**Rapport: inkomensbeleid is ontoegankelijk en onvoorspelbaar**

Het stelsel van inkomensondersteuning is te onvoorspelbaar en ontoegankelijk. Dat is in een notendop een van de conclusies in het nieuwe rapport van de Commissie Sociaal Minimum. Mensen moeten weten waar ze op kunnen rekenen, met meer duidelijkheid en simpele regelingen. Het beleid is te weinig gebaseerd op een realistisch mensbeeld.

"De financiële zekerheid van een grote groep Nederlanders staat onder druk", schrijven de onderzoekers.

De Commissie Sociaal Minimum bestaat uit elf deskundigen op het gebied van sociaaleconomische, juridische en fiscale vraagstukken. Demissionair minister Schouten voor Armoedebeleid gaf de commissie op verzoek van de Tweede Kamer opdracht voor dit onderzoek. In juni kwam het eerste deel van het tweeluik uit en nu deel twee.

In dit rapport gaat de commissie meer in op beleid. Zo wordt geschetst dat de hervormingen van de verzorgingsstaat de afgelopen decennia vaak gepaard zijn gegaan met bezuinigingen, waardoor inkomenshulp steeds gerichter werd en voor een kleinere groep.

De beperktere hulp leidt volgens de commissie enerzijds tot prikkels om te gaan werken, maar tegelijk schuilt in die keuze de veronderstelling dat iedereen kán werken en in staat is verantwoordelijkheid te nemen. "In de praktijk is dat lang niet altijd het geval", schrijven de onderzoekers.

Doolhof aan regelingen

Volgens de commissie is er een doolhof aan landelijke regelingen, lokale regelingen en private initiatieven. Huishoudens krijgen uit onwetendheid of uit angst om fouten te maken vaak niet de hulp waar ze recht op hebben . Of ze worden juist verrast door terugvorderingen omdat ze ergens geen recht op bleken te hebben.

Zoals is gebleken uit het toeslagenschandaal zijn die terugvorderingen ook niet altijd terecht. Duizenden mensen moesten jarenlang onterecht kinderopvangtoeslag (met boetes) terugbetalen omdat ze onterecht werden aangemerkt als fraudeur. Veel ouders belandden daardoor diep in de schulden. Later bleek dat zulke onterechte terugvorderingen ook speelden bij de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebondenbudget.

Dat doolhof waar de commissie over spreekt, wordt ook geïllustreerd door het nieuws van eerder dit jaar dat duizenden gezinnen onder het bestaansminimum leven doordat regelingen van de overheid tegen elkaar in werken.

In welke gemeente je woont maakt uit

De verantwoordelijkheid voor de bestaanszekerheid van mensen is steeds meer bij de gemeenten komen te liggen, ziet de commissie. Dat heeft tot gevolg dat de hulp per gemeente verschilt en het dus uitmaakt waar je woont, concludeerde ook de NOS al eerder. Dat verschil kan in de honderden euro's per maand lopen.

Het rapport maakt tevens een groot punt van de positie van kinderen, die nu te kwetsbaar is.

Stelsel onder druk

Veel problemen dus, maar hoe zit het met de oplossingen? Ook die zijn lastig, zeggen de onderzoekers, want het stelsel staat onder druk. Het is te complex, er liggen stapels opdrachten, er zijn verouderde systemen (bijvoorbeeld bij de Belastingdienst) en personeelstekorten (bijvoorbeeld bij uitvoeringsorganisaties). De werklast bij gemeenten is, mede door de corona- en energiecrisis, alleen maar toegenomen. Net als de geldtekorten overigens.

Het rapport kan worden gelezen als een soort samenvatting van conclusies die organisaties en ervaringsdeskundigen al langer trekken.

De armoedegrens moet omhoog, zeiden financiële noodhulpbureaus bijvoorbeeld in december. De planbureaus concludeerden eerder dat het huidige armoedebeleid juist tot méér arme mensen leidt. En zelfs het hoofd Inspectie belastingen, toeslagen en douane wil van het toeslagenstelsel af.

Tegelijkertijd lijkt armoede in Nederland minder een taboe te worden. Zo zijn er inmiddels honderden uitgiftepunten om menstruatiearmoede tegen te gaan, wordt er gratis ontbijt op scholen uitgedeeld en hebben energiecoaches het druk. Ook is de drempel voor de voedselbank verlaagd.

'Pleisters plakken'

Maar op dit soort regelingen is ook geregeld kritiek. Zo uitte de Raad van State vorige week bij de nieuwste Miljoenennota de kritiek dat beleid te vaak is gericht op de korte termijn: "Gaan we nu 25 jaar lang armoedestijging bestrijden met korte koopkrachtmaatregelen?" Ook armoedeorganisaties vinden dat er veel "met pleisters wordt geplakt" en missen structurele oplossingen.

De vraag is wat het nieuwe kabinet gaat doen. Voor de aankomende verkiezingen wordt bestaanszekerheid in ieder geval een van de belangrijke thema's.

https://nos.nl/l/2492133


**Rapport: inkomensbeleid is ontoegankelijk en onvoorspelbaar**

Het stelsel van inkomensondersteuning is te onvoorspelbaar en ontoegankelijk. Dat is in een notendop een van de conclusies in het nieuwe rapport van de Commissie Sociaal Minimum. Mensen moeten weten waar ze op kunnen rekenen, met meer duidelijkheid en simpele regelingen. Het beleid is te weinig gebaseerd op een realistisch mensbeeld.

"De financiële zekerheid van een grote groep Nederlanders staat onder druk", schrijven de onderzoekers.

De Commissie Sociaal Minimum bestaat uit elf deskundigen op het gebied van sociaaleconomische, juridische en fiscale vraagstukken. Demissionair minister Schouten voor Armoedebeleid gaf de commissie op verzoek van de Tweede Kamer opdracht voor dit onderzoek. In juni kwam het eerste deel van het tweeluik uit en nu deel twee.

In dit rapport gaat de commissie meer in op beleid. Zo wordt geschetst dat de hervormingen van de verzorgingsstaat de afgelopen decennia vaak gepaard zijn gegaan met bezuinigingen, waardoor inkomenshulp steeds gerichter werd en voor een kleinere groep.

De beperktere hulp leidt volgens de commissie enerzijds tot prikkels om te gaan werken, maar tegelijk schuilt in die keuze de veronderstelling dat iedereen kán werken en in staat is verantwoordelijkheid te nemen. "In de praktijk is dat lang niet altijd het geval", schrijven de onderzoekers.

Schouten vindt het heel goed dat er opnieuw is gekeken naar het sociaal minimum en het stelsel van inkomensondersteuning. Ze zegt in een reactie dat bij het opstellen van de begroting dit jaar "nadrukkelijk is gekeken naar de adviezen van de commissie om zo een eerste stap te zetten." Dit tweede rapport moet de minister nog goed bestuderen, zegt ze. "De sociale zekerheid moet voorspelbaar en toegankelijker worden en meer uitgaan van vertrouwen in mensen."

Doolhof aan regelingen

Volgens de commissie is er een doolhof aan landelijke regelingen, lokale regelingen en private initiatieven. Huishoudens krijgen uit onwetendheid of uit angst om fouten te maken vaak niet de hulp waar ze recht op hebben . Of ze worden juist verrast door terugvorderingen omdat ze ergens geen recht op bleken te hebben.

Zoals is gebleken uit het toeslagenschandaal zijn die terugvorderingen ook niet altijd terecht. Duizenden mensen moesten jarenlang onterecht kinderopvangtoeslag (met boetes) terugbetalen omdat ze onterecht werden aangemerkt als fraudeur. Veel ouders belandden daardoor diep in de schulden. Later bleek dat zulke onterechte terugvorderingen ook speelden bij de huurtoeslag, zorgtoeslag en het kindgebondenbudget.

Dat doolhof waar de commissie over spreekt, wordt ook geïllustreerd door het nieuws van eerder dit jaar dat duizenden gezinnen onder het bestaansminimum leven doordat regelingen van de overheid tegen elkaar in werken.

In welke gemeente je woont maakt uit

De verantwoordelijkheid voor de bestaanszekerheid van mensen is steeds meer bij de gemeenten komen te liggen, ziet de commissie. Dat heeft tot gevolg dat de hulp per gemeente verschilt en het dus uitmaakt waar je woont, concludeerde ook de NOS al eerder. Dat verschil kan in de honderden euro's per maand lopen.

Het rapport maakt tevens een groot punt van de positie van kinderen, die nu te kwetsbaar is.

Stelsel onder druk

Veel problemen dus, maar hoe zit het met de oplossingen? Ook die zijn lastig, zeggen de onderzoekers, want het stelsel staat onder druk. Het is te complex, er liggen stapels opdrachten, er zijn verouderde systemen (bijvoorbeeld bij de Belastingdienst) en personeelstekorten (bijvoorbeeld bij uitvoeringsorganisaties). De werklast bij gemeenten is, mede door de corona- en energiecrisis, alleen maar toegenomen. Net als de geldtekorten overigens.

Het rapport kan worden gelezen als een soort samenvatting van conclusies die organisaties en ervaringsdeskundigen al langer trekken.

De armoedegrens moet omhoog, zeiden financiële noodhulpbureaus bijvoorbeeld in december. De planbureaus concludeerden eerder dat het huidige armoedebeleid juist tot méér arme mensen leidt. En zelfs het hoofd Inspectie belastingen, toeslagen en douane wil van het toeslagenstelsel af.

Tegelijkertijd lijkt armoede in Nederland minder een taboe te worden. Zo zijn er inmiddels honderden uitgiftepunten om menstruatiearmoede tegen te gaan, wordt er gratis ontbijt op scholen uitgedeeld en hebben energiecoaches het druk. Ook is de drempel voor de voedselbank verlaagd.

'Pleisters plakken'

Maar op dit soort regelingen is ook geregeld kritiek. Zo uitte de Raad van State vorige week bij de nieuwste Miljoenennota de kritiek dat beleid te vaak is gericht op de korte termijn: "Gaan we nu 25 jaar lang armoedestijging bestrijden met korte koopkrachtmaatregelen?" Ook armoedeorganisaties vinden dat er veel "met pleisters wordt geplakt" en missen structurele oplossingen.

De vraag is wat het nieuwe kabinet gaat doen. Voor de aankomende verkiezingen wordt bestaanszekerheid in ieder geval een van de belangrijke thema's.

https://nos.nl/l/2492133


**Politie onderzoekt vondst paardenhoofd en twee kadavers van pony's in Venlo**

De politie in Venlo onderzoekt de vondst van een paardenhoofd en twee kadavers van pony's in Venlo. De kadavers werden vorige week maandag gevonden, het hoofd afgelopen weekend, laat de politie aan 1Limburg weten.

Volgens de regionale omroep waren de twee kadavers in de omgeving van de Kapel van Genooy begraven. Het paardenhoofd lag in een groengebied iets verderop. De politie onderzoekt in samenwerking met de dierenpolitie of de vondsten verband houden met elkaar.

De politie vraagt iedereen die op of rond 18 september iets vreemds heeft gezien in de buurt van de kapel het te laten weten. Ook buurtbewoners met camerabeelden wordt gevraagd zich te melden.

Het paardenhoofd zou zijn gevonden door een wandelaar, die daarna de politie inschakelde. Op Facebook schrijft de man dat de teugels nog aan het hoofd vastzaten.

https://nos.nl/l/2492132


**Amper maand na overstromingen wordt Griekenland weer getroffen door noodweer**

Minder dan een maand na de zware overstromingen in Griekenland door storm Daniel wordt het land opnieuw geteisterd door noodweer. Storm Elias heeft op verschillende plaatsen in het land overstromingen en landverschuivingen veroorzaakt. Ook delen die nog aan het herstellen waren van de vorige storm staan opnieuw blank.

In Centraal-Griekenland zijn zeker acht dorpen geëvacueerd. In kuststad Volos, waar zo'n 140.000 mensen wonen, mogen auto's niet meer de weg op en moeten mensen thuisblijven in verband met het noodweer. Tientallen mensen zijn door de hulpdiensten uit hun huis gehaald en de kelder van het lokale ziekenhuis is overstroomd, al heeft dat vooralsnog geen gevolgen voor de zorg in het ziekenhuis.

'Ark van Noach'

Juist Volos en de nabijgelegen regio rond de berg Pilion in het midden van het land zijn nog maar nauwelijks hersteld van storm Daniel, die voor ruim 2 miljard euro aan schade aanrichtte en aan zestien mensen het leven kostte. Delen van de regio zitten nog altijd zonder schoon drinkwater en reparatiewerkzaamheden zijn nog lang niet afgerond.

De burgemeester van Volos, Achilleas Beos, zegt dat zijn stad is veranderd in een meer. "Mensen zijn in gevaar. Zelfs ik zit vast en 80 procent van de stad heeft geen stroom. Ik weet niet waar God zo veel water heeft gevonden. Het lijkt wel het verhaal van de Ark van Noach."

'Aanpassen aan klimaatcrisis'

Ook het eiland Evia, voor de oostkust van Attica, heeft te maken met extreme regenbuien die worden vergeleken met de buien die storm Daniel met zich meebracht. Huizen zijn ondergelopen en hulpdiensten proberen mensen uit de getroffen gebieden te helpen. Wegen liggen bezaaid met puin dat uit de bergen naar beneden is gespoeld. Ook zitten delen van het eiland zonder stroom. Naar verwachting klaart het weer morgen op.

De Griekse regering zei eerder al te verwachten dat er 700 miljoen euro nodig zou zijn voor de herstelwerkzaamheden aan alleen al de infrastructuur na storm Daniel. Daar komt de schade van storm Elias nog bovenop. De EU heeft Griekenland eerder al noodsteun toegezegd en er wordt nog gesproken over extra steun om de schade door overstromingen en natuurbranden beter op te vangen.

"Het is een open deur, maar de frequentie van noodweer als gevolg van de klimaatcrisis vraagt van ons dat we bescherming hiertegen integreren in onze aanpak", reageert de Griekse premier Mitsotakis. "Ons aanpassen aan de klimaatcrisis is een fundamentele prioriteit in al ons beleid."

https://nos.nl/l/2492129


**Amper maand na overstromingen wordt Griekenland weer getroffen door noodweer**

Minder dan een maand na de zware overstromingen in Griekenland door storm Daniel wordt het land opnieuw geteisterd door noodweer. Storm Elias heeft op verschillende plaatsen in het land overstromingen en landverschuivingen veroorzaakt. Ook delen die nog aan het herstellen waren van de vorige storm staan opnieuw blank.

In Centraal-Griekenland zijn zeker acht dorpen geëvacueerd. In kuststad Volos, waar zo'n 140.000 mensen wonen, mogen auto's niet meer de weg op en moeten mensen thuisblijven in verband met het noodweer. Tientallen mensen zijn door de hulpdiensten uit hun huis gehaald en de kelder van het lokale ziekenhuis is overstroomd, al heeft dat vooralsnog geen gevolgen voor de zorg in het ziekenhuis.

Juist Volos en de nabijgelegen regio rond de berg Pilion in het midden van het land zijn nog maar nauwelijks hersteld van storm Daniel, die voor ruim 2 miljard euro aan schade aanrichtte en aan zestien mensen het leven kostte. Delen van de regio zitten nog altijd zonder schoon drinkwater en reparatiewerkzaamheden zijn nog lang niet afgerond.

'Aanpassen aan klimaatcrisis'

Ook het eiland Evia, voor de oostkust van Attica, heeft te maken met extreme regenbuien die worden vergeleken met de buien die storm Daniel met zich meebracht. Huizen zijn ondergelopen en hulpdiensten proberen mensen uit de getroffen gebieden te helpen. Wegen liggen bezaaid met puin dat uit de bergen naar beneden is gespoeld. Ook zitten delen van het eiland zonder stroom. Naar verwachting klaart het weer morgen op.

De Griekse regering zei eerder al te verwachten dat er 700 miljoen euro nodig zou zijn voor de herstelwerkzaamheden aan alleen al de infrastructuur na storm Daniel. Daar komt de schade van storm Elias nog bovenop. De EU heeft Griekenland eerder al noodsteun toegezegd en er wordt nog gesproken over extra steun om de schade door overstromingen en natuurbranden beter op te vangen.

"Het is een open deur, maar de frequentie van noodweer als gevolg van de klimaatcrisis vraagt van ons dat we bescherming hiertegen integreren in onze aanpak", reageert de Griekse premier Mitsotakis. "Ons aanpassen aan de klimaatcrisis is een fundamentele prioriteit in al ons beleid."

https://nos.nl/l/2492129


**Separatisten: Nagorno-Karabach houdt per 1 januari op te bestaan**

De zelfverklaarde republiek Nagorno-Karabach zal per 1 januari ophouden te bestaan, zo heeft het bestuur van de Armeense enclave in Azerbeidzjan bekendgemaakt. De president van de zelfverklaarde republiek, die nergens ter wereld erkend wordt, heeft daartoe een decreet ondertekend. Nagorno-Karabach bestond zo'n 30 jaar.

De positie van de Armeense enclave was onhoudbaar geworden nadat het Azerbeidzjaanse leger eerder deze maand een oorlog was begonnen tegen de separatisten, een strijd die in minder dan twee weken beslecht was. De eis van de Azerbeidzjaanse regering was dat de separatisten hun wapens zouden neerleggen, en dat hun regering zich zou ontbinden. Aan beide eisen wordt nu voldaan.

Ondertussen vertrekken etnische Armeniërs gestaag uit de enclave, richting Armenië zelf. Een woordvoerder van de Armeense premier Pasjinjan zei vandaag dat nu meer dan 65.000 Armeense inwoners van Nagorno-Karabach de enclave verlaten hebben, meer dan de helft van het aantal oorspronkelijke inwoners. Veel Armeniërs in Nagorno-Karabach zien geen toekomst meer in de enclave, nu Azerbeidzjan daar aan de macht is.

https://nos.nl/l/2492124


**Separatisten: Nagorno-Karabach houdt per 1 januari op te bestaan**

De zelfverklaarde republiek Nagorno-Karabach zal per 1 januari ophouden te bestaan, zo heeft het bestuur van de Armeense enclave in Azerbeidzjan bekendgemaakt. De president van Nagorno-Karabach, dat nergens ter wereld erkend wordt, heeft daartoe een decreet ondertekend.

Nagorno-Karabach bestond zo'n 30 jaar als zelfverklaarde republiek. Daarvoor was het een autonome regio binnen de Sovjetstaat Azerbeidzjan, waar vooral etnische Armeniërs woonden.

De positie van de Armeense enclave was onhoudbaar geworden nadat het Azerbeidzjaanse leger eerder deze maand een oorlog was begonnen tegen de separatisten, een strijd die in minder dan twee weken beslecht was. De eis van de Azerbeidzjaanse regering was dat de separatisten hun wapens zouden neerleggen, en dat hun regering zich zou ontbinden. Aan beide eisen wordt nu voldaan.

Ondertussen vertrekken etnische Armeniërs gestaag uit de enclave, richting Armenië zelf. Een woordvoerder van de Armeense premier Pasjinjan zei vandaag dat nu meer dan 65.000 Armeense inwoners van Nagorno-Karabach de enclave verlaten hebben, meer dan de helft van het aantal oorspronkelijke inwoners. Veel Armeniërs in Nagorno-Karabach zien geen toekomst meer in de enclave, nu Azerbeidzjan daar aan de macht is.

https://nos.nl/l/2492124


**Separatisten: Nagorno-Karabach houdt per 1 januari op te bestaan**

De zelfverklaarde republiek Nagorno-Karabach zal per 1 januari ophouden te bestaan, zo heeft het bestuur van de Armeense enclave in Azerbeidzjan bekendgemaakt. De president van Nagorno-Karabach, dat nergens ter wereld erkend wordt, heeft daartoe een decreet ondertekend.

Nagorno-Karabach bestond zo'n 30 jaar als zelfverklaarde republiek. Daarvoor was het een autonome regio binnen de Sovjetstaat Azerbeidzjan, waar vooral etnische Armeniërs woonden.

De positie van de Armeense enclave was onhoudbaar geworden nadat het Azerbeidzjaanse leger eerder deze maand een oorlog was begonnen tegen de separatisten, een strijd die in minder dan twee weken beslecht was. De eis van de Azerbeidzjaanse regering was dat de separatisten hun wapens zouden neerleggen, en dat hun regering zich zou ontbinden. Aan beide eisen wordt nu voldaan.

Premier: alle Armeniërs gaan weg uit de enclave

Ondertussen vertrekken etnische Armeniërs gestaag uit de enclave, richting Armenië zelf. Een woordvoerder van de Armeense premier Pasjinjan zei vandaag dat nu meer dan 65.000 Armeense inwoners van Nagorno-Karabach de enclave hebben verlaten, meer dan de helft van het aantal oorspronkelijke inwoners.

Op de enige weg tussen de enclave en Armenië staat nu al dagenlang een file van mensen die Nagorno-Karabach ontvluchten, in auto's, bussen en tractors. Veel mensen zijn meer dan een etmaal onderweg.

De meeste Armeniërs in Nagorno-Karabach zien geen toekomst meer in de enclave, nu Azerbeidzjan daar aan de macht is. Pasjinjan zegt te verwachten dat over enkele dagen alle Armeniërs de enclave hebben verlaten.

De oud-leider van de Armeense separatisten, Ruben Vardanyan, is nu door Azerbeidzjan aangeklaagd voor het financieren van terrorisme en het illegaal oversteken van de grens tussen dat land en Armenië. Vardanyan werd gisteren opgepakt, in een poging naar Armenië te vluchten. Hij zit nu vast in de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. Vardanyan was van november 2022 tot februari 2023 de leider van de zelfverklaarde republiek.

https://nos.nl/l/2492124


**Separatisten: Nagorno-Karabach houdt per 1 januari op te bestaan**

De zelfverklaarde republiek Nagorno-Karabach zal per 1 januari ophouden te bestaan, zo heeft het bestuur van de Armeense enclave in Azerbeidzjan bekendgemaakt. De president van Nagorno-Karabach, dat nergens ter wereld erkend wordt, heeft daartoe een decreet ondertekend.

Nagorno-Karabach bestond zo'n 30 jaar als zelfverklaarde republiek. Daarvoor was het een autonome regio binnen de Sovjetstaat Azerbeidzjan, waar vooral etnische Armeniërs woonden.

De positie van de Armeense enclave was onhoudbaar geworden nadat het Azerbeidzjaanse leger eerder deze maand een oorlog was begonnen tegen de separatisten, een strijd die in minder dan twee weken beslecht was. De eis van de Azerbeidzjaanse regering was dat de separatisten hun wapens zouden neerleggen, en dat hun regering zich zou ontbinden. Aan beide eisen wordt nu voldaan.

Ondertussen vertrekken etnische Armeniërs gestaag uit de enclave, richting Armenië zelf. Een woordvoerder van de Armeense premier Pasjinjan zei vandaag dat nu meer dan 65.000 Armeense inwoners van Nagorno-Karabach de enclave hebben verlaten, meer dan de helft van het aantal oorspronkelijke inwoners.

Op de enige weg tussen de enclave en Armenië staat nu al dagenlang een file van mensen die Nagorno-Karabach ontvluchten, in auto's, bussen en tractors. Veel mensen zijn meer dan een etmaal onderweg.

De meeste Armeniërs in Nagorno-Karabach zien geen toekomst meer in de enclave, nu Azerbeidzjan daar aan de macht is. Pasjinjan zegt te verwachten dat over enkele dagen alle Armeniërs de enclave hebben verlaten.

De oud-leider van de Armeense separatisten, Ruben Vardanyan, is nu door Azerbeidzjan aangeklaagd voor het financieren van terrorisme en het illegaal oversteken van de grens tussen dat land en Armenië. Vardanyan werd gisteren opgepakt, in een poging naar Armenië te vluchten. Hij zit nu vast in de Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe. Vardanyan was van november 2022 tot februari 2023 de leider van de zelfverklaarde republiek.

https://nos.nl/l/2492124


**D66-leden wijzen Gerbrandy aan als lijsttrekker in Europa**

Gerben-Jan Gerbrandy wordt lijsttrekker voor D66 bij de Europese verkiezingen. Bij een stemming onder de leden versloeg hij onder anderen het huidige lid van het Europees Parlement Samira Rafaela en Tweede Kamerlid Salima Belhaj. Nadat de overige kandidaten waren afgevallen, haalde Gerbrandy in de vierde stemronde 56,6 procent van de stemmen en Rafaela 41,5 procent.

Gerbrandy was van 2009 tot 2019 ook al Europarlementariër voor D66. Hij hield zich toen onder meer bezig met milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid. In de campagne voor het lijsttrekkerschap profileerde hij zich als groene kandidaat.

Vorige lijsttrekker In 't Veld weg

D66 haalde bij de verkiezingen van 2019 twee zetels in het Europees Parlement, maar daarvan is er nog maar één over. In juni verliet de vorige lijsttrekker Sophie in 't Veld de partij en stapte over naar Volt.

Rafaela is nu de enige D66'er in het Europees Parlement. Tegen Rafaela dienden oud-medewerkers klachten in wegens pestgedrag. Die werden door een partijcommissie aanvankelijk gegrond verklaard, maar een geschillencommissie stelde Rafaela later in het gelijk.

Belhaj, die voorzitter is van de enquêtecommissie fraudebeleid in de Tweede Kamer, staat ook op de D66-lijst voor de Kamerverkiezingen. Op die lijst is ze nummer 13.

De Europese verkiezingen zijn in Nederland volgend jaar op 6 juni.

https://nos.nl/l/2492123


**D66-leden wijzen Gerbrandy aan als lijsttrekker in Europa**

Gerben-Jan Gerbrandy wordt lijsttrekker voor D66 bij de Europese verkiezingen. Bij een stemming onder de leden versloeg hij onder anderen het huidige lid van het Europees Parlement Samira Rafaela en Tweede Kamerlid Salima Belhaj. Nadat de overige kandidaten waren afgevallen, haalde Gerbrandy in de vierde stemronde 56,6 procent van de stemmen en Rafaela 41,5 procent.

Gerbrandy was van 2009 tot 2019 ook al Europarlementariër voor D66. Hij hield zich toen onder meer bezig met milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid. In de campagne voor het lijsttrekkerschap profileerde hij zich als groene kandidaat.

Vorige lijsttrekker In 't Veld weg

D66 haalde bij de verkiezingen van 2019 twee zetels in het Europees Parlement, maar daarvan is er nog maar één over. In juli verliet de vorige lijsttrekker Sophie in 't Veld de partij en stapte over naar Volt.

Rafaela is nu de enige D66'er in het Europees Parlement. Tegen Rafaela dienden oud-medewerkers klachten in wegens pestgedrag. Die werden door een partijcommissie aanvankelijk gegrond verklaard, maar een geschillencommissie stelde Rafaela later in het gelijk.

Belhaj, die voorzitter is van de enquêtecommissie fraudebeleid in de Tweede Kamer, staat ook op de D66-lijst voor de Kamerverkiezingen. Op die lijst is ze nummer 13.

De Europese verkiezingen zijn in Nederland volgend jaar op 6 juni.

https://nos.nl/l/2492123


**Nederland gaat voor het eerst in 60 jaar de winter in zonder Gronings gas**

Vanaf komende zondag wordt er helemaal geen gas meer opgepompt uit het Groningenveld, vanwege het risico op aardbevingen. Alleen de gasvelden in de Noordzee leveren dan nog een substantiële hoeveelheid Nederlands gas. Het overgrote deel van het gas dat in Nederland wordt gebruikt, komt nu uit het buitenland.

Vanwege de oorlog in Oekraïne komt er ook geen pijpleidinggas meer uit Rusland. Nederland is daarom vooral afhankelijk van gas uit Noorwegen en vloeibaar gas (lng) uit de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.

De totale hoeveelheid gas die Nederland importeert is groter dan de hoeveelheid die wordt gebruikt, omdat Nederland een doorvoerland is voor gas. Een deel van het gas gaat via Duitsland en België verder Europa in.

De capaciteit voor de import van vloeibaar gas (lng) uit andere werelddelen is flink uitgebreid. Zo is de Gate Terminal in Rotterdam vergroot en wordt ook de capaciteit van de nieuwe drijvende terminal in de Eemshaven verder opgeschroefd.

Vorig jaar waren er na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne grote zorgen over de leveringszekerheid vanwege het wegvallen van Russisch gas. Deze winter staat Nederland er veel beter voor, vertelt Bart Jan Hoevers, directeur van Gasunie Transport Services: "De gasopslagen zijn bijna voor 100 procent gevuld en dat is aan het begin van de winter de beste positie die je je gegeven de omstandigheden kan wensen."

Het vullen van de gasopslagen ging niet helemaal zonder slag of stoot. De Nederlandse overheid heeft via Energie Beheer Nederland bedrijven overgehaald om ondanks de hoge gasprijzen toch gas op te slaan voor komende winter. Het kabinet trok daar deze zomer nog 210 miljoen euro extra voor uit, om zo de vullingsgraad boven de 80 procent te krijgen.

Importgas moet aangepast worden

Het gas dat Nederland importeert is niet direct geschikt voor de Nederlandse gasfornuizen en cv-ketels. Het Groningenveld bevat laagcalorisch gas en het importgas is hoogcalorisch. Nederlandse huishoudens worden niet gedwongen om andere apparatuur aan te schaffen omdat de Nederlandse overheid de komende jaren helemaal van het gas af wil.

Daarom voegt de Gasunie stikstof toe aan het importgas. Hierdoor lijkt het qua samenstelling op Gronings gas en is het geschikt om te koken en huizen mee te verwarmen. De hoeveelheid gas die van stikstof moet worden voorzien is fors toegenomen. Daarom is er een nieuwe stikstoffabriek gebouwd, naast de menginstallatie in het Groningse Zuidbroek.

Ondanks problemen bij de bouw is het gelukt om de fabriek dit weekend deels operationeel te hebben, op het moment dat het Groningenveld wordt gesloten.

In principe is er genoeg gas om de winter door te komen, maar de wereldwijde gasmarkt blijft krap en is daarmee extreem gevoelig voor prijsschommelingen. Zo steeg de gasprijs in Nederland flink omdat onderhoudswerkzaamheden aan een gasinstallatie in Noorwegen langer duurden dan was voorzien. Een dreigende staking in Australië leidde ook in Nederland onmiddellijk tot hogere gasprijzen. Die prijzen worden gevormd door vraag en aanbod op de wereldmarkt en niet door de Gasunie.

Gasprijs zal eerder stijgen dan dalen

Maar de kans dat de gasprijzen nog verder stijgen, is groter dan de kans op een daling op korte termijn, denkt Hoevers van Gasunie. "Op dit moment kost het gas 2,5 tot 3 keer zo veel als we gewend waren. Op het moment dat er nieuwe tegenvallers komen, zou de prijs verder kunnen stijgen. De ruimte omlaag is relatief beperkt omdat de markt op dit moment zo krap is. Mijn verwachting is dus dat de prijs nog wel even hoog blijft."

Vanwege de goed gevulde gasvoorraden kan Nederland ook een koude winter aan. Toch kan het in theorie nog spannend worden als zo'n koude winter samenvalt met technische problemen bij de aanvoer van gas uit het buitenland.

Groningenveld stand-by

In dat geval zou ook de discussie over het oppompen van gas uit het Groningenveld weer kunnen oplaaien. Mede onder druk van het buitenland heeft Nederland de gasputten nog niet helemaal dichtgegooid. Vanwege de krapte op de internationale gasmarkt staat het Groningenveld nog een jaar op stand-by. Er kan als het nodig is nog Gronings gas gewonnen worden.

Aan de ene kant heeft het Groningse aardgas Nederland veel geld opgeleverd, aan de andere kant drijft het mensen in Groningen tot wanhoop:

https://nos.nl/l/2492111


**'Chinese hackers stalen tienduizenden e-mails van Amerikaans ministerie'**

Chinese hackers hebben tienduizenden e-mails buitgemaakt van medewerkers van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat meldt een functionaris van de Amerikaanse Senaat aan persbureau Reuters.

In totaal gaat het om 60.000 mailtjes van 10 accounts van het ministerie. Negen medewerkers die slachtoffer zijn geworden hebben Oost-Azië en de Stille Oceaanregio als diplomatiek werkgebied. De andere medewerker houdt zich bezig met Europa.

De hack kwam al in juli aan het licht, maar de omvang ervan wordt nu pas duidelijk. De Amerikaanse autoriteiten en Microsoft meldden toen dat de hackers gelieerd zijn aan de Chinese overheid. Peking ontkent dat. Ze zouden toegang hebben gekregen tot e-mailaccounts van zo'n 25 organisaties, waaronder de Amerikaanse ministeries van Handel en Buitenlandse Zaken, en overheden in West-Europa. Wat er precies is buitgemaakt, is niet duidelijk.

De hackers wisten een toestel van een ontwikkelaar van Microsoft te bemachtigen, waarmee ze de hack konden uitvoeren. De groep, die zichzelf Storm-0558 noemt, vervalste digitale authenticatietokens om zo toegang te krijgen tot e-mailaccounts. Na een paar weken ontdekte Microsoft de hack, nadat gebruikers van Outlook hadden geklaagd over problemen met hun account.

https://nos.nl/l/2492110


**Junta in Burkina Faso zegt couppoging te hebben verijdeld**

De militaire regering in Burkina Faso zegt een couppoging te hebben verijdeld. In een verklaring van de junta staat dat de poging tot staatsgreep dinsdag plaatsvond. Wat er precies is gebeurd, wordt niet gezegd.

Vier mensen die worden verdacht van betrokkenheid bij de couppoging zijn opgepakt. Een woordvoerder van de regering zegt dat er een opsporingsactie gaande is naar nog twee anderen "die ons land in chaos wilden storten". De vermoedelijke couppoging komt een dag nadat demonstranten de straat op waren gegaan in de hoofdstad Ouagadougou om hun steun uit te spreken voor de overgangsregering.

De huidige regering in Burkina Faso kwam vorig jaar zelf aan de macht door een staatsgreep. Daarbij werd president Damiba afgezet, die begin vorig jaar op zijn beurt een coup had gepleegd. Er bestaat onvrede in het West-Afrikaanse land over de manier waarop jihadistische groepen uit buurland Mali worden bestreden.

De militaire junta zegt van plan te zijn om volgend jaar verkiezingen te organiseren, waarbij Burkina Faso vanaf juli weer een democratisch gekozen regering zou moeten hebben.

https://nos.nl/l/2492109


**71-jarige man omgekomen bij steekpartij in Rotterdam**

In Rotterdam is bij een steekpartij een 71-jarige inwoner van de stad om het leven gekomen. Het incident gebeurde rond 20.45 uur op de Molièreweg in de wijk Lombardijen.

De politie meldt dat de man werd mishandeld door meerdere personen en daarbij ook werd neergestoken. Hulpverleners hebben geprobeerd de man te reanimeren, maar dat mocht niet baten. Agenten vonden in de buurt van de man ook een hond met steekwonden. De dierenambulance heeft het dier meegenomen.

Met behulp van verklaringen van getuigen heeft de politie kort na de steekpartij een 53-jarige man uit Rotterdam aangehouden. Zijn betrokkenheid bij de zaak wordt nog onderzocht. De politie zoekt nog naar meerdere verdachten en roept getuigen op zich te melden.

https://nos.nl/l/2492108


**Nationaal Rapporteur: stel aanbieders aansprakelijk voor gokverslaving**

Voor online gokkers moet een maximaal bedrag worden vastgesteld dat zij bij alle bedrijven gezamenlijk mogen verliezen. En aanbieders moeten wettelijk aansprakelijk kunnen worden gesteld als zij te weinig doen om spelers te beschermen tegen gokverslaving en het uitgeven van torenhoge bedragen.

Dat zijn twee van de ruim twintig adviezen van de Nationaal Rapporteur Verslavingen aan het demissionaire kabinet. Staatssecretaris Van Ooijen stuurt het rapport van rapporteur Arnt Schellekens, getiteld Gokken met gezondheid, deze ochtend naar de Tweede Kamer.

'Schulden, depressie en suïcidaliteit'.

Het is het eerste rapport van deze Nationaal Rapporteur, die eind vorig jaar werd aangesteld om meer zicht te krijgen op de impact van verslavingen op de volksgezondheid en op de maatschappij. Schellekens concludeert dat het online gokken, dat twee jaar geleden in Nederland is gelegaliseerd, "onnodig veel mensen in de problemen brengt, variërend van schulden tot depressie en suïcidaliteit".

Om hoeveel mensen het exact gaat, is op dit moment nog niet vast te stellen. De Kansspelautoriteit (Ksa), de toezichthouder voor de branche, becijferde eerder dat het nieuwe systeem honderdduizenden nieuwe spelers heeft opgeleverd en dat de bedrijven daar vorig jaar 1,1 miljard euro aan verdienden.

Diezelfde Ksa concludeerde na onderzoek dat de bedrijven daarbij hun 'zorgplicht' voor de spelers ernstig verzaken. Maar omdat het in de praktijk lang duurt voordat mensen zich melden bij de verslavingszorg, is nog niet bekend hoeveel extra personen gokverslaafd zijn geraakt.

Prijs voor bescherming kwetsbaren

Een van de zwakke punten in het systeem vindt Schellekens dat spelers bij verschillende gokbedrijven een account kunnen openen zonder dat die accounts aan elkaar zijn gekoppeld. Weliswaar moeten spelers bij al die bedrijven persoonlijke speellimieten instellen, maar er wordt niet gecontroleerd aan de hand van bijvoorbeeld salarisstroken of iemand zich de opgegeven maximale verliezen wel kan veroorloven.

Zo kan het gebeuren dat een gokker met een netto-inkomen van 2000 euro per maand het tweevoudige van dat bedrag binnen een paar uur opspeelt zonder dat er ergens alarmbellen gaan rinkelen. Daarom pleit de rapporteur voor het vaststellen van "overkoepelende speellimieten". Dat kan betekenen dat per speler wordt gekeken wat diegene zich precies kan veroorloven.

Het is ook denkbaar dat er één maximum verliesbedrag komt voor alle gokkers in Nederland. Dat bedrag zal dan waarschijnlijk te laag zijn voor sommige mensen met een hoog inkomen. Maar dat is in de ogen van Schellekens de prijs die zij dan moeten betalen voor de bescherming van de veel grotere groep kwetsbaren.

De goksector brengt daar tegenin dat het koppelen van accounts technisch ingewikkeld of zelfs onhaalbaar is. Volgens de Nationaal Rapporteur Verslavingen is er weliswaar sprake van een "uitdaging" op dat vlak, maar tonen de ervaringen in andere landen aan dat het wel degelijk mogelijk is.

'Druk is nodig'

Datzelfde geldt voor het pleidooi dat Schellekens houdt voor een maatregel die in Oostenrijk al is genomen: het aansprakelijk stellen van aanbieders als "door het niet goed naleven van de onderzoeks- en zorgplicht het speelgedrag van de speler zijn bestaansminimum schaadt".

Daarvoor is het wel nodig dat er duidelijk op papier komt te staan wat er exact wordt verwacht van gokbedrijven om gokverslaving bij hun klanten te voorkomen. Volgens Schellekens is het inmiddels duidelijk geworden dat de aanbieders dit soort druk nodig hebben om echt werk te maken van de bescherming van risicospelers.

Verder adviseert Schellekens een verdere beperking van gokreclames in lijn met die voor sigaretten en een verbod op of in elk geval beperking van de meest risicovolle spellen.

Minister gaat aanscherpen

Minister Weerwind voor Rechtsbescherming had eerder al aangekondigd dat hij inderdaad van plan is om aan de hand van de eerste ervaringen met de legalisering van het online gokken zaken aan te scherpen. Eind dit jaar moet duidelijk worden welke stappen Weerwind precies wil zetten.

https://nos.nl/l/2492107


**Nederland binnen EU grootste importeur van producten met risico op ontbossing**

Van alle landen in de Europese Unie importeerde Nederland vorig jaar de meeste goederen met risico op ontbossing uit landen buiten de EU. Nederland is de grootste importeur van soja, palmolie en cacao en de op een na grootste invoerder van hout- en rundproducten. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Nederland gebruikt deze producten lang niet allemaal voor eigen consumptie; het grootste deel gaat na aankomst in de haven van Rotterdam weer naar het buitenland.

Nieuwe EU-regels die in juni zijn ingegaan, moeten ervoor zorgen dat de invoer van producten in de EU niet bijdraagt aan ontbossing. Het is bedrijven verboden goederen te importeren afkomstig van grond die na december 2020 is ontbost. Bedrijven die producten met een ontbossingsrisico op de Europese markt brengen, moeten kunnen bewijzen dat die niet afkomstig zijn van recent ontbost gebied.

Bedrijven hebben sinds het ingaan van de nieuwe regel anderhalf jaar de tijd om die door te voeren.

Landbouwgrond

De belangrijkste oorzaak van ontbossing is de groeiende vraag naar landbouwgrond. Door bevolkingsgroei en de toenemende vraag naar voedsel worden bossen gekapt om van die grond akkers te maken.

De meeste risicoproducten die naar Nederland worden verscheept komen uit Brazilië. In 2022 hadden deze een waarde van 3,2 miljard euro. Het ging hierbij vooral om soja en houtproducten. Het tweede herkomstland van deze producten is de Verenigde Staten. Uit Ivoorkust, op de derde plek, komen vooral cacaobonen.

https://nos.nl/l/2492106


**Henri Lenferink voorlopig commissaris van de koning in Gelderland**

Henri Lenferink wordt tijdelijk de commissaris van de koning in Gelderland. De PvdA'er vervangt John Berends, die zijn functie heeft neergelegd in afwachting van een onderzoek naar mogelijk wangedrag. Dat onderzoek gaat zo'n half jaar duren.

Berends wordt beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Negen van de dertien naaste medewerkers van Berends zeggen tegen dagblad De Gelderlander dat ze te maken hebben gehad met ongepaste opmerkingen. Een deel geeft aan dat er ook fysieke grenzen zijn overschreden.

Naar aanleiding van die klachten wordt nu een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar het gedrag van Berends. Gedurende het onderzoek zal Lenferink de taken overnemen, schrijft Omroep Gelderland.

Langst zittende burgemeester

Een maand geleden stopte Lenferink (66) als burgemeester van Leiden. Na twintig jaar de ambtsketting te hebben gedragen, was hij de langstzittende burgemeester van Nederland.

https://nos.nl/l/2492103


**Gratis kermismuntjes voor lage inkomens In Tynaarlo tegen sociale uitsluiting **

Huishoudens die krap bij kas zitten krijgen in de gemeente Tynaarlo gratis kermismuntjes voor de kermis van volgende maand in Zuidlaren. Het gaat om zo'n 1200 huishoudens, die eerder ook gebruik maakten van de energietoeslag.

"We willen sociale uitsluiting voorkomen", zegt een woordvoerder van de gemeente tegen RTV Drenthe. "De kermis en de markt leven sterk onder inwoners, kinderen op school hebben het er veel over."

Volgens de gemeente is een bezoek aan de kermis niet voor iedereen vanzelfsprekend. "Maar het is belangrijk dat zoiets ook voor mensen met een kleine portemonnee mogelijk is", zegt de woordvoerder.

De tien kermismuntjes zijn bij attracties, maar ook bij de oliebollen- en snackkraam in te wisselen. De Zuidlaardermarkt, met paarden- en warenmarkt en kermis, vindt plaats van 13 tot en met 18 oktober.

Crisisfonds

Het geld voor dit plan komt uit het crisisfonds dat de gemeente eerder dit jaar in het leven riep, vanwege de hoge inflatie en de stijging van de energiekosten. "Daar hebben we 500.000 euro voor vrijgemaakt, waar mensen met acute geldproblemen een beroep op kunnen doen ter voorkoming van grote schulden", legt de woordvoerder van de gemeente uit.

https://nos.nl/l/2492102


**Navalny voor minstens een jaar naar 'martelgevangenis' overgeplaatst**

Aleksej Navalny wordt binnenkort overgeplaatst naar een isolatiecel. Dat meldt de Russische oppositieleider op X. Deze zogenaamde EPKT-cel valt onder het zwaarste regime binnen het Russische gevangenissysteem. Navalny wordt overgeplaatst naar een gevangenis vlakbij de Oost-Siberische stad Krasnojarsk. Russische onderzoeksjournalisten van website The Insider melden dat gevangenen daar worden gemarteld.

Gisteren werd het hoger beroep van Navalny verworpen. Hij is veroordeeld tot negentien jaar celstraf in een zwaarbewaakte strafkolonie. De Rus werd aangeklaagd vanwege het "oprichten van een extremistische beweging". De overplaatsing naar eenzame opsluiting in de EPKT-cel zal zeker voor een jaar zijn, schrijft hij.

"Ik voel me als een vermoeide rockster op de rand van een depressie, die de top van de hitlijsten heeft bereikt en niets meer heeft om naar te streven", schrijft Navalny.

De Rus zat al een straf uit van 11,5 jaar voor verschillende aanklachten en komt met de laatste veroordeling in theorie pas in 2051 vrij. In dat jaar wordt de grootste en meest prominente criticus van president Poetin 75 jaar.

https://nos.nl/l/2492100


**Na Biden ook Trump op bezoek bij werknemers auto-industrie **

Na de Amerikaanse president Biden heeft ook zijn voorganger Donald Trump het plan opgevat om werknemers in de auto-industrie een bezoek te brengen. Hij reist vandaag af naar de staat Michigan.

Het bezoek valt samen met een debat voor de Republikeinse voorverkiezingen waar Trump, net als bij het eerste debat vorige maand, niet aan meedoet. De oud-president gaat ondanks die afzegging en de rechtszaken tegen hem nog steeds aan kop in de peilingen voor de Republikeinse kandidatuur voor de presidentsverkiezingen van eind volgend jaar.

Trump gaat naar Drake Enterprises, een leverancier van auto-onderdelen in Clinton Township, een plaats in de buurt van Detroit. Hij zal daar een paar honderd werknemers toespreken.

Sinds 15 september staken duizenden werknemers bij de drie grootste Amerikaanse autofabrikanten voor een betere beloning en betere arbeidsvoorwaarden. Een groot deel van die industrie zit in de staat Michigan.

Die staat is traditioneel Democratisch, maar bij de presidentsverkiezingen van 2016 wist Trump er verrassend te winnen. In 2020 ging de winst in de staat naar Biden.

Pro-vakbondspresident

Michigan lijkt komend jaar opnieuw een belangrijke staat te worden tijdens de presidentsverkiezingen, mocht het opnieuw tot een strijd tussen Biden en Trump komen. Beiden schilderen zichzelf nu al af als voorvechters van de arbeidersklasse.

Biden benadrukt zijn afkomst uit die klasse en zijn steun aan de vakbonden. Hij noemt zichzelf de meest vakbondsgezinde president uit de Amerikaanse geschiedenis.

Dinsdag voegde Biden de daad bij het woord. Hij voegde zich bij een groep stakende werknemers bij een fabriek in Detroit. Het is uitzonderlijk dat een zittend president deelneemt aan een staking.

Trump richt zijn pijlen op onvrede over de hoge inflatie en belooft wegkwijnende stadjes die afhankelijk zijn van de industrie nieuw leven in te blazen. De kandidaten verschillen daarnaast van mening over de toekomst van de auto-industrie. Volgens Biden ligt die in de productie van elektrische auto's, volgens Trump juist niet.

https://nos.nl/l/2492093


**Stikstof geen belemmering voor heropenen van vliegbasis De Peel **

Stikstofregels staan het heropenen van de vliegbasis De Peel niet in de weg. Dat blijkt uit onderzoek uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Defensie. Het vliegveld moet een oplossing bieden voor het gebrek aan ruimte voor militaire vliegoefeningen.

Vliegbasis De Peel, dat ligt op de grens van Noord-Brabant en Limburg, is 30 jaar geleden gesloten. Door de jaren heen hebben ook andere vliegbases de deuren gesloten, maar het aantal militaire vliegtuigen is juist toegenomen. De heropening van vliegbasis De Peel moet meer luchtvaarttrainingen mogelijk maken, schrijft 1Limburg.

Tegelijkertijd komt er in natuurgebied De Peel drie keer zoveel stikstof neer als toegestaan. Onderzocht moest worden of de stikstofuitstoot zou toenemen door de heropening van de vliegbasis. Dat is, onder meer door een grote militaire oefening naar een andere locatie te verplaatsen, niet het geval. Met die uitkomst is de heropening van de vliegbasis een stap dichterbij gekomen.

Geluidsoverlast

Naast de uitstoot van stikstof maken omliggende gemeenten zich zorgen over de geluidsoverlast van de vliegtuigen. Militaire vliegtuigen zouden maximaal 1800 keer per jaar mogen opstijgen en landen. Bewoners vrezen dat die vliegbewegingen ten koste gaan van de leefbaarheid.

Vliegbasis De Peel zal op zijn vroegst in 2024 weer opengaan.

https://nos.nl/l/2492089


**Afslankklinieken gebruiken diabetesmedicijn waar tekort aan is, mag dat? **

Op het diabetesmedicijn Ozempic is al maanden een run. Het medicijn verlaagt de bloedsuikerspiegel, maar mensen lijken er in korte tijd ook tientallen kilo's mee af te vallen. Op dit moment loopt een goedkeuringsprocedure voor een variant, Wegovy, die echt bedoeld is voor obesitaspatiënten. Maar dat wachten afvalklinieken niet af.

Bert Stelder, huisarts en directeur van Healty Weight Clinics, behandelde de afgelopen 2,5 jaar naar eigen zeggen zo'n 800 mensen met Ozempic. Hij zegt de vraag nauwelijks aan te kunnen.

"En dan gaat het niet om die groep die snel van de vakantiekilo's af wil. Wij behandelen mensen met ernstig overgewicht, die geen andere oplossing zien. Obesitas is een ziekte die gepaard gaat met veel lichamelijke en psychische klachten. Mensen staan bij ons onder medisch toezicht."

Volgens de bestaande richtlijnen volgen obesitaspatiënten eerst een intensief lifestyleprogramma via de huisarts. Een deel van de patiënten komt na een jaar mogelijk in aanmerking voor medicatie, bijvoorbeeld het middel Saxenda.

Tot eind van het jaar tekorten

Bij afslankklinieken betalen mensen de behandeling met Ozempic zelf. Artsen schrijven in dit geval een medicijn voor dat voor een ander doel dient. Volgens de wet mag dat. Maar wenselijk is het niet, zegt een woordvoerder van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).

"Volgens de fabrikant zijn er tot zeker eind van het jaar nog tekorten door een verhoogde vraag. Hierdoor kunnen diabetespatiënten tijdelijk zonder hun vertrouwde medicijn zitten. Zij moeten overstappen op een ander medicijn en kunnen hierdoor extra bijwerkingen ervaren."

Het CBG vindt de invloed die influencers hebben op hun volgers over medicijngebruik zorgelijk. De hype rond Ozempic is hier een voorbeeld van.

Voor Kees van Vugt (60) duurt het reguliere zorgtraject voor obesitaspatiënten te lang. Hij vindt de eisen voor vergoeding via de huisarts te streng:

Vorig jaar telde Nederland meer dan 62.000 geregistreerde gebruikers van Ozempic. Fabrikant Novo Nordisk begon vorige week een campagne met als boodschap het middel alleen te gebruiken waarvoor het bestemd is. Of het middel door afslankklinieken mag worden gebruikt, is volgens een woordvoerder van de fabrikant niet aan hun.

"Het is aan de arts en de patiënt om te beslissen wat de beste behandeling is. Wat voor ons het belangrijkste is, is dat Ozempic beschikbaar is voor de mensen die het het meest nodig hebben."

Stress en financiële problemen

De Nederlandse Vereniging voor Overgewicht en Obesitas plaatst vraagtekens bij de behandelingen die afslankklinieken aanbieden.

"Bij afslankklinieken vindt geen screening plaats volgens de richtlijnen, terwijl wij die wel belangrijk vinden. Zo wordt namelijk de onderliggende problematiek, zoals stress, financiële problemen, genetische aanleg of leefstijl ook aangepakt. Als je dat niet doet, kan je alleen het gewicht wegprikken in plaats van dat je de oorzaak aanpakt. Daarmee los je het echte probleem dus niet op."

https://nos.nl/l/2492083


**Vijf vragen over het vonnis tegen Chemours: wat betekent de uitspraak?**

Chemiebedrijf Chemours had actief informatie met de overheid moeten delen over de schadelijkheid van de stoffen die het uitstootte bij het maken van pfas. Daarom is het bedrijf deels aansprakelijk voor de schade die is geleden, zo bepaalde de rechtbank Rotterdam vanochtend. Het is een belangrijk vonnis in een van de vele zaken die er lopen tegen het chemiebedrijf. Wat betekent die uitspraak precies? En hoe gaat het verder?

Waar draait deze zaak om?

De zaak is aangespannen door de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden, die in de buurt liggen van het bedrijfsterrein. Het gaat om een civiele zaak, waarin de rechter nu in een tussenvonnis heeft vastgesteld dat Chemours aansprakelijk is voor schade door de uitstoot van PFOA, een pfas-soort, tussen 1984 en 1998.

DuPont, waar Chemours tot 2015 onderdeel van uitmaakte, wist van de gevaren, maar liet het na om die informatie te delen met de gemeenten en met de instantie die de vergunning verleende. Die kon er daardoor geen rekening mee houden bij de beoordeling.

Wat betekent dit vonnis?

Concreet betekent het vonnis dat Chemours verplicht wordt de schade te vergoeden die de gemeenten lijden door de schadelijke stoffen die er terecht zijn gekomen.

De uitspraak is belangrijk omdat de rechtbank eigenlijk zegt dat een bedrijf aansprakelijk kan zijn voor milieuschade, zelfs al beschikt het over allerlei vergunningen waarin afspraken over de uitstoot zijn opgenomen. Daarbij speelt mee dat DuPont, nu Chemours, verzuimde om de gemeenten te informeren.

Het is een tussenvonnis. Kan het eindvonnis nog flink afwijken?

Dat is niet waarschijnlijk. De rechtbank koerst tijdens het proces op het beantwoorden van vragen. Sommige vragen blijven na een tussenvonnis nog openstaan. Zo staan in deze zaak nog vragen open over de uitstoot in de periode van 1998 tot 2012 en krijgen de gemeenten de mogelijkheid verder uit te diepen welke gevaren sommige stoffen met zich meebrengen. Het is niet gebruikelijk dat de antwoorden op de laatste openstaande vragen het eindvonnis nog drastisch veranderen.

Hoe reageren de gemeenten en provincie?

Wethouder De Jonge van Dordrecht noemt de uitspraak "een echte opsteker". "Dit is een unieke rechtszaak, van een overheid tegen een groot bedrijf. We zijn trots dat we dit hebben gedaan en dat er nu een belangrijke uitspraak ligt in dit dossier."

"Hopelijk helpt deze uitspraak om Chemours verantwoordelijkheid te laten nemen", zegt wethouder Arjan Kosten van Papendrecht. "Zodat ze actie ondernemen en de boel opruimen of saneren. Pas dan is Chemours wat ons betreft een 'goede buur'."

De gemeenten willen de kosten die voortvloeien uit de verontreiniging op Chemours verhalen. Dan gaat het om bodem- en gezondheidsonderzoeken en financiële schade door de bodemverontreiniging.

De provincie Zuid-Holland roept het OM op om strafrechtelijk onderzoek te doen. Volgens gedeputeerde Frederik Zevenbergen is dat een logische vervolgstap na de uitspraak van de rechtbank.

Wat betekent het vonnis voor rechtszaken aangespannen door omwonenden?

Dit tussenvonnis gaat specifiek over de verhouding tussen de gemeenten en Chemours. Voor rechtszaken van bewoners heeft de uitspraak dus geen rechtstreekse betekenis. Volgens de Dordrechtse wethouder De Jonge kan het vonnis van vandaag wel "als fundament" dienen voor inwoners om schade te gaan verhalen op Chemours.

Een groep omwonenden van de Chemours-fabriek in Dordrecht die al jaren actievoert reageert alvast opgelucht. "We zijn pas halverwege de wedstrijd, maar we staan nu wel met 3-0 voor", aldus Joop Keesmaat van de actiegroep Gezondheid Vóór Alles.

Wil je meer weten over pfas en Chemours? Bekijk deze video van NOS op 3:

https://nos.nl/l/2492078


**Jonge horecamedewerkers lastiggevallen: 'Gasten knijpen in mijn bil'**

Een tik op de billen krijgen van je collega, een gast die seksueel getinte grappen maakt of je baas die je de hele tijd 'sletje' noemt. Het zijn voorbeelden van grensoverschrijdend gedrag waar jonge horecamedewerkers mee te maken krijgen.

Zo'n 1200 jongeren van 18 jaar of jonger zeggen tegen NOS Stories in hun horecawerk weleens ongewenste situaties met gasten, collega's of leidinggevenden mee te maken. Vooral het aantal meldingen van seksueel getinte opmerkingen en ongewenst lichamelijk contact valt op.

Meestal zijn het gasten die zich hier schuldig aan maken, blijkt uit de antwoorden. Een 18-jarige kroegmedewerkster: "Vaak als ik achter de bar sta en ik vraag wat een gast wil, zeggen ze: "jou". Of: "je telefoonnummer". Een keer bood iemand me zelfs 50 euro om mee te gaan naar de wc."

En het blijft niet bij opmerkingen. "Als het druk is en ik tussen de gasten loop, wordt er op mijn kont geslagen of in mijn bil geknepen. Ik weet op zo'n moment niet wat ik moet doen en lach het een beetje weg", vertelt ze. Soms maken gasten ook foto's van haar als ze bukt en schrijven ze er online bij dat ze de "lekkerste barvrouw van het dorp" is.

NOS Stories spreekt in de video hieronder met meerdere horecamedewerkers over hun (negatieve) ervaringen.

De medewerkster probeert mensen er wel op aan te spreken. "Maar als ik er iets van zeg, verandert er eigenlijk niks en wordt er een beetje om gelachen. Ze doen het de volgende keer weer, soms zelfs vijf minuten later al."

Ook haar baas grijpt vaak niet in. "Soms, als het heel heftig wordt, vraag ik mijn leidinggevende wel of hij gasten eruit wil sturen. Maar dat doet hij dan niet, omdat hij het wel mee vindt vallen. Daardoor meld ik het steeds minder, omdat het eigenlijk geen nut heeft. Ik voel me machteloos."

Jacqueline Twerda, bestuurder bij CNV Vakmensen, herkent de verhalen. "Je ziet dat er in de meeste horeca een informele sfeer heerst. Je bent met een klein team en zorgt er samen voor dat gasten een leuke avond hebben. Maar die sfeer leidt er wel toe dat grenzen niet altijd worden gerespecteerd."

Ongewenst gedrag aankaarten kan volgens haar moeilijk zijn, zeker voor jonge medewerkers. "Er wordt vaak van horecapersoneel zelf verwacht dat ze er iets van zeggen. Dat is best wel ingewikkeld. Je gaat niet op het terras een discussie voeren met een gast."

Ongeveer vier op de tien horecamedewerkers is scholier of student, meer dan de helft niet ouder dan 25 jaar. Twerda: "Voor heel veel jongeren is het hun eerste baantje en ze weten niet altijd wat wel en niet hoort. Als andere mensen in hun omgeving het heel normaal lijken te vinden, denken ze: het ligt aan mij. Maar het ligt niet aan hen."

'Als je niet zo jong was, had ik echt wat met je gedaan'

En het wordt nog lastiger als je directe leidinggevende het probleem is. Zoals bij een 16-jarige jongen die in een café-restaurant werkt. "Mijn baas heeft meerdere keren, als ze vlak langs me moest lopen, met haar handen aan mijn kont gezeten", zegt hij tegen NOS Stories.

"Ook maakt ze, als we na sluitingstijd nog wat drinken met z'n allen, seksueel getinte opmerkingen naar mij. Zoals: "Als je niet zo jong was en ik niet was getrouwd, had ik echt wat met je gedaan." Ik ben 16 jaar en mijn baas is in de 40."

Hij durft er niets van te zeggen. "Ik ben bang dat als ik dat doe, ze boos wordt en me mijn baan afneemt. Daarom probeer ik haar nu gewoon zoveel mogelijk te ontwijken."

Om het voor medewerkers makkelijker te maken grensoverschrijdend gedrag te melden, wijst Koninklijke Horeca Nederland op het belang van vertrouwenspersonen. Op dit moment is het niet voor alle horecazaken verplicht om die te hebben. Bij de Eerste Kamer ligt nu een wetsvoorstel waarin staat dat werkgevers met meer dan tien werknemers verplicht worden om een vertrouwenspersoon aan te wijzen.

https://nos.nl/l/2492074


**Eland in Stockholm doodgeschoten na blokkeren metrolijn**

In Stockholm is een eland die een drukke metrolijn blokkeerde doodgeschoten. Het dier was door de omheining van de bovengrondse stations van de rode metrolijn gebroken. Als gevolg van de losbraak werden er zeven metrostations gesloten, melden lokale media.

De rode metrolijn loopt van het noorden via het stadscentrum naar het zuiden van de Zweedse hoofdstad. De eland brak rond 11.00 uur door de omheining van de metrohalte Varby gard in het zuidoosten van de stad, zegt een woordvoerder van metrobedrijf Stockholm Metro tegen het Zweedse persbureau TT.

Het metroverkeer heeft uiteindelijk een paar uur stilgelegen tussen de metrohaltes Varby Gard en Sätra, drie haltes richting het noorden.

Vangen mislukt

Volgens het metrobedrijf bewoog het dier snel heen en weer. Na mislukte pogingen om hem te vangen werd de eland rond 15.00 uur bij Varby Gard doodgeschoten. Het metroverkeer werd kort daarna hervat.

In Zweden leven zo'n 300.000 elanden. Er worden jaarlijks ongeveer 90.000 elanden afgeschoten in Zweden, deels vanwege de jacht en deels om de populatie onder controle te houden.

https://nos.nl/l/2492073


**Toegangsweg Circuit Zandvoort mag alleen open tijdens raceweekend**

Een nieuwe toegangsweg naar het Circuit Zandvoort mag alleen worden gebruikt tijdens het weekend van de Formule 1. Dat heeft de Raad van State bepaald. De directie van het circuit wilde de weg ook gebruiken tijdens veel andere jaarlijkse evenementen, maar dat mag definitief niet doorgaan.

De nieuwe extra weg is bedoeld als calamiteitenroute voor hulpdiensten tijdens het raceweekend. De directie van het circuit wilde de weg ook tijdens tientallen andere evenementen gebruiken om een parkeerplaats beter bereikbaar te maken, meldt NH Nieuws.

De gemeente Zandvoort was akkoord met dit plan, maar volgens de provincie is de verkeerssituatie te gevaarlijk om de toegangsweg ook bij andere evenementen te gebruiken. De rechter gaf de provincie eerder al gelijk. Ook de Raad van State oordeelt vandaag dus dat de toegangsweg alleen tijdens het Formule 1-weekend mag worden gebruikt.

Politiek conflict

De wethouder van Zandvoort had in 2020 toestemming gegeven om de weg ook voor andere evenementen te gebruiken. Deze beslissing leidde tot ophef in de gemeenteraad. Een publiek gefinancierde weg hoort niet voor commerciële doeleinden gebruikt te worden, vonden raadsleden. Het conflict liep zo hoog op dat alle wethouders zijn opgestapt.

https://nos.nl/l/2492070


**Aardbeving bij Italiaanse vulkaan Campi Flegrei, waar het al onrustig was**

In Italië is het vulkanische gebied Campi Flegrei, bij Napels, vanochtend getroffen door een aardbeving met een kracht van 4,2. Het gaat om de zwaarste beving in bijna veertig jaar in het gebied.

Volgens de Italiaanse autoriteiten was de beving voelbaar, maar is er vooralsnog geen schade. Het gebied waar de beving plaatsvond wordt constant in de gaten gehouden vanwege het risico op aardbevingen en vulkaanuitbarstingen.

Campi Flegrei is een zogenoemde supervulkaan en als die uitbarst, zou dat miljoenen doden tot gevolg kunnen hebben. Volgens deskundigen is er op dit moment geen directe dreiging van een uitbarsting.

Aardbevingen vormen het belangrijkste risico, zegt onderzoeker Giuseppe De Natale tegen persbureau Reuters. "Maar het is duidelijk dat je ook rekening moet houden met de mogelijkheid van een uitbarsting."

Mee leren leven

In juli was het ook onrustig rondom Campi Flegrei. De meeste uitbarstingen beginnen met aardbevingen, zei vulkanoloog Rob Govers toen in NOS Met het Oog op Morgen. "Dan begint het gas flink toe te nemen, dat wordt allemaal door de Italiaanse collega's goed in de gaten gehouden." Meestal gaat het volgens hem goed, maar het kan ook een keer fout gaan.

Toch maken de Italianen die bij Campi Flegrei wonen zich weinig zorgen volgens Iris de Brouwer, die ook in de omgeving woont. "Die leven hier al hun hele leven mee", zei ze in juli. "Het is ook niet heftiger dan wat er in de jaren 80 was. Toen zijn hele delen ook geëvacueerd hier, dat is nu allemaal niet aan de hand."

https://nos.nl/l/2492062


**Rector Radboud weg na seksueel grensoverschrijdende opmerkingen**

Rector magnificus Han van Krieken van de Radboud Universiteit in Nijmegen heeft besloten per direct te vertrekken. Afgelopen weekend kwam aan het licht dat hij een paar jaar geleden twee ongepaste opmerkingen richting een medewerkster van de universiteit had gemaakt. Van Krieken zou eigenlijk volgende maand met pensioen gaan, maar stopt nu dus eerder.

De rector maakte in 2017 tijdens een openbaar evenement twee seksueel grensoverschrijdende opmerkingen tegen een vrouwelijke medewerker, meldde De Gelderlander een paar dagen geleden. De vrouw maakte hier melding van en werd na extern onderzoek in het gelijk gesteld.

Van Krieken ontving daarop een waarschuwing, maar dat communiceerde de universiteit niet met de buitenwereld. De vrouwelijke medewerker kreeg meerdere opties aangeboden, binnen en buiten de universiteit. Ze besloot te stoppen met haar werk aan de Radboud Universiteit.

Jubileum

Volgende maand viert de Radboud Universiteit haar 100-jarige bestaan. Van Krieken zou eigenlijk na dat jubileum met pensioen gaan, schrijft Omroep Gelderland. "Maar ik ben me ervan bewust dat de ontstane situatie een feestelijke viering in de weg staat", schrijft Van Krieken in een verklaring.

De nieuwe rector magnificus, José Sanders, was al aangewezen voordat de ongepaste opmerkingen aan het licht kwamen. Ze volgt Van Krieken binnenkort op. Sanders wordt daarmee de eerste vrouwelijke rector magnificus van de Nijmeegse universiteit.

https://nos.nl/l/2492053


**Het blijft spannend in Ter Apel: er komt geen tweede aanmeldcentrum**

Er komt geen tweede aanmeldcentrum voor asielzoekers in Nederland. Gesprekken die hierover liepen met Alkmaar en de gemeente Noordoostpolder zijn gesneuveld en op dit moment lopen er geen gesprekken met andere gemeentes. Dat zei demissionair staatssecretaris Van der Burg van Asiel in het Kamerdebat over de spreidingswet vandaag.

Deze zomer liepen er volgens het ministerie nog gesprekken met andere gemeenten, maar die hebben tot niets geleid, blijkt nu. Een tweede aanmeldcentrum is een langgekoesterde wens van de staatssecretaris en zijn voorgangers, maar in de gemeenten is onvoldoende draagvlak.

Zo'n tweede aanmeldcentrum zou Ter Apel moeten ontlasten. Op dit moment is Ter Apel de enige plek waar mensen in Nederland asiel kunnen aanvragen.

Dat leidt tot een flessenhals in het opvangsysteem: als er in een bepaalde periode veel mensen asiel aanvragen, zoals de afgelopen dagen, dan kan er een wachtrij ontstaan voor identificatie en registratie door de AVIM (voorheen Vreemdelingenpolitie). Er moeten dan meer mensen overnachten in het centrum dan de 2000 waar formeel plek voor is.

Te weinig capaciteit

Ook liep de wachtrij de afgelopen dagen op vanwege een storing op de politieafdeling die verantwoordelijk is voor identificatie van de asielzoekers Een woordvoerder van de politie laat vandaag weten dat niet te kunnen bevestigen.

De AVIM had vorig jaar ook al moeite om het tempo van het aantal asielaanvragen bij te benen. De politie kan 60 tot 95 asielaanvragen per dag verwerken, laat een woordvoerder weten. Maar afgelopen week waren er dagen waarop er wel 400 mensen asiel aanvroegen.

De politie werkt sinds dit jaar met een flexpool van agenten die ook in Ter Apel kunnen worden ingezet. Met die extra inzet kunnen er per jaar maximaal 35.000 asielaanvragen worden verwerkt. Dat is maar de helft van de prognose van het aantal asielzoekers dat dit jaar aankomt. Meer inzet zou "ten koste gaan van ander politiewerk", zegt een woordvoerder.

COA: het blijft spannend

Toch is de instroom in Ter Apel lager dan verwacht. Eerder schatte Justitie dat er dit jaar zo'n 70.000 asielzoekers naar Nederland zouden komen. In het debat vandaag gaf Van der Burg voor het eerst openlijk toe dat dit aantal niet klopt: "Er moet wel iets heel raars gebeuren willen we de 70.000 halen."

Het aantal mensen dat de afgelopen drie weken asiel aanvroeg in Nederland is zelfs beduidend lager dan in dezelfde weken vorig jaar: ongeveer 3300 tegenover 3800.

Volgens het COA is de nachtopvang overvol en blijft het elke dag spannend of er genoeg bedden zijn. De nachtopvang wordt gebruikt om mensen die nog wachten op registratie op te vangen. Toch heeft er afgelopen zomer, in tegenstelling tot het jaar ervoor, niemand buiten moeten slapen.

Omdat de wachtrij voor de AVIM afgelopen dagen opliep en veel gemeenten volgens Van der Burg geen ongeregistreerde asielzoekers willen opvangen, zijn er extra 'wachtkamers' gecreëerd in onder meer Assen (500 plekken) en Amsterdam (300 plekken) waar mensen blijven in afwachting van hun registratie en identificatie. Gesprekken met andere gemeenten over kleinere locaties met tientallen plekken, lopen nog.

'Geen instrumenten meer'

Ook het tekort aan gewone opvangplekken, voor asielzoekers die al wel geregistreerd zijn, leidt tot meer druk op het aanmeldcentrum, net zoals de oplopende beslistermijn bij de IND en het huisvesten van statushouders, dat nu nog te traag gaat.

Op dit moment voldoet volgens Van der Burg vrijwel geen enkele gemeente aan de zogeheten taakstelling: het richtgetal voor de huisvesting van statushouders. Dat heeft er deels mee te maken dat de taakstelling voor gemeentes fors hoger is geworden.

De spreidingswet zou ervoor moeten zorgen dat gemeenten ook voor asielzoekers een opgave krijgen. Maar volgens de demissionair staatssecretaris heeft hij sinds de val van het kabinet "geen instrumenten meer" om opvangplekken te realiseren, behalve "mijn telefoon en die van mijn ambtenaren".

Dagelijks belt hij naar gemeenten met de vraag of ze extra noodopvangplekken kunnen regelen. Eerder deze week deed hij een oproep aan gemeenten per brief. Daarop kwamen in ieder geval Arnhem, Breda en Vlissingen met extra crisisnoodopvangplekken over de brug.

https://nos.nl/l/2492041


**Duitse regering verbiedt extreemrechtse organisatie en doet invallen bij leden**

De Duitse regering heeft de extreemrechtse organisatie Artgemeinschaft verboden. Korte tijd later deed de politie invallen bij 26 woningen van 39 leden, meldt het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken.

De organisatie telt 150 leden en is volgens het ministerie in strijd met de grondwet, vooral vanwege antisemitisme. Artgemeinschaft is een "sektarische, diep racistische en antisemitische vereniging", zei minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser.

Het plan om de organisatie te verbieden, bestond al een jaar. Het ministerie ziet het doorgeven van rechts-extremistisch gedachtegoed aan kinderen en jongeren als bijzonder gevaarlijk.

Naast Artgemeinschaft zijn er nog vier gelieerde organisaties verboden. "Dit is opnieuw een zware klap voor het rechts-extremisme en de intellectuele brandstichters die tot op de dag van vandaag nazi-ideologieën verspreiden", zei Faeser.

Artgemeinschaft werd in 1951 opgericht door de voormalige SS'er Wilhelm Kusserow en heet voluit Die Artgemeinschaft - Germanische Glaubens-Gemeinschaft wesensgemässer Lebensgestaltung. Naar buiten toe presenteert de organisatie zich als een religieuze organisatie met Germaanse invloeden.

De organisatie gaf leden instructies om de 'eigen soort' te behouden, meldt het ministerie. Ook in de symbolen en gebruiken van Artgemeinschaft zijn volgens het ministerie verwijzingen naar nazi-Duitsland zichtbaar.

https://nos.nl/l/2492019


**A12 bij Den Haag weer geblokkeerd, politie grijpt (nog) niet in**

In Den Haag hebben klimaatactivisten van Extinction Rebellion de A12 opnieuw geblokkeerd, maar anders dan op andere dagen grijpt de politie vooralsnog niet in. Volgens een woordvoerder van de Haagse burgemeester Van Zanen is dat een bewuste keuze.

De Utrechtsebaan, het laatste deel van de A12, wordt sinds 2,5 week dagelijks rond het middaguur geblokkeerd door betogers die willen dat de overheid een einde maakt aan het verstrekken van fossiele subsidies. Afgelopen tijd was er veel mankracht nodig om de A12 steeds weer vrij te maken. De politie was iedere dag massaal aanwezig om de betogers van de weg te halen en te arresteren.

Volgens de gemeente Den Haag vragen de demonstraties veel van de capaciteit van de politie en ook van het Openbaar Ministerie. Daarom is er voor vandaag voorlopig voor gekozen om niet in te grijpen. "Andere prioriteiten krijgen nu voorrang", zegt de woordvoerder. Het doel blijft wel dat de demonstranten vertrekken, maar hoe de gemeente dat wil bewerkstelligen, is nog niet duidelijk.

Toen de betogers doorhadden dat er niet werd ingegrepen zijn ze ook de tunnelbak van de A12 in gelopen. Er zitten en liggen enkele tientallen mensen op de weg.

https://nos.nl/l/2492018


**Geen sinterklaasintocht in Staphorst dit jaar**

Er komt dit jaar definitief geen sinterklaasintocht in Staphorst. Dat heeft de gemeente besloten nadat de organisatie zich eerder al had teruggetrokken.

Volgens burgemeester Jan ten Kate is de intocht "complexer geworden dan voorheen". Hij doelt daarmee onder meer op de intocht van vorig jaar, die uit de hand liep. De actiegroep Kick Out Zwarte Piet wilde toen demonstreren in Staphorst.

Enkele automobilisten op de A28 die de afrit Staphorst namen, werden opgewacht door honderden mensen die deels zwart geschminkt waren. Uiteindelijk werd de demonstratie uit veiligheidsoverwegingen afgelast door de burgemeester. Sindsdien is de intocht in Staphorst aangemerkt als "hoogrisico-evenement".

'Voorwaarden aan uiterlijk'

Het comité dat de intocht al jaren organiseert, trok zich begin deze maand terug vanwege "voorwaarden die de gemeente stelt aan het uiterlijk van piet en de intocht zelf", schrijft RTV Oost. Volgens de omroep wilde het comité een volledig zwart geschminkte piet met kleine stipjes op de wangen. De gemeente zegt dat er geen eisen zijn gesteld aan het uiterlijk van piet.

Het is te kort dag om de intocht op een andere, veilige manier te regelen, zegt de burgemeester. "Er is nu te weinig tijd om het evenement nog goed te organiseren."

https://nos.nl/l/2492017


**Azerbeidzjan meldt bijna 200 doden en 500 gewonden in strijd om Nagorno-Karabach**

Een week na de overname van de regio Nagorno-Karabach door Azerbeidzjan, meldt het ministerie van Gezondheid dat 192 Azerbeidzjaanse militairen zijn gedood in de strijd om de etnisch-Armeense enclave. Daarnaast zouden er 511 gewonden zijn gevallen. Ook meldt het land dat er één Azerbeidzjaanse burger is omgekomen bij de gevechten.

Eerder meldden de autoriteiten uit Nagorno-Karabach dat er aan de Armeense kant ten minste 200 doden zijn gevallen, onder wie tien burgers, en dat er 400 mensen gewond zouden zijn geraakt bij de strijd.

Sinds Azerbeidzjaanse troepen de controle hebben overgenomen over de etnisch-Armeense enclave zouden tienduizenden van de in totaal 120.000 inwoners de regio hebben verlaten, uit angst voor etnische zuivering. Azerbeidzjan riep vorige week de overwinning uit na een korte oorlog van 24 uur.

Voorafgaand aan de geweldsuitbarsting liepen de spanningen al langere tijd hoog op. In 2020 slaagde Azerbeidzjan erin om in een zes weken durende oorlog delen van Nagorno-Karabach te heroveren.

Sovjet-Unie

In de vorige eeuw maakten Armenië en Azerbeidzjan deel uit van de Sovjet-Unie. Nagorno-Karabach was in die tijd een zelfstandige provincie van Azerbeidzjan. In 1988 keerden de Armenen in de regio zich tegen Azerbeidzjan en de uiteenvallende Sovjet-Unie, met een zes jaar durende strijd als gevolg, die aan zo'n 30.000 mensen het leven kostten.

Door bemiddeling van Rusland, bondgenoot van Armenië, kwam in 1994 een eind aan de oorlog. De enclave werd bevroren en Nagorno-Karabach werd sindsdien de facto bestuurd door etnische Armeniërs, maar bleef deel uitmaken van Azerbeidzjan.

https://nos.nl/l/2492016


**Arena aangewezen als veiligheidsrisicogebied bij wedstrijd Ajax **

Het gebied rond de Johan Cruijff Arena is vanmiddag aangewezen als veiligheidsrisicogebied. Iedereen in het gebied kan preventief worden gefouilleerd en gecontroleerd op het bezit van bijvoorbeeld vuurwerk of wapens.

Dat heeft burgemeester Femke Halsema van Amsterdam besloten in overleg met het Openbaar Ministerie en de politie.

Ajax speelt vanaf 14.00 uur zonder publiek het laatste deel van de wedstrijd met Feyenoord die zondag werd gestaakt. In de tweede helft van het duel werd er voor de tweede keer vuurwerk op het veld gegooid.

Dat werd gedaan door fans van de F-Side, de harde kern van de club. Na het afgelasten van de Klassieker bestormden ze de hoofdingang van het stadion. Ook bekogelden ze de ME met stenen.

De F-Side heeft aangekondigd zich vanmiddag te verzamelen bij de Arena. De Amsterdamse driehoek van politie, justitie en de burgemeester houdt er rekening mee dat er vanmiddag opnieuw ongeregeldheden ontstaan.

https://nos.nl/l/2492015


**Kennis ontbreekt bij toezichthouder bruine vloot, ziet Onderzoeksraad**

Er is nog onvoldoende toezicht op de veiligheid aan boord van schepen van de historische bruine vloot. Dat komt door een gebrek aan kennis bij de toezichthoudende instanties. Dat is de conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die twee dodelijke ongevallen met zeilschepen in 2022 onderzocht.

Met de bruine vloot worden de 400 traditionele zeilschepen bedoeld die gebruikt worden voor dagtochten of schoolreizen. In 2022 gebeurde aan boord van twee van dit soort historische zeilschepen, de Risico en de Wilhelmina, een dodelijk ongeval. Op beide schepen kwam de giek terecht op passagiers.

Houtrot

Op de Risico kwam de giek terecht op de 12-jarige scholiere Tara. Zij maakte met haar klas een vaartocht op de Waddenzee toen de giek afbrak door houtrot. Houtrot bleek ook de oorzaak van dodelijke ongevallen in 2016 en 2019.

Volgens de onderzoeksraad is er te weinig prioriteit bij de Inspectie Leefomgeving en Transport voor toezicht op de historische vloten. Er wordt door drie keuringsinstanties toezicht gehouden op de schepen, maar die missen volgens de raad dus de juiste kennis. Die is wel onmisbaar om risico's en kwetsbare punten van de schepen in kaart te kunnen brengen.

Eerdere waarschuwingen

Ook is er niet genoeg wet- en regelgeving voor onder andere de mast en het tuigage, alles wat nodig is voor het optuigen van een schip. De bestaande regelgeving biedt ruimte voor verschillende interpretaties, concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

De onderzoeksraad waarschuwde de afgelopen jaren vaker. In 2019 stelde de raad dat het risico op houtrot op de bruine vloot nog steeds groot was. Twee jaar eerder, in 2017, concludeerden de onderzoekers ook al dat het toezicht op de bruine vloot beter moest. "De vloot moet zijn kennis over veilig onderhoud verbeteren", schreef de raad toen.

https://nos.nl/l/2492014


**Failliet Big Bazar kon nooit echt concurreren met succesvolle discounters**

"Eigenlijk kun je ons een beetje vergelijken met aasgieren." Zo stelt de onbekende koopjesjager Jerke Kooistra zich twee jaar geleden in De Telegraaf voor als nieuwe eigenaar van Big Bazar. "Hij is heer en meester in dit soort handel", prijst Michiel Witteveen van de Mirage Retail Group in hetzelfde interview Kooistra aan.

Het goedkoop kopen en verkopen van massapartijen leerde Kooistra van zijn grootvader. Opa Kooistra uit Dokkum ging in de jaren dertig met een bakfiets langs de huizen met koopwaar voor een dubbeltje.

Het korte interview in De Telegraaf blijkt een zeldzaamheid van de mediaschuwe ondernemer uit Friesland. Zijn handen jeuken om Big Bazar uit te breiden en winstgevend te maken, vertelt hij. Maar na Blokker en Mirage, bijt ook deze eigenaar zich stuk in de keten. En hoe dieper Big Bazar in de problemen raakt, des te moeilijker Kooistra te bereiken is. Niet alleen voor schuldeisers en journalisten, ook op rechtbankzittingen over niet-betaalde huur komt de ondernemer niet opdagen.

Reddingsplan

Kooistra vecht voor zijn bedrijf, zo reageert hij als de NOS hem in juli voor de eerste en tegelijk laatste keer aan de lijn krijgt. "Een fout in de agendering", legt hij uit. "Als zij niet akkoord gaan met een lagere huur, willen wij niet meer samenwerken. Dat gaat gewoon niet in de huidige marktomstandigheden", zegt hij over de verhuurders met wie hij al maanden in de clinch ligt.

Maar terwijl niemand er meer in gelooft, weet Kooistra toch tot twee keer toe een faillissementsverzoek van tafel te krijgen voor een afkoelingsperiode. Vorige week tovert hij een reddingsplan uit de hoge hoed via een gewezen schuldeiser, die nu 2 miljoen euro in de keten zou willen steken. Als de rechtbank in Leeuwarden weinig geloof heeft in de plannen, werpt Kooistra maandag de handdoek in de ring. Een dag later verklaart de rechtbank in Amsterdam de keten failliet.

Op=op-winkels

De koopjesketen had het vanaf dag één lastig. Het was het antwoord van de Blokker Holding op de op=op-winkels die steeds meer en sneller klanten weglokten bij de gevestigde huishoudwinkels. Bij Xenos, Kruidvat, Trekpleister en vooral Action waren zelfs A-merken 30 tot zelfs wel 40 procent goedkoper.

Daar lag de familie Blokker al snel wakker van. Midden jaren tachtig werd al tot actie overgegaan met de lancering van Giraffe. De concurrent van het indertijd populair wordende Kwantum kon alleen amper winst maken. Daarop bedacht Blokker in 2003 het Holland Handels Huis. Het idee: een goedkope winkel die er toch exclusief uitziet. De reacties waren negatief. Klanten die aan de Mariastraat in Apeldoorn de eerste omgebouwde Giraffe binnenwandelden, moesten er niets van hebben.

Nieuwe formule

Op dezelfde plek probeerde Blokker in 2007 weer een nieuwe formule: Big Bazar. Schappen van anderhalve meter hoog waardoor klanten hun koopjes makkelijker konden vinden, in plaats van tot aan het plafond rijzende volgepropte stellages. "Dat was waar we bij Holland Handels Huis opmerkingen over kregen", legde verkoopleider Michel Willems de nieuwe formule uit in dagblad De Stentor.

De nieuwe formule lijkt net op tijd gevonden. Tijdens de financiële crisis van 2008 stappen consumenten massaal over naar discounters. Deed in 2012 nog 40 procent van de Nederlandse huishoudens weleens boodschappen bij de Action, in 2017 was dat 75 procent.

Maar waar het discountshoppen goed was voor Big Bazar, daar trof het koopjesjagen eigenaar Blokker zelf. Na een volledig mislukte poging om de keten te verhippen, door onder meer actrice Sarah Jessica Parker voor een tv-commercial in te huren, moest de Blokker het mes zetten in alle winkels.

Tot verbazing van winkelstraatspecialisten wordt Big Bazar in de etalage gezet. "Blokker heeft veel concurrentie van de Action en daar was Big Bazar nou juist het antwoord op", stelde hoogleraar Kitty Koelemeijer.

Van een verkoop komt het niet. De familie geeft in 2019 de strijd op en doet het gehele concern na 122 jaar over aan bestuursvoorzitter Witteveen. Hij krijgt zelfs geld mee. Dochter Big Bazar blijft ondanks Witteveen verder afglijden. In 2021 mag Kooistra een poging wagen. De allerlaatste, zo lijkt het.

https://nos.nl/l/2492012


**Failliet Big Bazar kon nooit echt concurreren met succesvolle discounters**

"Eigenlijk kun je ons een beetje vergelijken met aasgieren." Zo stelt de onbekende koopjesjager Jerke Kooistra zich twee jaar geleden in De Telegraaf voor als nieuwe eigenaar van Big Bazar. "Hij is heer en meester in dit soort handel", prijst Michiel Witteveen van de Mirage Retail Group in hetzelfde interview Kooistra aan.

Het goedkoop kopen en verkopen van massapartijen leerde Kooistra van zijn grootvader. Opa Kooistra uit Dokkum ging in de jaren dertig met een bakfiets langs de huizen met koopwaar voor een dubbeltje.

Het korte interview in De Telegraaf blijkt een zeldzaamheid van de mediaschuwe ondernemer uit Friesland. Zijn handen jeuken om Big Bazar uit te breiden en winstgevend te maken, vertelt hij. Maar na Blokker en Mirage, bijt ook deze eigenaar zich stuk in de keten. En hoe dieper Big Bazar in de problemen raakt, des te moeilijker Kooistra te bereiken is. Niet alleen voor schuldeisers en journalisten, ook op rechtbankzittingen over niet-betaalde huur komt de ondernemer niet opdagen.

Reddingsplan

Kooistra vecht voor zijn bedrijf, zo reageert hij als de NOS hem in juli voor de eerste en tegelijk laatste keer aan de lijn krijgt. "Een fout in de agendering", legt hij uit. "Als zij niet akkoord gaan met een lagere huur, willen wij niet meer samenwerken. Dat gaat gewoon niet in de huidige marktomstandigheden", zegt hij over de verhuurders met wie hij al maanden in de clinch ligt.

Maar terwijl niemand er meer in gelooft, weet Kooistra toch tot twee keer toe een faillissementsverzoek van tafel te krijgen voor een afkoelingsperiode. Vorige week tovert hij een reddingsplan uit de hoge hoed via een gewezen schuldeiser, die nu 2 miljoen euro in de keten zou willen steken. Als de rechtbank in Leeuwarden weinig geloof heeft in de plannen, werpt Kooistra maandag de handdoek in de ring. Een dag later verklaart de rechtbank in Amsterdam de keten failliet.

Op=op-winkels

De koopjesketen had het vanaf dag één lastig. Het was het antwoord van de Blokker Holding op de op=op-winkels die steeds meer en sneller klanten weglokten bij de gevestigde huishoudwinkels. Bij Xenos, Kruidvat, Trekpleister en vooral Action waren zelfs A-merken 30 tot zelfs wel 40 procent goedkoper.

Daar lag de familie Blokker al snel wakker van. Midden jaren tachtig werd al tot actie overgegaan met de lancering van Giraffe. De concurrent van het indertijd populair wordende Kwantum kon alleen amper winst maken. Daarop bedacht Blokker in 2003 het Holland Handels Huis. Het idee: een goedkope winkel die er toch exclusief uitziet. De reacties waren negatief. Klanten die aan de Mariastraat in Apeldoorn de eerste omgebouwde Giraffe binnenwandelden, moesten er niets van hebben.

Op dezelfde plek probeerde Blokker in 2007 weer een nieuwe formule: Big Bazar. Schappen van anderhalve meter hoog waardoor klanten hun koopjes makkelijker konden vinden, in plaats van tot aan het plafond rijzende volgepropte stellages. "Dat was waar we bij Holland Handels Huis opmerkingen over kregen", legde verkoopleider Michel Willems de nieuwe formule uit in dagblad De Stentor.

De nieuwe formule lijkt net op tijd gevonden. Tijdens de financiële crisis van 2008 stappen consumenten massaal over naar discounters. Deed in 2012 nog 40 procent van de Nederlandse huishoudens weleens boodschappen bij de Action, in 2017 was dat 75 procent.

Big Bazar in de etalage

Maar waar het discountshoppen goed was voor Big Bazar, daar trof het koopjesjagen eigenaar Blokker zelf. Na een volledig mislukte poging om de keten te verhippen, door onder meer actrice Sarah Jessica Parker voor een tv-commercial in te huren, moest de Blokker het mes zetten in alle winkels.

Tot verbazing van winkelstraatspecialisten wordt Big Bazar in de etalage gezet. "Blokker heeft veel concurrentie van de Action en daar was Big Bazar nou juist het antwoord op", stelde hoogleraar Kitty Koelemeijer.

Van een verkoop komt het niet. De familie geeft in 2019 de strijd op en doet het gehele concern na 122 jaar over aan bestuursvoorzitter Witteveen. Hij krijgt zelfs geld mee. Dochter Big Bazar blijft ondanks Witteveen verder afglijden. In 2021 mag Kooistra een poging wagen. De allerlaatste, zo lijkt het.

https://nos.nl/l/2492012


**'Philips verzweeg sinds 2010 al duizenden klachten over apneu-apparaten'**

Philips heeft vanaf 2010 duizenden klachten van long- en apneupatiënten achtergehouden voor de Amerikaanse toezichthouder (FDA). Dat meldt NRC na onderzoek in samenwerking met onder andere het Amerikaanse onderzoekscollectief ProPublica.

Met een dataonderzoek werden 100.000 meldingen over problemen met de apparaten van Philips geanalyseerd. Daaruit zou volgens de krant naar voren komen dat het bedrijf 3700 meldingen alleen intern registreerde en deze dus tegen de regels in niet binnen dertig dagen meldde bij de FDA. De krant concludeert dat de eerste melding over schadelijke schuimdeeltjes dateert uit 2010.

In een reactie aan NRC stelt een woordvoerder van Philips dat het bedrijf "uit grote voorzichtigheid" oude klachten die "mogelijk verband hielden met het verslechterde schuim" alsnog naar de FDA heeft gestuurd. Van deze klachten had Philips "eerder vastgesteld dat die niet gerapporteerd hoefden te worden". Philips was voor de NOS niet bereikbaar voor commentaar.

Vernietigend rapport FDA

In de zomer van 2021 startte Philips een terugroepactie voor ruim 15 miljoen beademingsapparaten vanwege de gezondheidsrisico's. Patiënten konden schadelijke schuimdeeltjes en gassen inademen bij gebruik.

Datzelfde najaar concludeerde de FDA al in een vernietigend rapport dat Philips vanaf 2015 weinig tot niets gedaan had met sterke waarschuwingssignalen over het gevaar van de apparaten.

Het rapport van de Amerikaanse toezichthouder verwees daarin naar een e-mailcorrespondentie tussen Philips en de fabrikant van het schuim in oktober 2015. Daarin zou Philips hebben geschreven dat er problemen waren en de fabrikant zou dat hebben bevestigd.

Nederlands sterfgeval

Eveneens uit onderzoek van NRC bleek dat Philips ook in Nederland heeft nagelaten een onderzoek in te stellen naar de dood van een Nederlandse patiënt die een apneu-apparaat van het bedrijf gebruikte.

De zoons van de 65-jarige man koppelen het gebruik van het apparaat aan de zeldzame longziekte idiopathische longfibrose, waaraan hun vader overleed. In februari 2023 stuurden zij een brief naar de Philips-directie.

Het bedrijf had de melding moeten doorsturen naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, dat deed het niet en daarmee overtrad het de Europese wetgeving voor medische hulpmiddelen.

https://nos.nl/l/2492011


**'Philips verzweeg sinds 2010 al duizenden klachten over apneu-apparaten'**

Philips heeft vanaf 2010 duizenden klachten van long- en apneupatiënten achtergehouden voor de Amerikaanse toezichthouder (FDA). Dat meldt NRC na onderzoek in samenwerking met onder andere het Amerikaanse onderzoekscollectief ProPublica.

Met een dataonderzoek werden 100.000 meldingen over problemen met de apparaten van Philips geanalyseerd. Daaruit zou volgens de krant naar voren komen dat het bedrijf 3700 meldingen alleen intern registreerde en deze dus tegen de regels in niet binnen dertig dagen meldde bij de FDA. De krant concludeert dat de eerste melding over schadelijke schuimdeeltjes dateert uit 2010.

In een reactie aan NRC stelt een woordvoerder van Philips dat het bedrijf "uit grote voorzichtigheid" oude klachten die "mogelijk verband hielden met het verslechterde schuim" alsnog naar de FDA heeft gestuurd. Van deze klachten had Philips "eerder vastgesteld dat die niet gerapporteerd hoefden te worden".

Vernietigend rapport FDA

In de zomer van 2021 startte Philips een terugroepactie voor ruim 15 miljoen beademingsapparaten vanwege de gezondheidsrisico's. Patiënten konden schadelijke schuimdeeltjes en gassen inademen bij gebruik.

Datzelfde najaar concludeerde de FDA al in een vernietigend rapport dat Philips vanaf 2015 weinig tot niets gedaan had met sterke waarschuwingssignalen over het gevaar van de apparaten.

Het rapport van de Amerikaanse toezichthouder verwees daarin naar een e-mailcorrespondentie tussen Philips en de fabrikant van het schuim in oktober 2015. Daarin zou Philips hebben geschreven dat er problemen waren en de fabrikant zou dat hebben bevestigd.

Nederlands sterfgeval

Eveneens uit onderzoek van NRC bleek dat Philips ook in Nederland heeft nagelaten een onderzoek in te stellen naar de dood van een Nederlandse patiënt die een apneu-apparaat van het bedrijf gebruikte.

De zoons van de 65-jarige man koppelen het gebruik van het apparaat aan de zeldzame longziekte idiopathische longfibrose, waaraan hun vader overleed. In februari 2023 stuurden zij een brief naar de Philips-directie.

Het bedrijf had de melding moeten doorsturen naar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, dat deed het niet en daarmee overtrad het de Europese wetgeving voor medische hulpmiddelen.

https://nos.nl/l/2492011


**Marco Borsato wordt vervolgd voor ontucht met minderjarige **

Marco Borsato wordt vervolgd voor ontucht met een minderjarige. De 56-jarige zanger wordt ervan verdacht dat hij het slachtoffer onzedelijk heeft betast, meldt het Openbaar Ministerie Midden-Nederland. In december 2021 was aangifte gedaan tegen Borsato. Wanneer de zaak voor de rechter komt is nog niet bekend.

In maart werd bekend dat het Openbaar Ministerie Borsato niet vervolgt voor misstanden bij de talentenjacht The Voice of Holland, waar hij als coach kandidaten begeleidde. De zanger werd beschuldigd van het betasten van kandidaten en medewerkers, maar de zaak werd vanwege gebrek aan bewijs geseponeerd.

Justitie begon het onderzoek na een uitzending van het BNNVARA-programma BOOS. Daarin werd gemeld dat achter de schermen van The Voice of Holland sprake was van seksueel wangedrag door Borsato, artiest Ali B en bandleider Jeroen Rietbergen, destijds de partner van Linda de Mol. Ali B en Rietbergen worden wel vervolgd. Tegen hen is aangifte gedaan van verkrachting.

https://nos.nl/l/2492007


**Zeeuwse gemeente wil dna-databank voor honden in strijd tegen hondenpoep**

De Zeeuwse coalitie in Reimerswaal wil een dna-database voor honden in de gemeente. Een motie voor een plan om op die manier vast te kunnen stellen van welke hond rondslingerende poep is, werd gisteren aangenomen.

Volgens de SGP is hondenpoep in de openbare ruimte een van de grootste ergernissen van de inwoners van Reimerswaal, dat ruim 22.000 inwoners telt. Raadslid Rien Sinke: "Ik heb geen hekel aan honden. Ik wil alleen de overlast van hondenpoep aanpakken."

Het onderzoek naar de haalbaarheid van zo'n databank kost naar schatting zo'n 15.000 euro, schrijft Omroep Zeeland.

De oppositiepartijen zijn niet te spreken over de plannen. "We vinden het zonde dat we hier vanavond tijd en energie aan moeten besteden", aldus Huib Bouwman (ChristenUnie) tijdens de raadsvergadering gisteravond. Een van de oppositieleden noemde het plan een "slechte, achterhaalde 1-aprilgrap waarmee de hele gemeente te kakken wordt gezet".

Duur

Volgens de wethouder van de Zeeuwse gemeente zijn de plannen voor zo'n hondendatabank erg ambitieus vanwege hoge kosten en complexe software. De kosten kunnen niet gedekt worden door de boetes voor het niet opruimen van hondenpoep, omdat die in de staatskas belanden. Ook voorziet hij problemen vanwege privacyregels.

De SGP wil dat alle hondeneigenaar in Reimerswaal dna van hun hond laten registreren in de databank. De kosten daarvan zijn naar schatting zo'n 75 tot 100 euro en moeten betaald worden door de hondeneigenaren. In de gemeente betalen hondeneigenaren verder geen hondenbelasting. De SGP wil een boete voor niet-geregistreerde honden van zo'n 150 euro.

Boa's zouden bij het doorgaan van de plannen monsters moeten nemen van rondslingerende poep in de gemeente, die vervolgens getest worden. De hondeneigenaar kan vervolgens een boete verwachten.

https://nos.nl/l/2492004


**Toezichthouder VS klaagt Amazon aan vanwege misbruik monopoliepositie**

De Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission (FTC) en zeventien Amerikaanse staten klagen Amazon aan vanwege misbruik van de monopoliepositie. Het is een van de grootste zaken ooit tegen het bedrijf.

De FTC beschuldigt Amazon ervan verkopers op het platform te straffen als zij hun waar voor lagere prijzen op andere platforms aanbieden. Hun producten zouden dan op Amazon een minder prominente plek krijgen.

Hogere plek

Ook wordt het bedrijf er onder meer van beticht dat het winkeliers die via Amazon verkopen min of meer dwingt om gebruik te maken van de bezorgdiensten van het bedrijf. Tevens zou het bedrijf eigen producten op de website een hogere plek geven dan producten van concurrenten.

Daarnaast moeten bedrijven die verkopen via het platform volgens de FTC veel te veel winst afstaan. Amazon ontving in 2020 35 procent van de winst van deze bedrijven.

Hoofdkantoor

De rechtszaak dient in de staat Washington, waar het hoofdkantoor van Amazon staat. Het bedrijf stelt dat het leidt tot hogere prijzen en tragere bezorgingen als de FTC de zaak wint.

Volgens de FTC gaat de rechtszaak in eerste instantie om aansprakelijkheid van het bedrijf, maar niet uitgesloten wordt dat Amazon, als de FTC wint, ertoe wordt gedwongen om het bedrijf op te splitsen zodat het een minder dominante positie in het online verkooplandschap in zal nemen.

Aandeel

Na aankondiging van de rechtszaak verloor het aandeel van Amazon 3,7 procent op de Amerikaanse beurs. De FTC nam het bedrijf al eerder op de korrel. Zo klaagde de toezichthouder Amazon in juni aan omdat het consumenten zou misleiden om zich in te schrijven voor de abonneeservice Prime en het vervolgens lastig maakt om de abonneeservice stop te zetten. Amazon ontkent ook in die zaak iets fout te hebben gedaan.

Het is niet voor het eerst dat de FTC op wil treden tegen de vermeende monopoliepositie van een techreus. In 2020 startte de toezichthouder een rechtszaak tegen Facebook voor een monopolie op de markt van sociale media. De FTC wilde dat het bedrijf twee dochterbedrijven afstootte: Whatsapp en Instagram, die zaak loopt nog.

Tegen Google dient in de VS eveneens een grote zaak vanwege misbruik van de monopoliepositie.

https://nos.nl/l/2492003


**Chemours aansprakelijk voor milieuschade door pfas, oordeelt rechter**

Chemische fabriek Chemours in Dordrecht is aansprakelijk voor schade die gemeenten in de omgeving hebben geleden door vervuiling met pfas. Dat heeft de rechtbank Rotterdam bepaald in een civiele zaak. Die was aangespannen door de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden tegen Chemours en haar voorganger DuPont.

Nu de rechtbank de gemeenten in het gelijk heeft gesteld ligt de weg naar een schadevergoedingsprocedure open. De gemeenten willen de kosten die voortvloeien uit de verontreiniging op Chemours verhalen. Dan gaat het om bodem- en gezondheidsonderzoeken die met gemeenschapsgeld zijn uitgevoerd en financiële schade door de gevolgen van de bodemverontreiniging.

De zaak heeft lang geduurd. In 2018 stelden de vier gemeenten de bedrijven al aansprakelijk voor de schade die zij hebben geleden en mogelijk nog lijden als gevolg van de uitstoot van kankerverwekkende Pfas-stoffen PFOA en GenX. Omdat Chemours elke aansprakelijkheid afwees, werd het bedrijf in april 2021 gedagvaard.

In maart van dit jaar volgde de inhoudelijke behandeling. De gemeenten stelden dat hun inwoners en anderen niet ongevraagd geconfronteerd mogen worden met de gevolgen van uitstoot van Pfas: "Deze stoffen horen niet thuis in het milieu, niet in ons water, niet in onze bodem, niet in ons voedsel."

Vergunning

Volgens de gemeenten heeft Chemours onrechtmatig gehandeld: ze wisten van de milieu- en gezondheidsrisco's van PFOA en GenX, maar hebben dat niet gedeeld bij het aanvragen van de benodigde vergunningen. Ook zouden ze te weinig hebben gedaan om de gevolgen van de uitstoot te voorkomen.

Chemours zegt in zijn verweer dat de fabriek een vergunning had om de betreffende stoffen uit te stoten. Verder voerde het bedrijf aan dat de afgelopen jaren hard is gewerkt om de emissies te verminderen. Zo zou de uitstoot van GenX al met 99 procent zijn teruggebracht. Ook voor andere stoffen is de doelstelling om in 2024 een reductie van 80 procent te halen.

Het bedrijf zegt te investeren in processen en technieken om de impact op de omgeving te verminderen. Begin deze maand werd bekend dat Chemours heeft geprobeerd de zaak te schikken maar de gemeenten wezen dat af.

Zembla

Dat Dupont, waarvan Chemours een afsplitsing is, al tientallen jaren weet dat de productie van pfas een risico vormt voor het personeel en de omgeving werd in juni duidelijk door een uitzending van BNNVARA-programma Zembla. Al in de jaren negentig werd een pfas-coördinator aangesteld.

Die constateerde dat er door kapotte en scheurende leidingen grote hoeveelheden pfas waren gelekt. Hij waarschuwde dat de vervuiling zeer moeilijk te beheersen is en dat de verspreiding van de stof ernstige aansprakelijkheidsgevolgen kon hebben.

Meer procedures

Tegen Chemours lopen meer juridische procedures. Zo heeft advocaat Bénédicte Ficq begin deze maand namens meer dan 3000 omwonenden aangifte gedaan van strafbaar handelen door de directie van Chemours. Het bedrijf zou de gezondheid en zelfs levens van omwonenden in gevaar hebben gebracht, terwijl het wist wat de risico's waren.

Een ernstig zieke oud-werknemer heeft Chemours individueel gedagvaard, omdat hij het bedrijf aansprakelijk stelt voor zijn slechte gezondheid.

De provincie Zuid-Holland verloor eerder dit jaar een zaak tegen Chemours waarin het ging om de vraag of de uitstoot van stoffen die potentieel schadelijk zijn beperkt mag worden. Er loopt nog wel een beroepszaak van de provincie.

Daarnaast heeft Zuid-Holland aangifte gedaan vanwege het illegaal lozen van pfas-variant trifluorazijnzuur (TFA). Eerder werd aan Chemours al een dwangsom opgelegd van 125.000 euro. Die moet het bedrijf betalen als het nog een keer TFA op het riool loost.

https://nos.nl/l/2492001