor de borst. Ze wil haar eindoordeel over de wet pas vellen als demissionair staatssecretaris Van der Burg op de vragen en wensen van de Kamer heeft gereageerd.

Op haar eigen wensenlijst staat een asielquotum. Ze wil niet meer dan 15.000 asielzoekers per jaar toelaten, inclusief gezinshereniging. Dat is fors minder dan de ruim 46.000 mensen die vorig jaar naar Nederland kwamen.

Opvang afkopen

Van iedere asielzoeker boven het quotum wil BBB de opvang afkopen, voor zo'n 20.000 euro per persoon. Daarvoor bestaat een regeling van de Europese Commissie. Het geld gaat naar landen die extra asielzoekers opvangen.

Verder wil Van der Plas dat de wet zo wordt aangepast dat asielzoekers over gemeenten worden verspreid op basis van inwoneraantal. Nu komen azc's nog vaak terecht in plattelandsgemeenten met weinig inwoners.

Ook wil ze gemeenten niet dwingen om asielzoekers op te nemen. In het wetsvoorstel gebeurt dat als de gemeenten vrijwillig niet genoeg plekken aanbieden.

BBB wil in ieder geval steun voor deze wijzigingsvoorstellen. Maar of dat ook betekent dat de partij dan de wet in zijn geheel steunt, is nog niet zeker. Dat hangt volgens Van der Plas ook af van de steun voor wijzigingsvoorstellen die andere partijen indienen.

Meer tijd voor gemeenten

Zo ligt er een voorstel van het CDA, om gemeenten meer tijd te geven om opvangplekken te regelen. Dat plan kan op een ruime meerderheid rekenen.

Veel rechtse partijen in de Tweede Kamer blijven fel tegen de wet, die ze de dwangwet noemen. PVV, JA21, Forum voor Democratie, SGP en de Groep Van Haga zijn ervan overtuigd dat een eerlijkere verdeling van asielzoekers over hel land een aanzuigende werking zal hebben. "Het is een uitnodiging aan de wereld: kom maar, er is altijd plaats", zei JA21-Kamerlid Eerdmans.

Daarnaast vinden ze dat het zelfbeschikkingsrecht van gemeenten wordt aangetast als ze gedwongen kunnen worden opvang te accepteren.

Zes uur spreektijd

Ook de VVD, de partij van demissionair staatssecretaris Van der Burg, ziet niets in de spreidingswet. Net als de andere tegenstanders wil die partij dat er eerst iets aan de instroom van asielzoekers wordt gedaan. Ons land kan het niet meer aan, is hun stelling.

PVV-Kamerlid Markuszower heeft maar liefst zes uur spreektijd aangevraagd, waarin hij allerlei vragen stelt over het asielbeleid van het kabinet. Volgens de andere partijen is het een ongewenste poging om het wetgevingsproces te frustreren. Als Markuszower het volhoudt, gaat het debat tot diep in de nacht door. Morgen zal Van der Burg dan reageren.

https://nos.nl/l/2491971


**Demissionair kabinet: geen spitsheffing trein tot 2026, huiswerk voor NS**

De voorbereidingen voor een spitsheffing in de trein lijken voorlopig van de baan. Het kabinet sluit een heffing niet uit, maar wil dat de NS opnieuw naar het plan en de kritiek daarop gaat kijken. Dat heeft demissionair staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) gezegd in de Tweede Kamer.

De NS wil op termijn een heffing invoeren voor reizen in de ochtend- en avondspits van maximaal 2,50 euro per treinreis. De heffing zou moeten ingaan in 2026, maar Heijnen zei dat ze in de nieuwe concessie voor de NS gaat opnemen dat er pas een nieuw tariefsysteem mag komen na de uitdrukkelijke instemming van het kabinet en de Tweede Kamer van dat moment. De concessie geeft dus niet automatisch groen licht aan een spitsheffing.

Heijnen zei dat hogere prijzen op de drukste momenten wel wat kunnen opleveren. Mensen die de spits kunnen mijden, gaan dan op andere tijden op reis, en met het extra geld kunnen extra treinen worden ingezet. Maar het kan de trein ook duurder maken voor mensen die geen keus hebben.

Andere opties

Er zijn misschien andere opties om het wat rustiger te maken in de spits, zoals goedkopere deelabonnementen buiten de spits. Dat moet de NS nu eerst uitgebreider gaan onderzoeken.

Een meerderheid in de Kamer is tegen de spitsheffing. VVD, GroenLinks/PvdA, D66, CDA, PVV en de ChristenUnie stellen dat veel mensen, zoals onderwijzers en verpleegkundigen, niet de keuze hebben om buiten de spits te reizen. Reizigersorganisatie Rover zei deze zomer al niets te zien in het plan.

https://nos.nl/l/2491968


**Parlementsvoorzitter Canada stapt op na blunder met oud-SS'er**

De voorzitter van het Canadese Lagerhuis, Anthony Rota, heeft ontslag genomen. Hij lag onder vuur omdat hij vrijdag in het parlement een Oekraïense Canadees lovend toesprak, niet wetend dat die man tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Waffen-SS had gediend. Wat het nog erger maakte, is dat hij het parlement de oud-SS'er twee keer een staande ovatie liet brengen.

De afgelopen dagen groeide de druk op Rota om de eer aan zichzelf te houden, zowel vanuit de oppositie als vanuit het kabinet. "Dit is compleet onacceptabel", zei minister Joly van Buitenlandse Zaken. "Het is een vernedering voor het Lagerhuis en de Canadezen en ik denk dat de parlementsvoorzitter het advies van de leden moet opvolgen en moet terugtreden."

De parlementsleden gaven de oud-SS'er tot twee keer toe een staande ovatie. Ook de Oekraiënse president Zelensky en de Canadese premierTrudeau klapten mee:

Het Lagerhuis had vrijdag de Oekraïense president Zelensky op bezoek. Ter ere daarvan had Rota een aantal Canadezen met Oekraïense wortels uitgenodigd, onder wie de 98-jarige Jaroslav Hoenka. Nadat Zelensky had gesproken, prees de parlementsvoorzitter Hoenka voor zijn strijd voor Oekraïense onafhankelijkheid tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij noemde hem een Oekraïense en Canadese held.

De mensenrechtenorganisatie Vrienden van het Simon Wiesenthal Centrum maakte daarna bekend dat Hoenka lid was geweest van een Oekraïense divisie van de Waffen-SS die bij de genocide op de Joden door het Duitse naziregime betrokken was geweest.

Rota bood meteen zijn excuses aan, maar dat was naar nu blijkt niet genoeg. Hij is opgestapt na overleg met de fractievoorzitters van de partijen in het parlement. Na afloop kondigde hij zijn vertrek aan met "een bezwaard hart". "Ik betuig nogmaals mijn diepe spijt voor deze grote fout."

https://nos.nl/l/2491958


**Vier explosies in een nacht in Rotterdam**

In Rotterdam zijn vannacht vier explosieven afgegaan. Aan het begin van de nacht in het Oude Noorden, later in Charlois, Lombardijen en Feijenoord. Bij geen van de ontploffingen raakte iemand gewond.

Bij de eerste explosie raakten brievenbussen beschadigd. De tweede knal was in de wijk Charlois rond 01.45 uur, waar een portiek werd vernield. De andere twee explosies waren kort na elkaar rond 03.00 uur, bij een huis en een café.

De politie in Rotterdam vraagt aan getuigen om zich te melden. Een speciaal team dat gespecialiseerd is in explosieven doet onderzoek naar de toedracht van de explosies.

Rotterdam koploper explosies

In juli van dit jaar telde de politie al net zo veel aanslagen op huizen en andere doelwitten als in 2022. De meeste explosies vonden plaats in Rotterdam, bleek vorige week.

Vaak worden de aanslagen gepleegd met zwaar vuurwerk zoals Cobra's of met zelfgemaakte explosieven. De lading bestaat uit flitspoeder, het kruit dat in Cobra's zit. Hoewel dit knalvuurwerk in Nederland verboden is, is het hier volop in omloop.

https://nos.nl/l/2491856


**Recordverhoging zorgpremie DSW: 11,50 euro extra per maand **

De premie van de basisverzekering gaat bij zorgverzekeraar DSW volgend jaar maandelijks met 11,50 euro omhoog. Klanten van deze verzekeraar gaan daardoor 149 euro per maand betalen.

DSW voert daarmee de grootste stijging van de zorgpremie door sinds de introductie van de Zorgverzekeringswet in 2006. De zorgtoeslag vanuit de overheid gaat volgend jaar juist omlaag, naar maximaal 127 euro per maand.

Volgens DSW groeit het aantal mensen dat een betalingsregeling aanvraagt of zorg mijdt. "We maken ons zorgen", zegt directeur Aad de Groot. "We denken dat de stijging een keer moet stoppen, omdat de grenzen aan wat betaalbaar is voor de mensen is bereikt."

Meerdere factoren zijn van invloed op de oplopende zorgkosten. De zorg heeft net als iedereen te maken met hoge inflatie, waardoor bijvoorbeeld ook de lonen flink stijgen. Daarnaast maken steeds meer mensen gebruik van zorg, mede omdat het aantal ouderen in ons land groeit.

Afgelopen jaren gebruikten DSW en andere zorgverzekeraars hun financiële reserves om de stijging van de zorgpremie te dempen. Dat kan volgens DSW niet meer. "De bodem is nu bereikt", zegt De Groot. "Daardoor hebben we dit jaar voor het eerst een kostendekkende premie."

https://nos.nl/l/2491855


**Acteur David McCallum (90) overleden**

In een ziekenhuis in New York is acteur David McCallum overleden. Hij was 90 jaar en stierf een natuurlijke dood.

De geboren Schot McCallum had al enkele bekende films op zijn naam staan, zoals een bijrol in The Great Escape, toen hij midden jaren 60 echt doorbrak dankzij de spionageserie The Man from U.N.C.L.E. Hij speelde daarin de Russische spion Ilya Kuryakin, die samen met zijn Amerikaanse collega Napoleon Solo (Robert Vaughn) de strijd aangaat met criminelen die de wereld willen overnemen. De tv-serie kreeg in 2015 een remake als speelfilm.

Na vier seizoenen en meer dan honderd afleveringen viel het doek voor de serie, waarna McCallum in de jaren die volgden allerlei bijrollen had in populaire tv-shows als Matlock, Murder She Wrote, Law and Order en Sex and the City.

Eind jaren 90 liet McCallum zich tot Amerikaan naturaliseren. "Ik woon hier en ik wil hier ook stemmen", zei hij in een interview met persbureau AP.

Zijn carrière kreeg een nieuwe impuls toen hij begin deze eeuw werd gecast als patholoog Donald 'Ducky' Mallard in de militaire politieserie NCIS. Dat werd een van de best bekeken tv-series van de Verenigde Staten. McCallum zou twintig seizoenen en meer dan 450 afleveringen meedoen.

McCallum haalde veel plezier uit die rol, vertelde hij aan Entertainment Tonight:

https://nos.nl/l/2491854


**Acteur David McCallum (90) overleden**

In een ziekenhuis in New York is acteur David McCallum overleden. Hij was 90 jaar en stierf een natuurlijke dood.

De geboren Schot McCallum had al enkele bekende films op zijn naam staan, zoals een bijrol in The Great Escape, toen hij midden jaren 60 echt doorbrak dankzij de spionageserie The Man from U.N.C.L.E. Hij speelde daarin de Russische spion Ilya Kuryakin, die samen met zijn Amerikaanse collega Napoleon Solo (Robert Vaughn) de strijd aangaat met criminelen die de wereld willen overnemen. De tv-serie kreeg in 2015 een remake als speelfilm.

Na vier seizoenen en meer dan honderd afleveringen viel het doek voor de serie, waarna McCallum in de jaren die volgden allerlei bijrollen had in populaire tv-shows als Matlock, Murder She Wrote, Law and Order en Sex and the City.

Overigens was McCallum ook een muzikaal talent. In de jaren 60 nam hij vier platen op voor Capitol Records, waarop hij instrumentale interpretaties bracht van bekende nummers en eigen composities. Zijn The Edge werd later gebruikt als sample voor een van de bekendste hiphopnummer aller tijden: The Next Episode van Dr. Dre.

Hier het origineel:

Eind jaren 90 liet McCallum zich tot Amerikaan naturaliseren. "Ik woon hier en ik wil hier ook stemmen", zei hij in een interview met persbureau AP.

Zijn carrière kreeg een nieuwe impuls toen hij begin deze eeuw werd gecast als patholoog Donald 'Ducky' Mallard in de militaire politieserie NCIS. Dat werd een van de best bekeken tv-series van de Verenigde Staten. McCallum zou twintig seizoenen en meer dan 450 afleveringen meedoen.

McCallum haalde veel plezier uit die rol, vertelde hij aan Entertainment Tonight:

https://nos.nl/l/2491854


**Londense luchthaven schrapt vluchten om corona-uitbraak verkeerstoren**

Luchthaven Gatwick bij Londen schrapt deze week 164 vluchten vanwege een tekort aan luchtverkeersleiders. Een op de drie zit ziek thuis, onder meer vanwege coronabesmettingen.

Tot aanstaande zondag is het aantal vliegtuigen dat per dag mag vertrekken of landen beperkt tot 800. De directeur van de luchthaven zegt dat het een moeilijk besluit was, maar dat het wel een betrouwbaarder vliegschema oplevert. "Daardoor hebben onze reizigers meer zekerheid dat hun vlucht niet op het laatste moment wordt geschrapt."

Gatwick is na Heathrow de grootste luchthaven van het Verenigd Koninkrijk. Vanaf Schiphol vliegen Easyjet en British Airways dagelijks verschillende keren naar Gatwick. Of die vluchten worden geschrapt, is niet bekend.

https://nos.nl/l/2491853


**Boos, bang en verdrietig: een op de vijf jongeren ervaart klimaatstress**

Een op de vijf jonge mensen zegt regelmatig tot vaak stress te voelen als ze aan de klimaatcrisis denken. Ze voelen zich moedeloos, machteloos, piekeren er over of slapen slecht. Dat blijkt uit een onderzoek van Ipsos in opdracht van Milieudefensie Jong.

Voor het onderzoek zijn duizend mensen tussen de 16 en 30 jaar ondervraagd. Het grootste deel van de ondervraagden vindt klimaatverandering problematisch en ervaart negatieve gevoelens bij de gedachte eraan. Een kwart geeft aan dat er juist te veel aandacht voor de crisis is.

Boos, angstig en verdrietig. Het zijn (negatieve) gevoelens die bijna alle ondervraagden herkennen als ze denken aan klimaatverandering. Degenen bij wie zich dit omzet in echte klimaatstress (21 procent) hebben vaak ook lichamelijke klachten als vermoeidheid en hoofdpijn. Het gaat bij die groep volgens de onderzoekers vaker om hoogopgeleiden dan praktisch geschoolden en ze zijn vaker man dan vrouw. Vrouwen hebben ondanks klimaatstress toch vaker de overtuiging dat er nog iets tegen de opwarming te doen valt.

Twijfel over kinderen

Bijna een kwart van alle ondervraagden geeft aan te twijfelen over een kinderwens. Voorzitter van Milieudefensie Jong Winnie Oussoren (20) kan het zich wel voorstellen: "Dat je denkt: waarom zou ik kinderen willen op een wereld die steeds minder leefbaar wordt. Het geeft aan hoe diepgeworteld deze zorgen zijn."

Er zijn verschillende manieren waarop de ondervraagden met de stress omgaan. Sommigen worden apathisch en mijden nieuws over het klimaat. Dat doen overigens niet alleen mensen met klimaatstress: 44 procent van alle ondervraagden geeft aan soms klimaatnieuws over te slaan, 26 procent doet dat regelmatig of vaak. Anderen komen juist in actie, gaan demonstreren of passen hun gedrag aan (41 procent). Ze zijn bijvoorbeeld veganistisch of vegetarisch gaan eten of minder gaan vliegen. Maar van de jongeren die dit doen, denkt maar 12 procent dat hun gedragsveranderingen veel verschil maken in de strijd tegen de opwarming van de aarde.

Vooral het gevoel van machteloosheid speelt jongeren parten, zegt Oussoren. "Geef ze eens ongelijk. Je ziet dat er te weinig actie wordt ondernomen, maar je zit zelf niet aan de knoppen. Dat is super frustrerend." De grootste verantwoordelijkheid om de klimaatcrisis te bestrijden, ligt volgens de jongeren bij de politiek en het bedrijfsleven.

Emoties zijn logisch

Psycholoog Jochem Bukman komt regelmatig in contact met jonge mensen die stress krijgen door de klimaatcrisis. "Wat ik veel terug zie, is algemene moedeloosheid." Bukman hoort de stress over de klimaatcrisis vaak in combinatie met andere zorgen. "Dat kan privé zijn, bijvoorbeeld het verlies van een naaste, maar ook problemen op werk, stress over de toekomst." Hij is niet verrast over de uitkomsten van het onderzoek. "Al dat negatieve nieuws. Mensen krijgen de hele tijd een prikkel die zegt: 'joh, het gaat echt niet goed'. Ze denken ook dat vaak dat het niets uitmaakt, wat ze doen."

De aanpak van dit soort stress is volgens Bukman anders dan bij andere psychische problemen. "Daarbij probeer je vaak om te denken of belemmerende gedachtes aan te pakken. Dat kan in dit geval niet, omdat de emoties als boosheid en angst bij dit onderwerp heel logisch zijn. Dat moet je eerst erkennen, er de ruimte voor geven."

Daarna kun je proberen je er anders toe te verhouden, zegt Bukman. Bijvoorbeeld door actie te ondernemen of door op een andere manier met mensen in gesprek te gaan. "Wat werkt, is voor iedereen weer anders."

https://nos.nl/l/2491852


**Lego past plan voor duurzame blokjes aan **

Lego ziet af van het voornemen om bouwsteentjes te maken van gerecyclede petflessen. Een prototype daarvoor werd in 2021 gepresenteerd maar na twee jaar van testen meldt de Deense speelgoedfabrikant dat het daar niet mee doorgaat.

De meeste kunststoffen worden van ruwe olie gemaakt, zo ook het plastic dat nu nog voor Legoblokjes wordt gebruikt. Het gebruik van gerecyclede petflessen leek een alternatief, maar voor de inzet daarvan moeten extra stappen worden gezet, waarvoor extra energie nodig is.

Een woordvoerder zegt dat het zoeken naar een olievrij alternatief doorgaat. Het bedrijf wil daar tot 2025 1,1 miljard euro voor uittrekken. In 2032 moeten alle blokjes van duurzaam materiaal zijn gemaakt.

Het bedrijf bestaat dat jaar honderd jaar. Het is in 1932 opgericht door Ole Kirk Kristiansen.

https://nos.nl/l/2491848


**Zeker 200 gewonden bij explosie bij tankstation Nagorno-Karabach**

In de etnisch-Armeense enclave Nagorno-Karabach zijn door een explosie bij een tankstation zeker 200 mensen gewond geraakt. Dat melden lokale media op gezag van de ombudsman van Nagorno-Karabach.

Bij het tankstation zou een brandstofreservoir ontploft zijn. Het was er op dat moment druk met mensen die op de vlucht naar Armenië moesten tanken.

Volgens de ombudsman zijn veel gewonden er slecht aan toe. Ze moeten volgens hem per helikopter of vliegtuig naar ziekenhuizen buiten de enclave vervoerd worden, omdat ze ter plekke niet allemaal de juiste zorg kunnen krijgen.

Wapenstilstand

Al duizenden etnische Armeniërs hebben Nagorno-Karabach verlaten sinds vorige week woensdag een wapenstilstand werd afgesproken met Azerbeidzjan. Een dag eerder kwamen volgens Armeense bronnen minstens 200 mensen om het leven toen het Azerbeidzjaanse leger de aanval op de enclave opende.

Volgens deskundigen betekent het bestand effectief de capitulatie van de Armeniërs in Nagorno-Karabach.

Volgens de Armeense bestuurders van Nagorno-Karabach willen vrijwel alle 120.000 inwoners het gebied ontvluchten:

https://nos.nl/l/2491846


**Ontploffing bij huis in Breda, niemand gewond geraakt **

De politie onderzoekt een ontploffing bij een huis in Breda. Buurtbewoners hoorden rond 22.00 uur een harde knal. Tegen Omroep Brabant zegt een woordvoerder van de politie dat er op het moment van de ontploffing niemand thuis was.

Explosievenexperts hebben de omgeving onderzocht. "Zij kijken wat de explosie heeft veroorzaakt en wat het is geweest. Het kan nog alle kanten op. Het kan een vuurwerkbom zijn geweest maar ook een gasexplosie", aldus de woordvoerder bij de regionale omroep.

De politie roept getuigen op om zich te melden.

https://nos.nl/l/2490884


**'Doden bij Turkse drone-aanvallen in Syrië en Irak'**

In zowel Noord-Syrië als Noord-Irak is vandaag een Turkse drone-aanval gemeld op Koerdische strijdgroepen. Turkije heeft niet gereageerd op de berichten. Wel is bekend dat er al jaren een militaire campagne loopt van het Turkse leger tegen Koerdische milities in de twee buurlanden.

Bij de aanval in Sinjar, het noordoosten van Irak, zouden drie mensen om het leven zijn gekomen. Het gaat om strijders van een aan de PKK gelieerde Koerdische militie, schrijft persbureau Reuters op basis van anonieme Iraakse functionarissen. De PKK wordt door Turkije, de EU en de VS beschouwd als een terroristische organisatie.

Ook in de noordwestelijke Syrische regio Al-Hasakah werd volgens meerdere bronnen een drone-aanval uitgevoerd door het Turkse leger. Vier strijders van Koerdische strijdgroepen werden daarbij gedood, meldt het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten. Deze Britse organisatie monitort de situatie in de regio aan de hand van openbare bronnen en bewoners.

'Burgers aangevallen'

De Asayesh, die ook bekendstaan als de interne veiligheidstroepen van de Koerden, spreekt in een verklaring over twee "kameraden die martelaars zijn geworden". De organisatie stelt dat de drone-aanval in de regio Al-Hasakah ook burgers heeft getroffen. Er zou sprake zijn van acht gewonden.

Turkije voert al jaren aanvallen uit op Koerdische strijdgroepen in Noord-Syrië en Noord-Irak, maar geeft daar zelden informatie over vrij. Ankara heeft de hoeveelheid aanvallen volgens Reuters recent opgevoerd. Volgens het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten zijn er dit jaar ruim vijftig Turkse drone-aanvallen uitgevoerd in het noorden van Syrië.

Vrijdag vielen ten oosten van de Syrische stad Manbij drie doden bij een Turkse drone-aanval, zo meldde het Observatorium. De slachtoffers waren drie strijders van een aan de SDF gelinkte groep. De SDF is een overwegend Koerdische strijdgroep, die met behulp van het Westen de controle heeft gekregen over het noordoosten van Syrië.

https://nos.nl/l/2490869


**Omroepen en eigenaar Endemol starten onderzoek naar Russell Brand**

De Britse omroepen BBC en Channel 4 en Banijay, het moederbedrijf van productiemaatschappij Endemol, doen intern onderzoek naar aanleiding van de beschuldigingen van wangedrag aan het adres van Russell Brand. De komiek presenteerde programma's voor de mediabedrijven.

Gisteren onthulden de kranten The Sunday Times en The Times en het actualiteitenprogramma Channel 4 Dispatches dat Brand in verband wordt gebracht met verkrachting en ander seksueel wangedrag. Vier vrouwen beschuldigen hem daarvan.

De BBC, waarvoor Brand twee jaar lang radioprogramma's presenteerde, meldt dat de "aangekaarte kwesties met spoed worden onderzocht". Ook Channel 4, waarvoor hij het door Endemol geproduceerde Big Brother's Big Mouth presenteerde, heeft een intern onderzoek aangekondigd. Channel 4 schrijft alle productiebedrijven aan om ze eraan te herinneren wat hun verantwoordelijkheden zijn op het gebied van gedrag.

Banijay, dat in 2020 Endemol kocht, meldt dat het bekend is met de "zeer serieuze beschuldigingen" over "vermeend ernstig wangedrag van Russell Brand toen hij shows presenteerde die werden geproduceerd door Endemol". Ook de eigenaar van het overgenomen Nederlandse productiebedrijf is een intern onderzoek begonnen. Iedereen die zich geroepen voelt, wordt verzocht om zich te melden.

Schok

De beschuldigingen aan het adres van de Brit maken veel los. Collega-komieken, Lagerhuisleden, ministers en mediawaakhonden reageren geschokt en willen antwoorden zien over de cultuur bij mediabedrijven en de cultuursector als geheel. Men vraagt zich af hoe het mogelijk was dat Brand kennelijk met medeweten van veel mensen zo lang zijn wangedrag heeft kunnen vertonen.

Zelf nam Brand al voor de publicaties van gisteren de vlucht naar voren en reageerde hij op, wat hij noemde, een "lange lijst aan verbazingwekkende en nogal overdadige aanvallen, waaronder een aantal zeer serieuze beschuldigingen die ik absoluut tegenspreek".

Via zijn advocaten suggereert hij dat er sprake is van een "gecoördineerde campagne" om hem te beschadigen, omdat hij "een alternatieve mediamaker" is, die concurreert met de traditionele media.

Gisteravond trad Brand op in het Troubadour Wembley Park Theatre in Londen, maar ging hij niet in op de beschuldigingen van de vier vrouwen. "Er zijn onderwerpen waarover ik het absoluut niet kan hebben, ik hoop dat jullie dat kunnen begrijpen", zei hij. In de zaal zaten medestanders van Brand. Zo was er onder meer een bordje te zien met de tekst "We staan achter je".

Politie: geen meldingen

De Londense politie heeft inmiddels gezegd dat er geen meldingen zijn gedaan in het kader van de beschuldigingen, maar dat er wel contact is geweest met The Sunday Times over de onthullingen.

De politie wil er zeker van zijn dat slachtoffers weten hoe ze aan de bel kunnen trekken en roept mensen op om zich te melden als ze het slachtoffer zijn van seksueel geweld. "Het maakt niet uit hoelang geleden het was."

https://nos.nl/l/2490865


**Toneelprijzen Theo d'Or en Louis d'Or voor Mariana Aparicio en Eelco Smits**

De belangrijkste Nederlandse toneelprijzen, de Theo D'or en de Louis D'or, gaan dit jaar naar Mariana Aparicio en Eelco Smits. Aparicio kreeg de prijs op het Gala van het Nederlands Theater voor haar rol in De Jaren van het Nationale Theater. Smits werd onderscheiden voor zijn rol in Geschiedenis van geweld van Toneelschuur Producties.

De jaren, dat is gebaseerd op het gelijknamige boek van de Franse Nobelprijswinnaar Annie Ernaux uit 2008, werd afgelopen jaar al veelvuldig geprezen. Aparicio speelt in het stuk over het verstrijken van de tijd een jongvolwassen Annie, die begin jaren 60 een ongewenste zwangerschap moet laten afbreken op een keukentafel omdat abortus destijds in Frankrijk illegaal was.

Volgens de jury maakt de 40-jarige Aparicio met haar vertolking van Annie veel indruk. "Vanaf het begin lijkt zij samen te vallen met wat er op scène wordt verbeeld, of ze nu in het centrum van de aandacht staat of daarbuiten", schrijft de jury, die al bij de nominatie warme woorden over had voor "haar humor, lichtheid en het naturel van haar présence".

Bekijk hier een trailer van De jaren:

Eelco Smits (46) krijgt de prijs voor zijn vertolking van de rol van Édouard in Geschiedenis van geweld, een vertaling van de veelgeprezen autobiografische roman van de Franse auteur Édouard Louis. Het stuk gaat over de nacht waarin Louis een jongen leert kennen met wie hij naar bed gaat, waarna hij door diezelfde jongen wordt beroofd, met een pistool wordt bedreigd en wordt verkracht.

"In conflict met wat hem is overkomen, laat Eelco Smits zijn personage in Geschiedenis van geweld worstelen met strijdige emoties, met de blik van buitenstaanders en met zijn eigen oordelende blik. De schaamte, de vernedering, de angst, maar ook de compassie voor de dader, de lust en opwinding. Emoties die in de fysieke vertolking van Smits prachtig dicht bij elkaar komen", schrijft de jury.

Bekijk hier een trailer van Geschiedenis van geweld:

Naast de Louis d'Or en de Theo d'Or werden op het gala ook andere toneelprijzen uitgereikt. Zo gingen de bijrol-prijzen Arlecchino en Colombina naar respectievelijk Rick Paul van Mulligen (Queer Planet) en Urmie Plein (Ik zeg toch sorry).

Het was voor het laatst dat de prijzen voor acteurs op deze manier werden uitgereikt. Vanaf volgend jaar worden ze genderneutraal.

De VSCD Mime/Performance Prijs voor de belangrijkste bijdrage aan mime ging naar Miet Warlop voor One Song. Daarnaast kregen de jeugdtheaterproducties POPpulisme en Controle Gouden Krekels.

Verder kreeg choreograaf en danser Cherish Menzo de Regieprijs voor Dark Matter en ging de Act Award, van de belangenvereniging van acteurs, naar Simone Kratz, Gerard Cornelisse en het team van het Wilminktheater in Enschede.

https://nos.nl/l/2490860


**Humanitaire ramp bij grens Sudan: sluiten we de ogen voor etnische zuivering?**

Thee moet er gedronken worden, op een matje van stro in het vluchtelingenkamp in Adré, 900 kilometer van de hoofdstad van Tsjaad, want we zijn te gast. Er zit veel suiker in, en het geeft weer een beetje energie. We zitten in een vluchtelingenkamp vlak naast de grensovergang met Sudan, samen met een activist, een ambtenaar, een rechtbankmedewerker en een ingenieur uit de Sudanese regio Darfur.

Het is helaas niet de eerste keer dat we in een vluchtelingenkamp zijn, vol met mensen op zoek naar veiligheid. Maar wat op deze plek opvalt, is dat je niet hoeft te zoeken naar slachtoffers van geweld. Iedereen die je lukraak aanspreekt, lijkt iemand te zijn verloren en velen zijn ooggetuigen van executies. Ze willen praten, hun verhaal vertellen.

Niemand ziet het

Want ze worden niet genoeg gehoord. Al vijf maanden voltrekt zich een ramp in Sudan, en bijna niemand ziet het. De wereld krijgt volop beelden en verhalen binnen van de oorlog in Oekraïne, maar voor Sudan is, sinds alle westerlingen zijn geëvacueerd, weinig aandacht. Deels komt dat door de afstand, fysiek en emotioneel. Ten opzichte van Nederland is het hemelsbreed 5000 kilometer, en de ander is hier wel echt anders.

Als journalist probeer je dan altijd raakvlakken te vinden, waardoor het voor een Nederlandse lezer, kijker of luisteraar toch makkelijker wordt om je te identificeren. Die Sudanees in het kamp is ook een moeder, een oma, een student. Net zoals jij.

Deze keer is er een groot struikelblok om juist de mens te laten zien. En dat is dat we Sudan niet in kunnen om het verhaal dichterbij te brengen. Journalisten mogen niet naar binnen. En zonder beelden is het moeilijk om veel mensen te bereiken.

400.000 vluchtelingen

Het is al jaren mijn grootste frustratie van het correspondentschap. Geen verslag kunnen doen vanaf de plek waar het gebeurt. Hetzelfde ondervond ik met de oorlog in de Ethiopische deelstaat Tigray. Aan het begin van die oorlog lukte het ons om één keer binnen te komen, maar daarna ging de regio potdicht. Dat terwijl volgens onderzoek juist Tigray, en niet Oekraïne, het dodelijkste conflict van 2022 was. Er kwamen daar zeker 100.000 personen om het leven.

Maar weinig mensen zullen weten waar Tigray ligt. Darfur, dat klinkt nog wel enigszins bekend in de oren. Al is het wellicht alleen maar door de Giro555-actie in 2004, nadat Sudanees-Arabische milities een deel van de zwarte bevolking van Darfur hadden gedood.

De afgelopen maanden horen we dat dit weer gebeurt in dezelfde regio. Met Sudan op slot besluiten we naar Tsjaad te gaan om toch iets van de crisis te laten zien. In het buurland zijn al bijna 400.000 vluchtelingen aangekomen.

Alarmbellen

Ik vond er meer verhalen dan ik kon verstouwen. We horen over executies van mannen en jongens ten overstaan van echtgenotes en moeders. We zien fysiek bewijs van kogels in ruggen en voeten van mensen die beschoten zijn op de vlucht. Een oma vertelt over kinderen die op de rug van hun moeders waren gebonden, en door milities werden geslagen met stokken, totdat ze stierven.

Mijn alarmbellen gaan af. Ik heb niet alleen journalistiek gestudeerd maar ook genocidestudies. Te veel klinkt bekend in de oren. Zoals milities die expliciet vragen van welke bevolkingsgroep iemand is voordat ze beslissen over leven of dood. En dat het dezelfde daders zijn als toen, die nooit zijn bestraft.

Er zijn inmiddels meer dan 400.000 mensen gevlucht uit Darfur, en velen hebben verschrikkelijke verhalen.

Net als twintig jaar geleden gaat het om Sudanese milities van Arabische afkomst die landgenoten van Afrikaanse afkomst als doelwit hebben. Het is eigenlijk gewoon een voortzetting, zeggen de mannen tijdens de thee. Niet dat de moedige burgers van Sudan het niet hebben geprobeerd te veranderen. De afgelopen jaren hebben ze met gevaar voor eigen leven, in eindeloze protesten, andere leiders geëist.

Geen internationale verontwaardiging

Tijdens de eerste Darfur-crisis waren we massaal ontdaan en werd er actie ondernomen. Deze keer is er geen grote internationale verontwaardiging. Wat maakt het nu anders? Is er simpelweg te veel ellende, met de oorlog in Oekraïne dichtbij en een wereld die in Marokko trilt en in Libië huilt, om dit ook nog te kunnen opnemen?

Crisissen moet je niet vergelijken, zegt een ervaren VN-medewerker tegen me in het vluchtelingenkamp. Zelf is ze net terug uit Oekraïne en nu staat ze in de blubber in Tsjaad. Toch kun je niet anders dan stilstaan bij het verschil in aandacht tussen de ene ramp en de andere, hoe begrijpelijk ook.

Wie luistert er?

Ooit riepen we: nooit meer mag er een genocide zijn. Genocide is een beladen term met nauwe definities, maar dat het weer gruwelijk misgaat in Sudan is overduidelijk. Iedere dag vallen er meer doden. Overigens niet alleen door etnisch geweld door milities maar ook doordat burgers in het kruisvuur komen en geraakt worden door bombardementen van het le…

https://nos.nl/l/2490830


**Voor tweede nacht op rij explosie in Rotterdamse straat**

In Rotterdam is voor de tweede nacht op rij een explosie geweest bij een woning aan de Grasstraat. De nacht ervoor was er in de straat ook al een ontploffing. Of de explosie bij dezelfde woning is afgegaan is niet bekend.

Rond 01.45 uur vannacht was er een harde knal aan de Grasstraat in Rotterdam-West. Niemand raakte gewond.

In de nacht van vrijdag op zaterdag was in dezelfde straat ook een ontploffing. Volgens omroep Rijnmond plaatse de dader een explosief voor de deur van een woning op de tweede verdieping. Bij de ontploffing zou een raam in het trappenhuis zijn gesneuveld, maar er vielen geen gewonden.

Wat de aanleiding is van de explosies is niet bekend.

https://nos.nl/l/2490742


**14 doden bij vliegtuicrash in Amazonegebied Brazilië**

In Brazilië zijn bij een vliegtuigcrash zeker 14 mensen omgekomen. Het ongeluk gebeurde in het Amazonegebied, zo'n 400 kilometer van de stad Manaus vandaan in het noorden van het land.

Volgens een plaatselijke burgemeester ging het om een middelgroot vliegtuig en zijn alle inzittenden omgekomen; twaalf toeristen, de piloot en een co-piloot.

Braziliaanse media melden dat onder de doden ook Amerikanen zijn. Het zou gaan om recreatieve vissers die op weg waren om te gaan vissen.

Op het moment van de crash was het slecht weer. Het regende hevig op het moment dat het toestel neerstortte. Of het weer een rol speelde is niet bekend. Volgens het bedrijf dat de vlucht uitvoerde was het toestel technisch in orde.

Braziliaanse media delen beelden van het gecrashte toestel:

https://nos.nl/l/2490741


**14 doden bij vliegtuicrash in Amazonegebied Brazilië**

In Brazilië zijn bij een vliegtuigcrash zeker 14 mensen omgekomen. Het ongeluk gebeurde in het Amazonegebied, zo'n 400 kilometer van de stad Manaus vandaan in het noorden van het land.

Volgens een plaatselijke burgemeester ging het om een middelgroot vliegtuig en zijn alle inzittenden omgekomen; twaalf toeristen, de piloot en een co-piloot.

Braziliaanse media melden dat onder de doden ook Amerikanen zijn. Het zou gaan om recreatieve vissers die op weg waren om te gaan vissen.

Op het moment van de crash was het slecht weer. Het regende hevig op het moment dat het toestel neerstortte. Of het weer een rol speelde is niet bekend. mVolgens het bedrijf dat de vlucht uitvoerde was het toestel technisch in orde.

Braziliaanse media delen beelden van het gecrashte toestel:

https://nos.nl/l/2490741


**Recordaantal doden na besmetting met dengue-virus in Bangladesh**

In Bangladesh is dit jaar een recordaantal mensen overleden na een besmetting met dengue, ofwel knokkelkoorts. Dit jaar zijn al 778 mensen aan een besmetting bezweken. In totaal zijn er dit jaar ruim 157.000 mensen besmet geraakt met het virus. Ook dat is een record.

Het vorige recordaantal sterfgevallen is van vorig jaar. Toen overleden 281 mensen. Deskundigen zeggen dat het gebrek aan gecoördineerd beleid leidt tot meer doden door de ziekte. Maar ook klimaatverandering speelt een rol.

Het virus werd in Bangladesh voor het eerst in 1960 geregistreerd. Sinds 2010 lijken denguebesmettingen samen te vallen met het regenseizoen, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Dat loopt in Bangladesh van mei tot eind september.

In juli waarschuwde de WHO dat het aantal gevallen van knokkelkoorts dit jaar een recordhoogte zou bereiken. De WHO wijt dat deels aan klimaatverandering.

De opwarming van de aarde is gunstig voor de muggen die de ziekte verspreiden. Experts denken dat een warmer klimaat de muggen helpt om zich sneller te vermenigvuldigen. Dat geldt ook voor het virus in de muggen zelf.

'Importziekte'

Knokkelkoorts komt ook in Nederland voor, maar alleen als zogeheten 'importziekte', doordat mensen op reis gestoken worden door een besmette mug. Ze nemen de dengue-infectie dan mee terug naar Nederland. Knokkelkoorts wordt niet van mens op mens overgedragen.

Wel rukt de tijgermug op richting het noorden, mede door klimaatverandering. Inmiddels duikt die mug steeds vaker op in Nederland. Het insect heeft zich inmiddels tot aan de Frans-Belgische grens gevestigd.

Sinds april dit jaar kan je in Nederland een denguevaccin krijgen om beschermd op reis te gaan. Tot nu toe kon je je alleen beschermen tegen de ziekte door bedekkende kleding en muggenwerende middelen te gebruiken.

https://nos.nl/l/2490613


**Drie keer levenslang voor aanslagen Zaventem, geen extra straf Abdeslam**

Drie verdachten van de aanslagen in Brussel zeven jaar geleden hebben levenslange gevangenisstraffen opgelegd gekregen. Het gaat om Bilal El Makhoukhi, Osama Krayem en Oussama Atar. Atar stond bij verstek terecht. Vermoed wordt dat hij is omgekomen bij een drone-aanval in Syrië. Hij wordt gezien als de leider van de terreurgroep.

Bij de aanslagen in Brussel in 2016 gingen twee explosieven af op Brussels Airport (luchthaven Zaventem) en een in de metro bij station Maalbeek in het centrum. Daarbij kwamen 32 mensen om het leven en meer dan 340 mensen raakten gewond.

Salah Abdeslam, de bekendste verdachte, kreeg geen extra straf, omdat hij al 20 jaar cel had gekregen voor een schietpartij in de Brusselse gemeente Vorst in de nasleep van de aanslagen in Parijs. Het Belgische Openbaar Ministerie had levenslang geëist tegen Abdeslam voor de aanslagen in Brussel.

Man met het hoedje

In juli werden zes verdachten door een jury schuldig bevonden aan terroristische moord, moordpoging en lidmaatschap van een terroristische organisatie, onder wie Abdeslam. Twee andere verdachten, Bayingana Muhirwa en Sofien Ayari, werden alleen schuldig bevonden aan lidmaatschap van een terreurgroep.

Muhirwa kreeg vandaag tien jaar cel, Ayari kreeg net als Abdeslam geen extra straf, want ook hij werd eerder net als Abdeslam al veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor de schietpartij in Vorst.

Mohamed Abrini, die door videobeelden van de aanslagen bekendstaat als 'de man met het hoedje', heeft 30 jaar cel gekregen. Abrini had net als twee andere terroristen een bom bij zich, maar hij liet die niet afgaan en sloeg op de vlucht. Hij werd ongeveer een maand na de aanslagen opgepakt.

Ali El Haddad Asufi, de laatste van de zes verdachten die schuldig werden bevonden aan terroristische moord, moordpoging en lidmaatschap van een terroristische organisatie, kreeg vandaag twintig jaar cel opgelegd.

Proces van de eeuw

In België werd gesproken van "het proces van de eeuw". Het duurde enkele jaren voordat het kon beginnen, onder meer doordat het onderzoek veel tijd in beslag nam. Ook stonden zes van de tien verdachten eerst nog terecht in het proces in Parijs voor de aanslagen daar in november 2015.

Onderstaande terugblik op de aanslagen in 2016 bevat schokkende beelden:

De terreurdaden in België volgden vier maanden na de aanslagen in Parijs op 13 november 2015. Daarbij vielen 130 doden. Terroristen van IS vielen toen het voetbalstadion Stade de France aan, schoten daarna hun wapens leeg bij volle caféterrassen en richtten vervolgens een bloedbad aan in de concertzaal Bataclan.

Abdeslam is de enige van de tien daders in Parijs die nog leeft. De anderen hebben zichzelf opgeblazen of zijn doodgeschoten door de politie. Abdeslam zou zichzelf ook opblazen in Parijs, maar deed dat uiteindelijk niet, volgens hemzelf "uit menselijkheid". Maar volgens justitie was zijn bomvest defect.

Na de aanslagen in Parijs vertrok hij naar Brussel. Daar werd hij vier dagen voor de aanslagen op Zaventem en Maalbeek al opgepakt in de wijk Molenbeek. Hij zat dus vast toen ze werden gepleegd; toch werd hij door de jury verantwoordelijk gehouden voor het plannen en voorbereiden van de aanslagen.

Straf uitzitten in België

Salah Abdeslam is voor de aanslagen in Parijs al veroordeeld tot levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating. Hij had een proces aangespannen tegen de Belgische Staat, omdat hij na afloop van het proces in België niet terug wilde naar Frankrijk. Hij zei dat de omstandigheden in de Franse gevangenis onleefbaar waren.

Dat leverde niets op. Volgens de Belgische rechter was onvoldoende aangetoond dat zijn rechten geschonden zouden worden.

https://nos.nl/l/2490608


**Tekstschrijver wereldhit Volare op 92-jarige leeftijd overleden**

Tekstschrijver Franco Migliacci is op 92-jarige leeftijd overleden. De Italiaan werd vooral bekend door het nummer Volare, dat hij samen met zanger Domenico Modugno in 1957 schreef.

Het nummer heet eigenlijk Nel Blu Dipinto di Blu, dat 'In het blauw geschilderde blauw' betekent. Migliacci liet zich inspireren door twee schilderijen van de Russisch-Franse kunstenaar Marc Chagall. Het nummer wordt gezien als een van de bekendste Italiaanse nummers die ooit zijn gemaakt.

Modugno won met Volare in 1958 het San Remofestival en trad in hetzelfde jaar namens Italië op op het Eurovisie Songfestival, dat in Hilversum werd gehouden.

Daar eindigde hij als derde, maar het nummer groeide uit tot een grote hit. In het jaar daarop won Volare bij de allereerste Grammy-uitreiking twee prijzen.

Het nummer werd talloze keren opnieuw uitgebracht door verschillende artiesten. Op Wikipedia worden 92 opgenomen uitvoeringen genoemd.

In 1976 scoorde Al Martino een wereldwijde hit met een disco-versie van het nummer. Een van de bekendste uitvoeringen is van de Gipsy Kings uit 1989. Maar ook André Hazes, en recenter Django Wagner, waagden zich aan Volare.

Ook in voetbalstadions is Volare bekend: fans van Ajax gebruikten in de jaren 90 het refrein van het nummer om de Finse sterspeler Jari Litmanen toe te zingen.

https://nos.nl/l/2490605


**Milieupolitie Winterswijk stuit in bos op uitgegraven vijver en aangelegde weg**

De milieupolitie van Winterswijk heeft midden in een nabijgelegen bos een opmerkelijke ontdekking gedaan. Zonder vergunning zijn er bomen gekapt, is er een vijver gegraven en is er een weg aangelegd.

"Het lijkt erop dat iemand een privérecreatiepark wilde aanleggen", zegt een milieuagent tegen Omroep Gelderland. De politie deed de ontdekking afgelopen weekend, maar maakte die vandaag pas bekend.

Een groot deel van het bos is verbouwd, zegt de milieuagent, die niet de precieze locatie deelde. "Dit is een uitzonderlijke casus van enorme grootte. Dit is niet van de ene op de andere dag gebeurd."

Het komt wel vaker voor dat mensen zonder vergunning aan de gang gaan in het bos, maar doorgaans op kleinere schaal. "Eigenaren van bospercelen lijken die illegaal te gebruiken als persoonlijke recreatieplek."

Boete tot 90.000 euro

De onwettige werkzaamheden vormen een aantasting voor de bodem en het leefmilieu in het bos, schrijft een wijkagent op X. Bovendien is het ook nog eens gevaarlijk; de vijver is zeker vijf meter diep met steile randen. "Als je daarin valt, kom je er niet meer uit."

De aanstichters kunnen een boete tot 90.000 euro krijgen. Dergelijke overtredingen vallen onder de milieuwet en worden gezien als economisch delict.

Toch is het vooral een probleem voor de flora en fauna in het bos, aldus de milieupolitie. "In dit geval zijn minstens tien bomen gekapt, is de grond overhoop gehaald en is de leefomgeving van de dieren in het bos verstoord."

Tot nu toe is niemand opgepakt. Het gebied is afgezet om verdere werkzaamheden te verhinderen, meldt de regionale omroep. De milieuagent zegt dat het nu aan de gemeente Winterswijk en provincie Gelderland is om te bepalen wat er gaat gebeuren met het bosgebied.

https://nos.nl/l/2490383


**Groen licht voor extra integriteitsregels tegen corruptie in Europees Parlement**

Het Europees Parlement heeft ingestemd met strengere integriteitsregels voor Europarlementariërs om corruptie tegen te gaan. De meeste voorstellen voor hervormingen werden vandaag aangenomen en gelden vanaf 1 november.

Aanleiding voor deze verscherpte regels is 'Qatargate', de corruptiezaak in het parlement die eind vorig jaar aan het licht kwam. De Belgische justitie doet nog altijd onderzoek naar omkoping van een aantal Europarlementariërs door Qatar en Marokko.

De president van het Europees Parlement, Roberta Metsola, kwam daarom begin dit jaar met veertien voorstellen om het parlement transparanter te maken en corruptie te voorkomen. Dat plan is door een commissie van het parlement omgevormd tot een lijst met aanbevelingen, die vandaag in stemming zijn gebracht.

Afkoelperiode

De nieuwe anticorruptiemaatregelen moeten meer inzicht bieden in andere belangen die Europarlementariërs mogelijk hebben. Zo krijgen oud-parlementsleden na hun vertrek voortaan een verplichte 'afkoelperiode' van zes maanden opgelegd, waarin ze geen contact mogen hebben met zittende parlementsleden.

Dit om te voorkomen dat de oud-Europarlementariërs wetgeving kunnen beïnvloeden. Ook worden hun financiën gecontroleerd aan het begin en einde van hun termijn.

Daarnaast moeten Europarlementariërs het voortaan melden als zij meer dan 5000 euro per jaar verdienen met nevenactiviteiten. Eerder moesten ze al hun werk buiten het parlement opgeven. Die regeling wordt nu dus minder streng.

Stap achteruit

Shari Hinds van Transparency International EU, een belangenorganisatie die strijdt tegen corruptie, noemt de nieuwe regels rondom bijverdiensten een duidelijke stap achteruit. De organisatie heeft berekend dat 42 procent van de huidige nevenactiviteiten die nu wordt opgegeven, niet meer openbaar zouden zijn in de nieuwe regeling. Hinds noemt de nieuwe regels een "grote gemiste kans".

Ook Agnes Jongerius, fractievoorzitter van de PvdA in het Europees Parlement, is zeer kritisch. "Too little, too late", stelt ze, "onze interne regels zijn veel strenger". Een aantal van de hoofdrolspelers in het corruptieschandaal kwam uit de fractie van de sociaaldemocraten. Daarop scherpte de fractie haar regelingen aan.

Een afkoelperiode van een half jaar waarin Europarlementariërs niet mogen lobbyen "slaat nergens op", volgens Jongerius. De periode is volgens haar te kort. In het oorspronkelijke voorstel was een veel langere afkoelingsperiode voorgesteld.

Eerder detecteren

Haar CDA-collega Jeroen Lenaers is optimistischer over de nieuwe regels. "Ik heb er wel vertrouwen in dat we met deze strengere regels zaken als omkoping en belangenverstrengeling eerder detecteren en harder kunnen aanpakken."

Wel wijst Lenears erop dat ook deze strengere regels Qatargate waarschijnlijk niet zouden hebben voorkomen. "Het was natuurlijk volgens de regels al illegaal om koffers met geld aan te nemen. Hoe streng de regels ook zijn, kwaadaardige individuen houd je hier niet mee tegen."

Volgend jaar juni zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement. Agnes Jongerius (PvdA) denkt niet dat haar partij afgerekend zal worden op Qatargate. "Zodra we in de gaten kregen dat er een zwart schaap bij ons zat, hebben we maatregelen genomen en haar uit de fractie gezet."

https://nos.nl/l/2490382


**Mitt Romney niet herkiesbaar als senator in Amerikaans Congres**

Mitt Romney stelt zich niet herkiesbaar als senator voor de Amerikaanse staat Utah. De Republikeinse politicus van 76 laat in een video weten dat hij zichzelf te oud vindt om nog een termijn te dienen in het Congres. Hij zegt dat het tijd is voor nieuw leiderschap.

Romney is een van de bekendere gezichten in de Republikeinse partij. In 2012 was hij de kandidaat van zijn partij bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Hij verloor toen van zittend president Barack Obama. Vier jaar eerder had Romney zich ook al in de race gestort, maar toen ging de Republikeinse nominatie naar John McCain, die ook van Obama verloor.

Na de verloren presidentsverkiezingen ging Romney in het bedrijfsleven werken, maar in 2019 keerde hij terug in de politiek. Hij werd toen gekozen als senator van Utah. Hij was de enige Republikeinse senator die in het eerste impeachmentproces tegen president Trump vóór zijn afzetting stemde. Nooit eerder had een senator in de VS voor afzetting van iemand van zijn eigen partij gestemd.

Volgende generatie

In de video waarin Romney zijn afscheid aankondigt, neemt hij opnieuw afstand van Trump. De oud-president is de belangrijkste kandidaat voor de Republikeinse nominatie bij de verkiezingen van eind volgend jaar. Romney noemt de Amerikaanse schuldenlast, klimaatverandering en de dreiging vanuit Rusland en China de belangrijkste problemen voor de VS. "President Biden en de vroegere president Trump zijn niet de leiders om die uitdagingen aan te gaan."

Romney zegt dat het aan de volgende generatie is om de Verenigde Staten weer leidend te maken in de wereld. Ook dat kan worden opgevat als kritiek op Biden en Trump, die allebei nog ouder zijn dan Romney. Hij zegt zich tot het eind van zijn termijn te zullen inzetten voor het Amerikaanse volk.

De volgende Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn op 5 november 2024. Dan wordt ook een deel van de Senaat en het voltallige Huis van Afgevaardigden gekozen.

https://nos.nl/l/2490381


**Dodental overstroming in Libië nadert 7000, zegt regering in Tripoli**

Het dodental als gevolg van de overstromingen in Libië is opgelopen tot 6872. Een hooggeplaatste functionaris van de internationaal erkende regering in Tripoli heeft dat nieuws bekendgemaakt in een tv-toespraak, meldt onder meer het Spaanse persbureau EFE.

Kort erna zei een woordvoerder van het parlement in Tripoli tegen nieuwssite Al Jazeera dat alleen al in de zwaar getroffen havenstad Derna naar schatting meer dan 7000 slachtoffers zijn gevallen.

De ingewikkelde politieke situatie in Libië, waar twee regeringen actief zijn, zorgt voor versnipperde informatie over de ramp. De rivaliserende regering in het oosten van Libië, waar de ramp plaatsvond, heeft nog geen nieuwe update gegeven en houdt 5300 dodelijke slachtoffers aan. De verwachting is dat het dodental mogelijk zal verdubbelen, zei een minister van de regering die is gelieerd aan generaal Haftar, de machthebber in het oosten van het land. Zeker 10.000 mensen worden vermist.

Libische ziekenhuizen en hulpdiensten kunnen de ramp niet aan:

Volgens de locoburgemeester van Derna, dat zo'n 125.000 inwoners telt, zijn inmiddels 2200 lichamen begraven. Op foto's en video's van de ramp is te zien dat een deel van de stad Derna is weggevaagd. Enorme hoeveelheden regenwater zijn door twee dammen gebroken en vervolgens over de stad heen gespoeld.

"Stel je voor dat heel Haarlem is weggevaagd, zo ernstig is het", zeggen Libiërs in Nederland tegen de NOS. Ze vertellen dat volledige families zijn omgekomen of vermist zijn geraakt.

De impact van de storm is goed te zien op satellietbeelden:

In Derna zijn naar schatting 30.000 mensen ontheemd geraakt, meldt de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) van de VN. In de grote stad Benghazi zijn zeker 6000 woningen verwoest. Het is nog onduidelijk hoe ernstig de situatie is op andere plekken die zijn getroffen door het natuurgeweld.

Na een moeizame start is de noodhulp, onder meer vanuit het buitenland, op gang gekomen. In Nederland is op gironummer 7447 inmiddels ruim 110.000 euro ingezameld.

https://nos.nl/l/2490378


**D66-kandidaat Yesim Candan trekt zich terug om uitspraken over Kaag**

Yesim Candan trekt zich terug van de kandidatenlijst van D66. Gisteren bleek dat ze kandidaat was, toen de partij de conceptlijst bekendmaakte.

In een korte verklaring op X, het voormalige Twitter, zegt Candan: "De afgelopen 24 uur heeft mijn kandidatuur zeer veel reacties en vragen opgeroepen. Die hevigheid heeft me niet onberoerd gelaten. Ik wil mezelf daartegen beschermen en D66 niet onnodig beschadigen."

Presentator, ondernemer en RTL-columnist Candan stond op plaats 11 van de conceptkandidatenlijst. Meteen na de bekendmaking van haar kandidatuur ging het op sociale media over een column die zij in 2021 schreef over toenmalig D66-partijleider Sigrid Kaag en over andere uitlatingen die zij in het verleden deed over de partij.

In de column, over de veelbesproken spotprent van Kaag als heks op een bezem, noemt Candan D66 een "elitaire partij" die met kritiek op de spotprent van tekenaar Ruben Oppenheimer "een sterk staaltje selectieve vrijheid van meningsuiting" laat zien.

Nieuw leiderschap

In haar column bekritiseerde Candan ook specifiek Kaag. Die heeft volgens Candan "laten zien dat nieuw leiderschap geen enkele betekenis heeft zolang je onze medewerkers uit Afghanistan niet op tijd evacueert", schreef ze.

In een reactie op X zegt D66-leider Jetten respect te hebben voor het besluit van Candan. "Een vrouw die op allerlei manieren werkt aan gelijke kansen. Dat gaat ze zeker en vast op een andere manier voortzetten. Ik wens haar daarbij veel succes."

Candan is vaker kort politiek actief geweest. In 2010 richtte zij haar eigen Partij Eén op. Een paar jaar later wilde zij voor het CDA in Amsterdam uitkomen.

Sollicitatie bij Forum

Nog weer later, in 2018, solliciteerde Candan volgens NRC bij Forum voor Democratie, schrijft de krant woensdagavond. Volgens NRC was de top van D66 daar niet van op de hoogte.

Candan voerde volgens de krant begin 2018 verschillende gesprekken met de toenmalige leiding van FvD over haar kandidatuur voor de Amsterdamse gemeenteraad. De sollicitatie leidde niet tot een plaats op de kandidatenlijst voor de verkiezingen in maart van dat jaar. Wel bleef ze contact houden met partijleider Thierry Baudet houden, aldus NRC.

https://nos.nl/l/2490368


**D66-kandidaat Yesim Candan trekt zich terug om uitspraken over Kaag**

Yesim Candan trekt zich terug van de kandidatenlijst van D66. Gisteren bleek dat ze kandidaat was, toen de partij de conceptlijst bekendmaakte.

In een korte verklaring op X, het voormalige Twitter, zegt Candan: "De afgelopen 24 uur heeft mijn kandidatuur zeer veel reacties en vragen opgeroepen. Die hevigheid heeft me niet onberoerd gelaten. Ik wil mezelf daartegen beschermen en D66 niet onnodig beschadigen."

Presentator, ondernemer en RTL-columnist Candan stond op plaats 11 van de conceptkandidatenlijst. Meteen na de bekendmaking van haar kandidatuur ging het op sociale media over een column die zij in 2021 schreef over toenmalig D66-partijleider Sigrid Kaag en over andere uitlatingen die zijn in het verleden deed over de partij.

In de column, over de veelbesproken spotprent van Kaag als heks op een bezem, noemt Candan D66 een "elitaire partij" die met kritiek op de spotprent van tekenaar Ruben Oppenheimer "een sterk staaltje selectieve vrijheid van meningsuiting" laat zien.

Nieuw leiderschap

In haar column bekritiseerde Candan ook specifiek Kaag. Die heeft volgens Candan "laten zien dat nieuw leiderschap geen enkele betekenis heeft zolang je onze medewerkers uit Afghanistan niet op tijd evacueert", schreef ze. In een tweet uit 2021 vergeleek ze Kaag met "Hillary Clinton = computer says no".

In een reactie op X zegt D66-leider Jetten respect te hebben voor het besluit van Candan. "Een vrouw die op allerlei manieren werkt aan gelijke kansen. Dat gaat ze zeker en vast op een andere manier voortzetten. Ik wens haar daarbij veel succes."

Candan is vaker kort politiek actief geweest. In 2010 richtte zij haar eigen Partij Eén op. Een paar jaar later wilde zij voor het CDA in Amsterdam uitkomen.

Sollicitatie bij Forum

Nog weer later, in 2018, solliciteerde Candan volgens NRC bij Forum voor Democratie, schrijft de krant woensdagavond. Volgens NRC was de top van D66 daar niet van op de hoogte.

Candan voerde volgens de krant begin 2018 verschillende gesprekken met de toenmalige leiding van FVD over haar kandidatuur voor de Amsterdamse gemeenteraad. De sollicitatie leidde niet tot een plaats op de kandidatenlijst voor de verkiezingen in maart van dat jaar. Wel bleef ze contact houden met partijleider Thierry Baudet houden, aldus NRC.

https://nos.nl/l/2490368