**Overlast door jongeren in omgeving Haarlem, 'ouders schrokken zich rot'**

Een groep jongeren maakt in de omgeving van Haarlem en Velsen de buurt onveilig. Dat leidt tot angst onder de bewoners en zeker ook onder jongeren. Het gaat onder meer om berovingen, achtervolgingen, intimidatie, het roepen van nare dingen en agressie, zeggen mensen in de omgeving tegen de NOS.

Volgens burgemeester Frank Dales van Velsen gaat het daar om zo'n veertig kinderen van tussen de 11 en 16 jaar, die er in wisselende groepjes op uit gaan. "Sommige zijn daders, sommige zijn slachtoffers. Soms zijn het eerst slachtoffers en worden ze later dader, omdat ze ook gedwongen worden om mee te doen met de rest van de groep."

De jongeren verplaatsen zich op fatbikes, elektrische fietsen met dikke banden. Ze zijn op die manier een stuk moeilijker in de kraag te vatten. "Als ze jongeren bedreigen en de politie komt erop af, dan zijn ze in no-time weg. Dat maakt het heel lastig om te ze te pakken te krijgen en ze te identificeren", zegt Dales.

Willekeurige slachtoffers

Bij de politie zien ze dat er in de gemeenten Bloemendaal, Haarlem en aangrenzende plaatsen zoals Velsen dit jaar meer overlast van jongeren is dan in andere jaren. "We kregen meldingen van overlast, maar soms ook van intimidaties, vernielingen of geweld", zegt een woordvoerder.

Zondag nog vernielden jongeren met een fatbike de schuifdeuren van een supermarkt in de Haarlemse wijk Schalkwijk. Op bewakingsbeelden van de winkel is te zien dat twee jongens op zo'n fiets de schuifdieren rammen, en vervolgens de winkel in gaan. Daarna rijdt er nog een fatbike de winkel in.

Volgens NH Nieuws durven kinderen van een basisschool in Bennebroek niet meer buiten te spelen, omdat er intimiderende jongeren op fatbikes rondhangen. De schooldirecteur heeft een noodkreet geuit richting de politie en de gemeente.

Volgens burgemeester Dales worden slachtoffers willekeurig uitgezocht. "Ze worden bedreigd: betaal mij geld of je wordt in elkaar geslagen", zegt Dales. "Als zo'n kind thuis komt ziet die op zijn mobieltje een foto van zijn voordeur, met als signaal: we weten waar je woont. En dan weer een foto van de voetbaltraining."

'Ouders schrikken zich rot'

De problematiek is al een tijd aan de gang. In Velsen weten ze er sinds januari van. In de tussentijd zijn er al wel kinderen opgepakt en zijn er gesprekken met ouders geweest. "Ouders schrokken zich rot", weet de burgemeester. "Maar ik heb de ouders nodig om ons te helpen en om de kinderen te helpen."

Er zijn intussen al wel arrestaties verricht. Dales heeft er vertrouwen in dat hij "het kapot kan maken" door heel intensief met het onderwerp bezig te gaan. "Dat hebben we bij andere jeugdgroepen ook gedaan." De politie zegt de jongeren in kaart te brengen en ze zo uit de anonimiteit te halen. "Dit heeft een afschrikwekkend effect waardoor ze minder geneigd zijn voor overlast te zorgen."

https://nos.nl/l/2492955


**Erasmus bedankt in kranten voor steun na schietpartij, houdt minuut stilte**

Het Erasmus MC bedankt in een paginagrote advertentie in meerdere kranten voor de steun na de schietpartij van vorige week in het ziekenhuis. Daarbij werd de 43-jarige docent Jurgen Damen doodgeschoten in een collegezaal en brand gesticht in het ziekenhuis.

"Wij zijn geraakt door en dankbaar voor uw steun en medeleven", schrijft de raad van bestuur van het Erasmus MC in de advertentie. "Dit waarderen wij zeer en geeft ons kracht in deze moeilijke tijd."

De advertentie is geplaatst in edities van het AD die in de regio Rotterdam verschijnen. Ook in andere landelijke kranten staat de dankbetuiging, maar dan in een kleiner formaat, schrijft de regionale omroep Rijnmond.

Minuut stilte

In het ziekenhuis en op de Erasmus Universiteit in Rotterdam wordt vanmiddag een minuut stilte gehouden. Die is om 14.30 uur, precies een week na de dodelijke schietpartij.

De herdenking in het Erasmus MC is besloten. Alleen medewerkers, studenten, patiënten en hun bezoekers mogen die bijwonen, aldus een woordvoerder. Op campus Woudestein van de universiteit kan iedereen stil zijn "op de locatie waar hij of zij zich bevindt". Daarna klinkt muziek vanuit het carillon op de campus.

Moeder en dochter

Na de schietpartij in het ziekenhuis werd de 32-jarige Fouad L. aangehouden. Voordat hij het Erasmus MC binnenging zou hij zijn 39-jarige buurvrouw en haar 14-jarige dochter hebben doodgeschoten aan het Heiman Dullaertplein in Rotterdam.

Justitie verdenkt Fouad L. van drie keer moord, twee keer brandstichting en verboden wapenbezit. De rechter-commissaris heeft gisteren bepaald dat de verdachte minstens veertien dagen langer blijft vastzitten.

https://nos.nl/l/2492952


**X ziet advertentie-inkomsten flink dalen na overname door Musk**

Sinds de overname van X, voorheen Twitter, door Elon Musk heeft het sociale medium ten minste 55 procent minder advertentie-inkomsten. Dat schrijft persbureau Reuters.

Het bedrijf heeft moeite met het vasthouden van adverteerders door de grillige bedrijfsvoering onder leiding van Musk. Zo onderging het bedrijf een plotselinge naamswijziging in juli dit jaar en werden in november vorig jaar bijna 3700 medewerkers ontslagen.

Volgens een ingewijde gaat ceo Linda Yaccarino van het bedrijf om tafel met de banken die Musk hebben geholpen met de financiering voor de aankoop van X om de bedrijfsplannen door te nemen.

Schuld aan activisten

Musk heeft eerder toegegeven dat het platform te maken heeft met dalende inkomsten door advertenties. Hij geeft activisten de schuld omdat zij de druk op zouden voeren bij bedrijven om te stoppen met adverteren op X.

Vorige week zei Yaccarino dat zo'n 1500 merken zijn teruggekeerd als adverteerders op het platform. Negentig van de honderd belangrijkste adverteerders zou in de afgelopen twaalf weken zijn teruggekomen. Yaccarino verwacht dat X in het eerste kwartaal van 2024 winst gaat maken.

De advertentieverkoop in de VS is cruciaal voor een platform als X. De advertenties daar zijn verantwoordelijk voor 90 procent van de inkomsten van het bedrijf.

https://nos.nl/l/2492950


**Ook Europees Parlement stemt in met Hoekstra als klimaatcommissaris**

Het Europees Parlement heeft zoals verwacht ingestemd met de benoeming van Wopke Hoekstra tot nieuwe Eurocommissaris Klimaat. 279 Europarlementariërs stemden voor, 173 tegen en 33 parlementariërs onthielden zich van stemming. Voor de benoeming was een gewone meerderheid van de stemmen nodig.

Gisteren bleek al dat de milieucommissie van het Europees Parlement had ingestemd met de kandidatuur van Hoekstra. Die commissie maakte het hem afgelopen week nog lastig. Zo waren de leden er na een hoorzitting van drie uur nog niet van overtuigd dat CDA'er Hoekstra de juiste opvolger is van PvdA'er Frans Timmermans.

Na het beantwoorden van extra vragen van de milieucommissie kwam er dan toch groen licht van de milieucommissie. GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout, die ook in de milieucommissie zit, zei gisteren dat duidelijk is de Europese Green Deal voor de Europese Commissie "een topprioriteit blijft, en dat is cruciaal".

Tijdens de hoorzitting zei Hoekstra dat hij wil werken aan een wereldwijde kerosineheffing, een maritieme heffing en een belasting op fossiele brandstoffen. Ook wil hij dat de CO2-uitstoot van de EU in 2040 met 90 procent is verminderd.

https://nos.nl/l/2492949


**Supermarkten verleiden klanten nog amper tot kopen duurzame producten**

Grote supermarktketens doen er weinig aan om de klant te verleiden duurzame producten te kopen. Klimaat-vriendelijk assortiment wordt vrijwel niet prominent in het zicht gelegd. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van onder andere Milieudefensie.

Bij duurzame producten gaat het om artikelen die weinig schade opleveren voor mens en milieu. Denk aan boodschappen waarvan bij de productie weinig CO2 vrijkomt en waarbij nauwelijks plastic wordt gebruikt voor verpakkingen. Vlees, vis en kaas worden daarentegen meegeteld als niet-duurzame producten.

In het onderzoek is gekeken naar in hoeverre supermarkten duurzame producten prominent aanbieden. Het gaat dan bijvoorbeeld over hoe supermarkten hun artikelen in hun schappen plaatsen. Ook is gekeken naar hoe er wordt geadverteerd op reclameborden in de winkel en in folders.

Vlees versus plantaardig

Het onderzoek resulteert voor het derde jaar in een zogenaamde Superlijst Groen 2023. "Supermarkten maken inmiddels meer plannen dan een paar jaar geleden," vertelt Gustaaf Haan van onderzoeksbureau Questionmark, "maar concrete maatregelen in assortiment, promotie en winkelinrichting laten nog meestal op zich wachten."

De supermarkten zouden met name terughoudender kunnen zijn met het promoten van dierlijke producten, stelt het onderzoek. "Ruim 80 procent van de eiwitrijke producten in de reclamefolder is nog altijd vlees, vis of kaas. Van de kant-en-klaarmaaltijden bevat 85 procent vlees, vis of kaas."

Achterblijvers en voorlopers

Volgens het onderzoek bieden Ekoplaza, Lidl en Albert Heijn duurzame producten het meest prominent aan. Ook zijn zij het meest transparant over hun ambities met betrekking tot het aanbieden van duurzame producten.

Met name op het gebied van de zogeheten eiwittransitie wordt supermarkt Plus als 'achterblijver' bestempeld. "Voor het eerst rapporteren alle supermarkten behalve Plus over de verhouding tussen dierlijke en plantaardige eiwitten in de verkoop van voedsel."

Plus zegt tegen de NOS teleurgesteld te zijn over het resultaat van het onderzoek. Volgens de supermarkt doet het onderzoek geen recht aan wat Plus al doet aan het verduurzamen van het assortiment. Over het prominent aanbieden van dierlijke en plantaardige producten zegt de keten: "Plus zal aanbiedingen voor vlees, kaas en zuivel blijven doen. Wel is dit in de plannen voor 2024 aanzienlijk teruggebracht."

Machtige rol supermarkt

Milieudefensie is van mening dat supermarkten een belangrijke rol hebben in het verduurzamen van wat er in ons boodschappenmandje terechtkomt. "Supermarkten hebben een zeer machtige rol. Er zijn miljoenen consumenten en tal van voedselproducten, maar er is slechts een handjevol supermarkten."

Supermarkten kunnen daarom meer druk uitoefenen op leveranciers om voedsel duurzaam te produceren en kunnen consumenten helpen een duurzame keuze te maken. "De consument is natuurlijk vrij om te kiezen," zegt Haan, "maar de supermarkten kunnen in ieder geval stoppen om de klant niet de verkeerde kant op te duwen."

https://nos.nl/l/2492944


**'België vermoedt Chinese spionage via distributiecentrum Alibaba'**

De Belgische inlichtingendienst VSSE houdt het distributiecentrum van het Chinese webwinkelconcern Alibaba in Luik in de gaten vanwege mogelijke spionage. De Britse krant Financial Times schrijft dat er vermoedens zijn van het doorsturen van gevoelige informatie over onder andere goederenstromen en transportgegevens naar China.

De vestiging van Alibaba in Luik wordt gebruikt door Cainiao, onderdeel van de Alibaba Groep. Daar worden voornamelijk de goederen verwerkt die worden verkocht via de webshop AliExpress. Daarmee is het een van de belangrijkste vestigingen van de logistieke tak van het bedrijf.

Informatie doorgeven

Volgens een anonieme bron die met de Britse krant sprak zou "van de logistieke centra verwacht worden dat ze informatie over het lokale sentiment doorgeven en gegevens over de Europese handel en logistiek rapporteren aan de autoriteiten in Peking".

Het Belgische parlement uitte al zorgen voordat het magazijn in 2021 werd gebouwd. China sprak destijds van insinuaties. Cainiao zegt tegen de Financial Times zich aan alle wet- en regelgeving te houden en ontkent elke suggestie van wangedrag.

https://nos.nl/l/2492943


**Zoektocht naar tientallen vermisten bij overstromingen India**

De zoektocht naar 102 vermisten bij overstromingen in het noordoosten van India is een race tegen de klok, melden de Indiase autoriteiten. Gisteren zijn in de deelstaat Sikkim zeker veertien doden gevallen als gevolg van overstromingen door hevige regenval. Onder de vermisten zijn ook 22 militairen.

Het ministerie van Defensie meldt dat het door de regen moeilijk zoeken is naar vermisten. Verspreid over de hele staat zijn honderden reddingswerkers ingezet.

Meerdere grote bruggen en huizen zijn verwoest door het water. Inwoners worden geëvacueerd. Het mobiele netwerk is verstoord in de noordelijke delen van de staat. Zo'n 3000 toeristen zouden zijn gestrand in verschillende delen van Sikkim.

Autoriteiten spreken van de dodelijkste gebeurtenis in tijden ten gevolgen van klimaatverandering. Het regenseizoen begint in India in juni, en eindigt eind september. Normaal gesproken is de zwaarste regenval in oktober voorbij.

Eerder deze week overstroomde een gletsjermeer in de staat, als gevolg van de hevige regenval. Hierdoor liep de Lachen-vallei onder water en trad de rivier Teesta buiten zijn oevers. Grote delen van de Teesta-dam, het grootste waterkrachtproject in de regio, zijn hierbij weggespoeld.

https://nos.nl/l/2492939


**Huizenprijzen zijn voor tweede kwartaal op rij gestegen**

Na een periode van dalende huizenprijzen zijn nu voor het tweede kwartaal op rij de huizenprijzen weer gestegen. In het derde kwartaal van dit jaar waren de prijzen van bestaande woningen 1,7 procent hoger dan in het tweede kwartaal, zegt makelaarsvereniging NVM.

Op jaarbasis is nog wel sprake van een daling. Ten opzichte van het derde kwartaal van 2022 zijn de prijzen namelijk met 1,7 procent gedaald. De gemiddelde verkoopprijs van een woning was 422.000 euro.

NVM-makelaars verkochten in drie maanden tijd bijna 33.500 woningen. Dat waren er 2,4 procent meer dan hetzelfde kwartaal een jaar eerder, maar 1,8 procent minder dan het voorgaande kwartaal. Zo'n 70 procent van alle woningen wordt verkocht via NVM-makelaars.

'Dynamiek in de markt'

"Het derde kwartaal met daarin de zomerperiode is traditioneel altijd wat rustiger qua verkopen en interesse", zegt Lana Gerssen, makelaar en voorzitter NVM-vakgroep Wonen. "Toch laten de resultaten zien dat er dynamiek in de markt zit en kopers vertrouwen hebben."

Een bestaande woning werd afgelopen kwartaal in gemiddeld 33 dagen verkocht. Dat is één dag sneller dan in het tweede kwartaal.

Gerssen constateert dat er nog steeds sprake is van grote krapte op de woningmarkt. "Dit kwartaal kan een koper gemiddeld uit 2,6 woningen kiezen, een verkrapping ten opzichte van de 2,7 in het tweede kwartaal. Daar maken we ons zorgen over want het wakkert de concurrentie tussen kopers weer aan. Zo horen we van onze leden dat kopers weer gaan overbieden."

De NVM hamert er al langer op dat er meer gebouwd moet worden om de krapte op te lossen. "In de stad, op het platteland én voor alle groepen woningzoekenden. Alleen dan komt de noodzakelijke doorstroming op gang", aldus Gerssen. Onderzoeksbureau ABF Research becijferde onlangs dat er dit jaar een tekort is van zo'n 390.000 woningen. Vorig jaar ging het nog om 315.000 woningen.

Meer nieuwbouw verkocht

Voor het derde kwartaal op rij steeg het aantal verkochte nieuwbouwwoningen. Maar historisch gezien gaat het nog steeds om weinig woningen. NVM-makelaars verkochten ruim 5000 nieuwbouwwoningen in drie maanden tijd. Begin 2021 waren dat er nog meer dan 9000.

Lange tijd kochten mensen liever een bestaande woning dan een nieuwe, omdat nieuwbouwhuizen relatief duur zijn. Maar de laatste tijd komen er wat meer betaalbare nieuwbouwhuizen op de markt, die volgens de NVM beter aansluiten op de wensen van potentiële kopers en daarom ook sneller verkocht worden.

De NVM zegt dat de energiezuinigheid vaak de belangrijkste reden is dat mensen kiezen voor een nieuwbouwwoning.

https://nos.nl/l/2492935


**Tienduizenden zorgmedewerkers in de VS leggen werk neer**

In de Verenigde Staten hebben zo'n 75.000 werknemers van een zorgaanbieder het werk voor drie dagen neergelegd. De staking is uitgeroepen bij Kaiser Permanente, een instelling zonder winstoogmerk waarvan 13 miljoen Amerikanen afhankelijk zijn.

Werknemers staken voor meer loon en meer bescherming tegen de uitbesteding van arbeid. Ze wijzen onder meer op de hoge inflatie. Volgens de vakbond is het de grootste staking in de Amerikaanse zorgsector ooit.

De vakbond heeft een staking afgekondigd in de staten Californië, Colorado, Oregon en Washington. Kaiser verwacht dat zorgcentra open kunnen blijven, maar waarschuwt wel voor langere wachttijden. Artsen zouden wel aan het werk blijven. Kaiser wil de pijn verzachten door massaal oproepkrachten in te zetten.

Ook stakingen in autosector

In de Verenigde Staten zijn dit jaar in meerdere sectoren grote stakingen geweest, aangewakkerd door de hoge inflatie en achterblijvende loonstijgingen. Ook speelt de vrees voor meer automatisering mee.

In de autosector staken momenteel zo'n 25.000 werknemers bij de fabrikanten GM, Ford en Stellantis. Ook Hollywood werd door een staking getroffen van acteurs en schrijvers. De laatste groep is inmiddels weer aan het werk.

https://nos.nl/l/2492917


**CBS: lonen stegen deze eeuw nog nooit zo hard als nu**

De cao-lonen zijn in het derde kwartaal van dit jaar met 6,1 procent gestegen ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. En als je dit corrigeert voor de inflatie, die in het derde kwartaal nog maar zo'n 2,6 procent was, dan hou je de hoogste reële loonstijging van deze eeuw over, zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het gaat dan namelijk om een reële loonstijging van 3,4 procent.

Tot voor kort gingen de reële lonen, dus gecorrigeerd voor inflatie, nog juist omlaag. In het eerste kwartaal was daar nog sprake van. De loonstijging was toen ruim 5 procent, maar dat werd tenietgedaan door een inflatie van ruim 6 procent. Maar de afgelopen maanden is de inflatie hard gedaald. In september bedroeg die nog maar 0,2 procent. Die lage inflatie komt vooral door fors lagere energieprijzen.

In het onderwijs stegen de cao-lonen het hardst, namelijk met 8,9 procent. Daarna volgen de bedrijfstakken 'vervoer en opslag' en 'waterbedrijven en afvalbeheer'. De laagste stijging van de lonen was er in de 'verhuur en handel van onroerend goed', namelijk 2,5 procent. Daarna volgen de financiële dienstverlening en 'cultuur, sport en recreatie'.

https://nos.nl/l/2492916


**Curaçaose vrijheidsstrijder Tula krijgt eerherstel, Nederland biedt excuses aan**

In Willemstad op Curaçao is met een dag vertraging de ceremonie gehouden voor het eerherstel van de Curaçaose slavenleider en held Tula. Hij begon in 1795 een opstand van tot slaaf gemaakten tegen het Nederlandse koloniale bewind.

Tijdens de ceremonie sprak onder anderen demissionair staatssecretaris van Koninkrijksrelaties Van Huffelen. Zij bood namens Nederland excuses aan en vroeg vergiffenis voor het feit dat de rehabilitatie zo lang heeft geduurd. Ze roemde Tula als een man die de moed had op te komen voor zijn vrijheid "en die van vele anderen hier op Curaçao". Tula is een held, benadrukte ze, "een historische held", wiens strijd "rechtvaardig" was.

Van Huffelen zei tegen de aanwezigen dat Nederland "doelbewust en efficiënt getracht heeft de geschiedenis van uw voorouders te wissen. Ik zeg dat met schaamte en spijt". Ze voegde eraan toe dat ze naar Curaçao was gekomen om namens de Nederlandse regering "de geschiedenis onder ogen te zien".

De staatssecretaris benoemde in haar toespraak ook de gruwelijke wijze waarop Tula werd gemarteld. "Met een ijzeren staaf werden alle botten in zijn lichaam gebroken. Zijn gezicht werd verbrand en uiteindelijk werd hij onthoofd." Die marteling en executie was "een wrede misdaad, gepleegd door vertegenwoordigers van de Nederlandse staat".

De ceremonie zou eigenlijk een dag eerder al plaatsvinden, precies 228 jaar na Tula's dood, maar door noodweer kon die niet doorgaan.

Koning Willem-Alexander schreef een brief aan de bevolking van Curaçao die tijdens de ceremonie werd voorgelezen door gouverneur Lucille George-Wout. "In de geschiedenis van uw land en van ons Koninkrijk staat de gestalte van Tula fier overeind. Hij wekt bewondering en respect. Vanwege zijn moed en zijn leiderschap, vanwege zijn verzet tegen mensonterende uitbuiting. En vanwege de idealen waarmee hij zijn tijd vooruit was", citeerde zij de koning.

Willem-Alexander haalt in zijn brief een bezoek aan dat hij dit jaar met koningin Máxima en prinses Amalia bracht aan de voormalige plantage waar de slavenopstand begon. Daar raakte hij "opnieuw onder de indruk" van Tula's persoonlijkheid. Over diens rehabilitatie schrijft de koning dat daarmee sprake is van eerherstel "van een groot man die weigerde te buigen en te zwijgen. Zijn stem klinkt door en herinnert ons eraan dat vrijheid uiteindelijk het laatste woord heeft."

Tula werd door de Nederlandse gezagsdragers lang afgebeeld als crimineel. Pas in de jaren 80 van de vorige eeuw begonnen steeds meer mensen op Curaçao zich sterk te maken voor erkenning van Tula als vrijheidsstrijder en held. In 2010 erkende de toenmalige eilandregering Tula ook officieel als zodanig.

De geplande rehabilitatie van Tula volgt op de excuses voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden, eerst door demissionair premier Rutte in december vorig jaar en vervolgens door koning Willem-Alexander op 1 juli dit jaar.

Premier Gilmar Pisas van Curaçao zei in reactie op de toespraak van Van Huffelen dat de rehabilitatie een "voorwaarde is voor het genezingsproces en de materiële en immateriële reparatie die moet gaan plaatsvinden". Doordat Tula eeuwenlang is afgeschilderd als een schurk heeft de bevolking volgens hem nooit de kans gekregen om goed te reflecteren op de strijd die Tula heeft gestreden voor vrijheid en gelijkheid.

In deze video wordt uitgelegd hoe het Nederlandse slavernijverleden nog altijd doorwerkt:

https://nos.nl/l/2492914


**Opnieuw te veel fouten in EU-uitgaven, voor vierde jaar afgekeurd **

Er staan fors meer fouten in de cijfers over de EU-uitgaven van 2022 dan in die van het jaar daarvoor. Dat heeft de Europese Rekenkamer uitgezocht. Het gaat om een verschil van miljarden euro's, blijkt uit het jaarverslag van het controleorgaan van de EU.

Het is de vierde keer op rij dat de Europese Rekenkamer de uitgaven van de Commissie afkeurt. Volgens de toezichthouder worden er elk jaar meer fouten gemaakt.

De Europese Rekenkamer heeft als taak om de begroting van de Europese Unie te controleren. Jaarlijks wordt nagerekend in hoeverre de rekeningen van de Europese instellingen betrouwbaar zijn en of de begroting goed is nageleefd.

Bij de geconstateerde fouten gaat het om geld dat niet volgens EU- en nationale regels is besteed, en niet om fraude of verspilling, benadrukt de rekenkamer. Dat wil niet zeggen dat daar helemaal geen sprake van was vorig jaar. Tijdens de controle stelde de rekenkamer ook veertien gevallen van vermoedelijke fraude vast. Die zijn gemeld aan het Europees Bureau voor fraudebestrijding.

Hoog risico

Aan de ontvangstenkant ging het volgens de Europese Rekenkamer goed. Die kan volgens het controleorgaan "als foutenvrij worden beschouwd".

Dat geldt dus niet voor de 196 miljard euro aan uitgaven in de EU-begroting. Aan de uitgavenkant is het foutenpercentage volgens de Europese Rekenkamer 4,2 procent. In 2021 was dat 3 procent. Ook dat was al hoog: het maximaal toegestane percentage ligt op 2 procent.

De auditors van de rekenkamer geven ook oorzaken voor de toename van het foutenpercentage. "Twee derde van de uitgaven zijn aan een hoog risico blootgesteld", schrijft de rekenkamer. "De regels voor dit soort uitgaven zijn vaak complex, waardoor de kans op fouten toeneemt."

Wantrouwen

Een andere oorzaak heeft te maken met tekortkomingen in de controlesystemen van de lidstaten. Die spelen de betrouwbaarheid van de cijfers vooral parten bij de 46,9 miljard euro die is uitgegeven voor het coronaherstelfonds.

Vanwege het hoge foutenpercentage geeft de Europese Rekenkamer een afkeurend oordeel over de EU-uitgaven van 2022. Ook vanuit het Europees Parlement klinkt kritiek. SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen zegt dat de EU veel zorgvuldiger moet omgaan met het budget. "Het zijn miljarden euro's van de belastingbetalers, van wie velen al krap bij kas zitten. Anders leidt het tot meer wantrouwen."

In het jaarverslag van de Europese Rekenkamer staat ook dat de EU-schuld in 2022 is gestegen naar 344,3 miljard euro, ruim 100 miljard meer dan het jaar daarvoor. Die toename heeft vooral te maken met nieuwe leningen voor het coronaherstelplan en met stijgende rentetarieven.

Voor dit jaar zal de hoge inflatie "enorme gevolgen" hebben, verwacht het EU-orgaan. Ook de financiële steun aan Oekraïne drukt flink op de begroting.

https://nos.nl/l/2492913


**Duizend kilo cocaïne gevonden tussen bananen in haven Vlissingen **

In de haven van Vlissingen is vanochtend duizend kilo cocaïne aangetroffen in een lading bananen. De coke zat in ruim duizend pakketten die werden onderschept door de douane. De drugsvondst heeft een straatwaarde van ongeveer 75 miljoen euro, meldt het Openbaar Ministerie.

De lading bananen was bestemd voor een bedrijf in Nederland. Dit bedrijf heeft volgens het OM waarschijnlijk niets te maken met de smokkel. De pakketten drugs zijn vermoedelijk in Ecuador tussen de lading gestopt.

Verdachte aangehouden

Politie en de Koninklijke Marechaussee hebben de douane bijgestaan bij het bewaken van het havengebied nadat de vondst werd gedaan. De Zeehavenpolitie wist een verdachte aan te houden. De coke is inmiddels vernietigd.

Eerder maakte de douane bekend dat de drugsvangsten in Nederland toenemen. In het eerste half jaar van 2023 werd er 29.702 kilo drugs onderschept, waar dit in het eerste halfjaar van 2022 om iets meer dan 22.000 kilo ging.

https://nos.nl/l/2492912


**Bernhard had lidmaatschapskaart NSDAP in eigen archief**

Er was nog weinig twijfel over, maar nu is er het definitieve bewijs dat prins Bernhard lid was van de NSDAP - de partij van Adolf Hitler. De originele NSDAP-lidmaatschapskaart is in het archief van de prins gevonden.

In zijn boek De Achterblijvers, dat deze woensdag verschijnt, onthult Flip Maarschalkerweerd dat hij de originele NSDAP-lidmaatschapskaart van de prins heeft gevonden, schrijft NRC. Maarschalkerweerd is oud-directeur van het Koninklijk Huisarchief. Hij vond de kaart op paleis Soestdijk in het privéarchief van de prins dat hij na diens overlijden in 2004 moest inventariseren.

Prins Bernhard heeft tot aan zijn dood ontkend dat hij lid was van de nazipartij. Ook toen hij met eerder bewijs werd geconfronteerd. In 1996 meldden historici al dat ze een kopie van zijn lidmaatschapskaart gevonden hadden in de VS. Ook werd er correspondentie over de opzegging van lidmaatschap uit 1936 gevonden. In dat jaar verloofde hij zich met Juliana. Bernhard gaf alleen toe dat hij een tijd lid was geweest van een afdeling van de SS.

In een serie vraaggesprekken die hij voor zijn dood had met de Volkskrant verklaarde de prins nog: "Ik kan met de hand op de Bijbel verklaren: ik was nooit een nazi. Ik heb nooit het partijlidmaatschap betaald, ik heb nooit een lidmaatschapskaart gehad."

https://nos.nl/l/2492806


**Republikein McCarthy afgezet als voorzitter Huis van Afgevaardigden**

De Republikein Kevin McCarthy is afgezet in een stemming over zijn voorzitterschap van het Huis van afgevaardigden. Voor de afzetting van McCarthy was een meerderheid nodig. Hoewel hij gesteund werd door het grootste gedeelte van de Republikeinen, stemde een aantal van hen voor de afzetting.

Het is de eerste keer in de geschiedenis van de VS dat de voorzitter van het Huis wordt afgezet. De laatste afzettingsprocedure tegen een voorzitter van het Huis was in 1910 tegen de Republikein Joseph Cannon. Die overleefde de stemming.

De motie om McCarthy af te zetten kwam van zijn partijgenoot Matt Gaetz. Gaetz diende gisteren de motie voor het afzetten van McCarthy in, nadat McCarthy afgelopen weekend met een noodfinancieringswet in samenwerking met de Democraten een shutdown van de Amerikaanse federale regering had voorkomen.

Het Huis van Afgevaardigden stemde eerst over de motie voor de afzettingsprocedure zelf, waardoor er nog een kans was dat de motie weggestemd zou worden. Dat gebeurde niet: 208 leden stemden tegen het indienen van de motie en 218 stemmen voor. Onder de voorstemmers waren elf Republikeinen.

McCarthy volgde begin dit jaar de Democraat Nancy Pelosi op als voorzitter van het Huis. Dat ging niet zonder slag of stoot: er waren vier dagen en vijftien stemrondes nodig voor zijn verkiezing. McCarthy had namelijk te maken met felle tegenstand van een groep conservatieve Republikeinen. Zij verweten hem onder meer te veel met de Democraten samen te werken. Gaetz was een van de Republikeinse parlementariërs die tegen McCarthy stemden.

Uiteindelijk werd McCarthy toch gekozen, maar wel op de voorwaarde dat er maar één Congreslid nodig was om een stemming te krijgen over het voorzitterschap. Normaal is een meerderheid in het Huis nodig om een afzettingsprocedure te starten.

Shutdown

Afgelopen weekend stelde McCarthy een noodfinancieringswet voor om een shutdown, het stilleggen van de federale regering, te voorkomen. Een aantal uiterst conservatieve Republikeinen stuurde aan op een shutdown om hun eisen ingewilligd te krijgen. Zo wilden ze verregaande bezuinigingen op onder andere onderwijs en bijstand. Ook de steun aan Oekraïne wilden ze stopzetten.

Door de noodfinancieringswet werd de begroting voor de komende 45 dagen aangenomen. Vrijwel alle Democraten en de meeste Republikeinen stemden voor het pakket.

https://nos.nl/l/2492797


**Republikein McCarthy afgezet als voorzitter Huis van Afgevaardigden**

De Republikein Kevin McCarthy is afgezet in een stemming over zijn voorzitterschap van het Huis van afgevaardigden. Voor de afzetting van McCarthy was een meerderheid nodig. Hoewel hij gesteund werd door het grootste gedeelte van de Republikeinen, stemde een aantal van hen voor de afzetting. Alle Democraten stemden ook voor.

Het is de eerste keer in de geschiedenis van de VS dat de voorzitter van het Huis wordt afgezet. De laatste afzettingsprocedure tegen een voorzitter van het Huis was in 1910 tegen de Republikein Joseph Cannon. Die overleefde de stemming.

De motie om McCarthy af te zetten kwam van zijn partijgenoot Matt Gaetz. Gaetz diende gisteren de motie voor het afzetten van McCarthy in, nadat McCarthy afgelopen weekend met een noodfinancieringswet in samenwerking met de Democraten een shutdown van de Amerikaanse federale regering had voorkomen.

Het Huis van Afgevaardigden stemde eerst over de motie voor de afzettingsprocedure zelf, waardoor er nog een kans was dat de motie weggestemd zou worden. Dat gebeurde niet: 208 leden stemden tegen het indienen van de motie en 218 stemmen voor. Onder de voorstemmers waren elf Republikeinen.

McCarthy volgde begin dit jaar de Democraat Nancy Pelosi op als voorzitter van het Huis. Dat ging niet zonder slag of stoot: er waren vier dagen en vijftien stemrondes nodig voor zijn verkiezing. McCarthy had namelijk te maken met felle tegenstand van een groep conservatieve Republikeinen. Zij verweten hem onder meer te veel met de Democraten samen te werken. Gaetz was een van de Republikeinse parlementariërs die tegen McCarthy stemden.

Uiteindelijk werd McCarthy toch gekozen, maar wel op de voorwaarde dat er maar één Congreslid nodig was om een stemming te krijgen over het voorzitterschap. Normaal is een meerderheid in het Huis nodig om een afzettingsprocedure te starten.

Shutdown

Afgelopen weekend stelde McCarthy een noodfinancieringswet voor om een shutdown, het stilleggen van de federale regering, te voorkomen. Een aantal uiterst conservatieve Republikeinen stuurde aan op een shutdown om hun eisen ingewilligd te krijgen. Zo wilden ze verregaande bezuinigingen op onder andere onderwijs en bijstand. Ook de steun aan Oekraïne wilden ze stopzetten.

Door de noodfinancieringswet werd de begroting voor de komende 45 dagen aangenomen. Vrijwel alle Democraten en de meeste Republikeinen stemden voor het pakket.

https://nos.nl/l/2492797


**Republikein McCarthy afgezet als voorzitter Huis van Afgevaardigden**

De Republikein Kevin McCarthy is afgezet in een stemming over zijn voorzitterschap van het Huis van afgevaardigden. Voor de afzetting van McCarthy was een meerderheid nodig. Hoewel hij gesteund werd door het grootste gedeelte van de Republikeinen, stemde een aantal van hen voor de afzetting. Alle Democraten stemden ook voor.

Het is de eerste keer in de geschiedenis van de VS dat de voorzitter van het Huis wordt afgezet. De laatste afzettingsprocedure tegen een voorzitter van het Huis was in 1910 tegen de Republikein Joseph Cannon. Die overleefde de stemming.

De motie om McCarthy af te zetten kwam van zijn partijgenoot Matt Gaetz. Gaetz diende gisteren de motie voor het afzetten van McCarthy in, nadat McCarthy afgelopen weekend met een noodfinancieringswet in samenwerking met de Democraten een shutdown van de Amerikaanse federale regering had voorkomen.

Het Huis van Afgevaardigden stemde eerst over de motie voor de afzettingsprocedure zelf, waardoor er nog een kans was dat de motie weggestemd zou worden. Dat gebeurde niet: 208 leden stemden tegen het indienen van de motie en 218 stemmen voor. Onder de voorstemmers waren elf Republikeinen.

Wat de vervolgstappen zijn is niet duidelijk, maar er is geen voor de hand liggende opvolger die de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kan leiden.

McCarthy volgde begin dit jaar de Democraat Nancy Pelosi op als voorzitter van het Huis. Dat ging niet zonder slag of stoot: er waren vier dagen en vijftien stemrondes nodig voor zijn verkiezing. McCarthy had namelijk te maken met felle tegenstand van een groep conservatieve Republikeinen. Zij verweten hem onder meer te veel met de Democraten samen te werken. Gaetz was een van de Republikeinse parlementariërs die tegen McCarthy stemden.

Uiteindelijk werd McCarthy toch gekozen, maar wel op de voorwaarde dat er maar één Congreslid nodig was om een stemming te krijgen over het voorzitterschap. Normaal is een meerderheid in het Huis nodig om een afzettingsprocedure te starten.

Shutdown

Afgelopen weekend stelde McCarthy een noodfinancieringswet voor om een shutdown, het stilleggen van de federale regering, te voorkomen. Een aantal uiterst conservatieve Republikeinen stuurde aan op een shutdown om hun eisen ingewilligd te krijgen. Zo wilden ze verregaande bezuinigingen op onder andere onderwijs en bijstand. Ook de steun aan Oekraïne wilden ze stopzetten.

Door de noodfinancieringswet werd de begroting voor de komende 45 dagen aangenomen. Vrijwel alle Democraten en de meeste Republikeinen stemden voor het pakket.

https://nos.nl/l/2492797


**Zeker twintig doden bij busongeluk bij Venetië**

Bij een ongeluk met een bus bij Venetië zijn zeker twintig doden gevallen. Dat meldt de burgemeester van de Italiaanse stad. Zo'n veertig mensen zouden gewond zijn geraakt.

De volle lijnbus stortte van een viaduct 15 meter naar beneden, kwam op een spoorlijn terecht en vloog in brand. Burgemeester Brugnaro spreekt van een "apocalyptisch tafereel".

Het ongeluk gebeurde op de weg bij Mestre, aan de noordkant van de stad, toen de bus een oprit op reed. De oorzaak van het ongeluk is nog niet bekend.

https://nos.nl/l/2492790


**Zeker twintig doden bij busongeluk bij Venetië**

Bij een ongeluk met een bus bij Venetië zijn zeker twintig doden gevallen. Dat meldt de burgemeester van de Italiaanse stad. Berichten over gewonden lopen uiteen van twaalf tot veertig. Ook zouden er nog mensen worden vermist.

De volle lijnbus stortte van een viaduct 10 meter naar beneden, kwam op een spoorlijn terecht en vloog in brand. Burgemeester Brugnaro spreekt van een "apocalyptisch tafereel".

Het ongeluk gebeurde op de weg bij Mestre, aan de noordkant van de stad, toen de bus een oprit naar de snelweg op reed. De oorzaak van het ongeluk is nog niet bekend.

Noodscenario

Volgens de burgemeester waren er kinderen aan boord van de bus en mensen die van hun werk onderweg waren naar huis. Hij heeft het scenario voor noodsituaties in werking gesteld, wat onder meer inhoudt dat de capaciteit in de ziekenhuizen is opgeschaald.

Premier Meloni heeft in een eerste reactie haar medeleven betuigd met de slachtoffers en de nabestaanden, mede namens de regering.

https://nos.nl/l/2492790


**Zeker twintig doden bij busongeluk bij Venetië**

Bij een ongeluk met een bus bij Venetië zijn zeker twintig doden gevallen. Dat meldt de burgemeester van de Italiaanse stad. Berichten over gewonden lopen uiteen van twaalf tot veertig. Ook zouden er nog mensen worden vermist.

De volle lijnbus stortte van een viaduct 10 meter naar beneden, kwam op een spoorlijn terecht en vloog in brand. Burgemeester Brugnaro spreekt van een "apocalyptisch tafereel".

Het ongeluk gebeurde op de weg bij Mestre, aan de noordkant van de stad, toen de bus een oprit naar de snelweg op reed. De oorzaak van het ongeluk is nog niet bekend.

Dit zijn de eerste beelden van het ongeluk:

Volgens de burgemeester waren er kinderen aan boord van de bus en mensen die van hun werk onderweg waren naar huis. Hij heeft het scenario voor noodsituaties in werking gesteld, wat onder meer inhoudt dat de capaciteit in de ziekenhuizen is opgeschaald.

Premier Meloni heeft in een eerste reactie haar medeleven betuigd met de slachtoffers en de nabestaanden, mede namens de regering.

https://nos.nl/l/2492790


**'Laatste vluchtelingen vertrokken uit Nagorno-Karabach'**

De laatste etnische Armeniërs zijn vertrokken uit Nagorno-Karabach, meldt Armenië. De Armeense enclave in Azerbeidzjan is inmiddels grotendeels verlaten.

Er woonden zo'n 120.000 etnische Armeniërs in Nagorno-Karabach. Ruim 100.000 van hen zijn volgens de Armeense regering naar Armenië gevlucht sinds Azerbeidzjan de controle over de regio ruim anderhalve week geleden overnam na een oorlog van 24 uur.

Op onderstaande beelden is te zien dat er nauwelijks auto's meer zijn in de hoofdstad Stepanakert.

In de hoofdstad Stepanakert zijn nog maar enkele honderden mensen, meldt het Rode Kruis. In de stad leefden voorheen zo'n 55.000 etnische Armeniërs. Ziekenhuizen functioneren niet meer, het medisch personeel is vertrokken, meldt de hulporganisatie. Ook de directeur van het mortuarium is weg. De teamleider van het Rode Kruis spreekt van "een surrealistische situatie".

De overgebleven inwoners zijn veelal ouderen, zieken en mensen met een beperking. Medewerkers van het Rode Kruis proberen met megafoons achterblijvers op te sporen.

Ook op onderstaande beelden uit de hoofdstad is nauwelijks verkeer te zien.

De meeste inwoners zijn gevlucht uit angst voor etnische zuiveringen. Dat is volgens Azerbeidzjan niet nodig. Het land zegt Nagorno-Karabach vreedzaam te willen integreren, maar dat wordt vanwege de gewelddadige voorgeschiedenis niet geloofd.

De enclave Nagorno-Karabach hoort formeel bij Azerbeidzjan, maar werd voornamelijk bewoond door etnische Armeniërs die er een separatistisch zelfbestuur hadden.

Van dat bestuur zijn volgens Azerbeidzjan vier separatistische leiders gearresteerd. Het gaat om twee oud-presidenten van de Armeense enclave, Bako Sahakyan en Arkadi Ghukasyan, en Arayik Harutyunyan, die president was toen Azerbeidzjan de controle overnam. Ook de voorzitter van het parlement van Nagorno-Karabach zou zijn opgepakt.

Drie andere voormalige leiders, onder wie twee ministers en het hoofd van de veiligheidsdienst, zijn wel veilig de grens overgekomen, meldt Armenië.

https://nos.nl/l/2492789


**Air France-KLM koopt zich in bij kwakkelende concurrent SAS**

Air France-KLM neemt een groot belang in de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS. Dat meldt het Frans-Nederlandse bedrijf in een persbericht. Met de deal krijgt het 19,9 procent van de aandelen van de kwakkelende concurrent in handen.

Met de aankoop hoopt Air France-KLM meer grip te krijgen op de Scandinavische markt. "Air France-KLM kijkt ernaar uit om sterke commerciële banden met SAS op te bouwen", zegt topman Benjamin Smith in het bericht. "Met de stevige positie in Scandinavië en het sterke merk, levert SAS een enorm potentieel aan Air France-KLM."

Financiële problemen

Op dit moment zijn de Zweedse en Deense staat nog de grootste aandeelhouders. Maar vanwege ernstige financiële problemen (in de VS loopt zelfs een procedure om een faillissement te voorkomen) waren er gesprekken met verschillende investeerders.

"We zijn verheugd om onderdeel te zijn van het consortium met het winnende bod", zegt Smith. Hij doelt daarmee op de samenwerking investeringsmaatschappijen Castlelake en Lind Invest. Samen met de Deense staat steekt het consortium 1,1 miljard euro in SAS, 138 miljoen daarvan komt van Air France-KLM.

Castlelake wordt door de transactie in een keer de grootste aandeelhouder, met bijna een derde van de aandelen. De Deense overheid blijft stevig aan tafel zitten met ruim een kwart van de aandelen. Het belang van Air-France KLM maakt het straks de op twee na grootste aandeelhouder.

"Nieuw kapitaal aantrekken is een van de belangrijkste pijlers van het SAS-Forward-plan", zegt Carsten Dilling, voorzitter van de raad van bestuur van SAS. Het plan moet de luchtvaartonderneming helpen om de procedure in de VS te doorstaan. "Hoewel er nog steeds veel werk te doen is, ben ik blij om te zien dat we goede vooruitgang boeken."

https://nos.nl/l/2492785


**Servië arresteert Servische politicus na aanval op klooster in Kosovo**

Servië heeft de etnisch Servische politicus Milan Radoicic uit Kosovo gearresteerd vanwege zijn betrokkenheid bij gevechten in Kosovo twee weken geleden. Dat heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken bekendgemaakt.

Radoicic was de vicepresident van de Servische politieke partij Srpska Lista in Kosovo. De partij heeft banden heeft met de partij van de Servische president Vucic.

Dronebeelden

Twee weken geleden bezette een groep van ongeveer dertig zwaargewapende mannen een kloostercomplex in Kovoso. Bij de vuurgevechten tussen de Kosovaarse politie en de groep vielen vier doden en meerdere gewonden.

Onder de doden waren drie schutters en een Kosovaarse politieagent. Volgens de Kosovaarse autoriteiten lag er een grote hoeveelheid wapens en explosieven in het klooster.

De Kosovaarse minister van Binnenlandse Zaken plaatste op Facebook dronebeelden van het klooster waarop Radoicic te zien zou zijn.

Enkele dagen na de bezetting bevestigde Radoicic in een verklaring via zijn advocaat dat hij bij de aanval betrokken was "om het Servische volk aan te moedigen zich te verzetten tegen het terroristische regime van Kurti". Kurti is de premier van Kosovo.

Radoicic zei dat de Servische autoriteiten niet op de hoogte waren van zijn handelen en dat hij zijn functie bij de partij had neergelegd.

Verdacht van moord

De etnisch Servische politicus en zakenman werd al gezocht omdat hij verdacht wordt van betrokkenheid bij de moord op de gematigde Kosovaarse Servische leider Oliver Ivanovic in 2018. De Servische president Vucic heeft Radoicic meerdere keren verdedigd. Ook na de recente aanval noemde Vucic hem lovend een "echte patriot" die de Kosovaarse Serviërs verdedigt.

De Europese Unie en de Verenigde Staten hadden Servië opgeroepen om iedereen die betrokken was bij de bezetting van het klooster te berechten.

Gewelddadige confrontaties tussen etnische Serviërs en de Kosovaarse politie komen vaker voor, maar de recente aanval was de grootste in jaren. Dit voorjaar leken de leiders van beide landen toe te werken naar een samenwerking. Onder leiding van de EU-buitenlandchef Borrell bereikten ze een akkoord over het "normaliseren van de relaties."

Enkele weken later liepen de spanningen tussen beide landen weer op, na lokale verkiezingen. Etnische Serviërs probeerden te voorkomen dat in een aantal noordelijke gemeenten etnisch Albanese burgemeesters werden geïnstalleerd. De Serviërs hadden de verkiezingen geboycot, waardoor de opkomst slechts 4 procent was. Bij ongeregeldheden daarna raakten tientallen NAVO-militairen gewond.

Extra NAVO-troepen

De NAVO maakte na de gewelddadigheden vorige week bekend extra troepen te sturen naar Kosovo. De VN-vredesmacht KFOR is al sinds 1999 aanwezig in Kosovo. Tegenwoordig zijn er ongeveer 4500 NAVO-militairen in het gebied. Hoeveel daar bij komen is onduidelijk.

De Amerikaanse regering heeft er daarnaast bij Servië op aangedrongen om zich terug te trekken uit het grensgebied met Kosovo. Het Witte Huis zei een grote militaire inzet te zien langs de grens met Kosovo met een "ongekende hoeveelheid" geavanceerde Servische artillerie en tanks.

Servië zei daarna de troepenmacht met de helft te hebben verminderd, maar de VS liet weten dit nog niet te kunnen bevestigen.

https://nos.nl/l/2492784


**Extinction Rebellion heeft nog geen verbod op inzet waterkanon A12**

Extinction Rebellion (XR) is nog niet verlost van het waterkanon bij de protesten op de A12 bij Den Haag. De klimaatactiegroep hoopte vandaag met een kort geding een verbod af te dwingen bij de rechter, maar die deed nog geen uitspraak.

De advocaten van de demonstranten claimden tijdens de zitting dat de inzet vooral gericht is op "mishandeling en vernedering". Daarnaast dient de inzet volgens hen "geen enkel legitiem doel."

Volgens de advocaten is ook totaal onduidelijk op grond van welke regels de politie de waterkanonnen eigenlijk inzet. Daarom mag het waterkanon niet meer ingezet worden tijdens A12-blokkades, vinden zij. "Er is geen richtlijn die duidelijk maakt in welke omstandigheden een waterkanon kan worden ingezet", zegt advocaat Jaantje Kramer bij Omroep West.

De gemeente Den Haag en de landelijke overheid vinden de inzet wel degelijk geoorloofd. Volgens de landsadvocaat zou een verbod een te grote inperking zijn van de bevoegdheid van burgemeester Jan van Zanen (VVD) van Den Haag. De politie hanteert volgens haar wel degelijk voorwaarden.

De rechter doet op 13 oktober uitspraak.

Vandaag was de A12 voor de 25ste dag op rij bezet. De politie heeft vanmiddag 73 klimaatdemonstranten opgepakt. Ze gingen rond 12.00 uur de weg op en liepen onder meer door naar de tunnelbak. Onder de aangehouden personen zat ook een minderjarige, meldt de politie.

De politie hield gisteren 79 mensen aan die in Den Haag een deel van de snelweg blokkeerden. Zondagmiddag waren het meer dan vierhonderd actievoerders die werden aangehouden. Een deel van de actievoerders had zich toen vastgelijmd aan het wegdek. Ook waren er demonstranten die hun vingers door putdeksels hadden gestoken en hun vingertoppen vervolgens aan elkaar lijmden.

Verschillende keren is het waterkanon door de politie tegen demonstranten op de A12 ingezet:

https://nos.nl/l/2492754


**Armenië sluit zich aan bij Internationaal Strafhof, tot irritatie van Rusland**

Het Armeense parlement heeft ingestemd met aansluiting bij het Internationaal Strafhof, ondanks bezwaren van de voornaamste bondgenoot van het land, Rusland. De aansluiting betekent dat nu ook in Armenië het arrestatiebevel van het Strafhof tegen Poetin van kracht wordt. Het Kremlin noemt de actie "vijandig".

Voor Armenië gaat de aansluiting bij het Internationaal Strafhof vooral om bescherming tegen Azerbeidzjan, met het oog op de afloop van het conflict om de enclave Nagorno-Karabach. Volgens de Armeense regering heeft Rusland daarin te weinig betekend voor de inwoners.

Nagorno-Karabach

De betrekkingen tussen Armenië, dat voorheen deel uitmaakte van de Sovjet-Unie, en Rusland, gaan eeuwen terug. Maar die banden verslechteren al tijden, omdat Rusland - dat normaal gesproken tegenwicht biedt aan het militair sterke Azerbeidzjan - sinds de oorlog in Oekraïne minder vredestroepen naar het gebied stuurt.

Het gebrek aan steun resulteerde in een negen maanden durende Azerbeidzjaanse blokkade van de enclave en een nieuwe militaire aanval, waardoor Nagorno-Karabach als Armeense enclave de facto niet meer bestaat. Dat heeft geleid tot een massale vluchtelingenstroom en een grote humanitaire crisis. De Armeense premier Pashinyan liet zich eerder publiekelijk uit over zijn partnerschap met Rusland, en heeft gezegd "spijt te hebben" dat hij volledig op het Kremlin leunde voor bescherming.

Wil Poetin nu Armenië bezoeken, dan is de regering verplicht om hem aan te houden. In maart vaardigde het Strafhof een arrestatiebevel uit tegen zowel president Poetin als Maria Lvova-Belova, Russisch commissielid voor kinderrechten, op verdenking van kinderdeportaties. Het is de eerste keer dat een wereldleider op dit niveau wordt vervolgd door het Strafhof, waar meer dan honderd landen deel van uitmaken.

Het Kremlin zegt in een reactie op de aansluiting van Armenië: "We hebben vragen over het huidige leiderschap van Armenië." De woordvoerder voegt daaraan toe dat Rusland niet zou willen dat "Poetin moet weigeren om Armenië te bezoeken".

https://nos.nl/l/2492752


**Celstraffen en jeugd-tbs voor ouders die baby in container achterlieten**

De ouders die twee jaar geleden een baby in een ondergrondse afvalcontainer hebben achtergelaten in Amsterdam zijn door de rechtbank veroordeeld tot vijftien maanden jeugddetentie. De vader van het kind kreeg ook jeugd-tbs opgelegd. De vrouw moet zich daarnaast laten behandelen.

In een vuilcontainer op het Meernhof in Amsterdam-Zuidoost werd in februari 2021 een pasgeboren meisje gevonden. Een buurtbewoonster hoorde tijdens het weggooien van haar vuilnis een geluid uit de container komen. Ze wist naar eigen zeggen meteen dat het een baby'tje was en schakelde de hulpdiensten in. De brandweer slaagde erin het kind levend uit de ondergrondse container te halen. Het kindje werd onderkoeld naar het ziekenhuis gebracht.

Een paar dagen na de vondst wist de politie een jongen en een meisje van 17 aan te houden voor het achterlaten van de baby. Zij bleken de ouders van het kind. Ze verklaarden te hebben gedacht dat het meisje overleden was, maar de rechtbank gelooft ze niet, schrijft NH Nieuws.

Tweede baby

Tijdens het onderzoek naar de baby in de vuilcontainer stuitte de politie op gesprekken over een tweede baby. Van dat kind, geboren in 2019, zijn resten gevonden in de achtertuin van de woning van de moeder.

Het staat voor de rechtbank vast dat deze baby heeft geleefd. Hoewel de ouders niet hebben verklaard hoe dit meisje om het leven is gekomen, concludeert de rechtbank dat zij de baby gezamenlijk en met voorbedachte rade om het leven hebben gebracht. "Buitengewoon ernstige en schokkende feiten, gruwelijke daden", aldus de rechtbank.

Met het meisje dat levend uit de container is gehaald, gaat het naar omstandigheden overigens goed. Ze staat onder gezag van jeugdbescherming, zei het OM eerder.

https://nos.nl/l/2492751


**Zorgen om vapende jongeren: 'Snel en ongemerkt verslaafd aan nicotine'**

Een op de vijf Nederlandse jongeren tussen 12 tot en met 25 jaar heeft in het afgelopen jaar wel eens een e-sigaret gebruikt. Dat blijkt uit de nieuwe jongerenmonitor tabaks- en nicotineproducten van het Trimbos-instituut.

Van de kinderen tussen 12 en 14 jaar zegt een op de tien elke maand een zogenoemde vape - die vaak zijn voorzien van een smaakje - te gebruiken. Tussen de 15 en 17 jaar gaat dit om bijna een kwart.

Van de vapende jongeren steekt een groot deel ook weleens een sigaret op. "Zorgelijk", zegt arts-epidemioloog Esther Croes over die ontwikkeling.

Croes: "Het idee dat jongeren maar beter kunnen experimenteren met een e-sigaret dan met een tabakssigaret is dus lariekoek: tweederde van de vapende jongeren rookt. Zij worden ook nog eens blootgesteld aan de schadelijke stoffen uit de tabakssigaret én uit de vapedamp."

Nicotinevergiftiging

Volgens Croes bevatten de huidige vapes vaak nicotinezout. Dat is een vorm van nicotine die niet scherp is in de keel en snel in de hersenen komt, zo legt ze uit.

"Zo raken deze jonge tieners snel en ongemerkt verslaafd aan nicotine. Op lange termijn verstoort dat de aanleg van de hersenen, wat kan leiden tot mentale problemen zoals angst-en concentratiestoornissen. Op korte termijn kan het een nicotinevergiftiging veroorzaken. Ze worden duizelig of krijgen een epileptische aanval", aldus de arts-epidemioloog.

Alarm

Eerder dit jaar sloeg een artsencollectief alarm op TikTok over het vapegedrag van influencers. Dat leidde volgens het collectief tot een stroom van berichten van bezorgde ouders. Ze lijken machteloos te staan tegenover de sluwe marketing van de tabaksindustrie, die met kleuren, smaken en geurtjes jongeren tot vapen proberen te verleiden.

Volgens aanvullend onderzoek van het collectief, genaamd Artsen slaan Alarm, praat op dit moment een derde van de ouders regelmatig met hun kind over vapen, terwijl 18 procent vermoedt dat hun kind weleens vapet. Om die reden bieden artsen nu met een campagne hulp om meer bewustwording te creëren over de gevaren van vapen onder jongeren.

Verbod

Arts-epidemioloog Croes vindt dat scholen kinderen moeten verbieden om te roken of vapen op het schoolplein en dat er voorlichting moet worden gegeven. Croes: "Kinderen moeten echt doorkrijgen dat ze door de tabaksindustrie worden gebruikt. Ze raken hun vrijheid kwijt door verslaafd te worden."

Per 1 januari mogen vapes met een smaakje niet meer worden verkocht. Dat er een verbod op smaken voor e-sigaretten zou komen, was al duidelijk. Toenmalig staatssecretaris Blokhuis zei in 2020 dat e-sigaretten voor jongeren geregeld een opstapje waren naar het roken van gewone sigaretten en dat de smaken de drempel om te gaan 'vapen' verlaagden.

Sinds juli dit jaar geldt ook al een verbod op online verkoop van tabak en e-sigaretten.

https://nos.nl/l/2492749


**Indiase politie doorzoekt weer kantoren journalisten en neemt apparatuur mee**

De Indiase politie heeft kantoren van een nieuwswebsite doorzocht in New Delhi in een onderzoek naar illegale financiering. De inval betrof ook huizen van journalisten. Het medium, NewsClick, zou volgens de regering geld krijgen uit China.

De relatie tussen India en China is gespannen sinds 2020. Toen laaide een grensconflict tussen de twee landen op. Dat conflict voert terug naar een korte oorlog in 1962, die door India werd verloren.

Critici noemen de inval van vandaag een aanval op een van de weinige onafhankelijke nieuwskanalen van India. Eerder dit jaar viel de Indiase belastingdienst nog kantoren van de BBC in India binnen. De doorzoekingen volgden na een kritische documentaire van de Britse omroep over premier Modi, die door de Indiase regering werd verboden.

De partij van Modi, de Bharatiya Janata Party (BJP), zei dat de invallen rechtmatig waren en dat de timing ervan niets te maken had met de documentaire. Toen werden alle telefoons in beslag genomen. Ook bij de nieuwste inval werden telefoons en ook laptops meegenomen.

NewsClick staat bekend als een van de weinige media die kritisch is op Modi. Internationaal wordt gewaarschuwd dat de persvrijheid in India wordt aangetast.

Opzettelijk media vervolgen

"Een speciaal onderzoeksteam lanceerde een zoekoperatie om iedereen te vinden die mogelijk geld uit het buitenland kreeg om een mediagroep te leiden met als doel het verspreiden van buitenlandse propaganda", zei een functionaris van het ministerie van Binnenlandse Zaken tegen persbureau Reuters over de inval.

Volgens de functionaris maakten de invallen deel uit van een onderzoek door de Indiase financiële misdaaddienst. Een coalitie van 28 politieke oppositiepartijen zegt in een verklaring dat de regering de afgelopen jaren opzettelijk de media heeft vervolgd en onderdrukt door gebruik te maken van onderzoeksbureaus. Het gaat volgens de coalitie alleen om mediaorganisaties en journalisten "die de waarheid spreken tegen de machthebbers".

'Erg bezorgd'

Media, internationale rechtenorganisaties en buitenlandse liefdadigheidsinstellingen worden door de Indiase belastingdienst regelmatig onder de loep genomen.

Volgens het Indiase persbureau Press Trust of India werden er bij de acties twee journalisten aangehouden. Het persbureau zegt "erg bezorgd" te zijn over de invallen en achter de journalisten te staan.

https://nos.nl/l/2492744


**Hoekstra moet langer wachten tot hij weet of hij Eurocommissaris kan worden**

Wopke Hoekstra moet nog langer wachten tot duidelijk is of hij de nieuwe Eurocommissaris Klimaat kan worden. De milieucommissie van het Europees Parlement gaat extra vragen aan hem stellen. Daardoor hoort hij sowieso vandaag niet meer of hij op voldoende steun kan rekenen. Dat zeggen bronnen tegen de NOS.

Gisteravond stelde de milieucommissie haar besluit over de benoeming van Hoekstra al uit. De CDA'er werd drie uur lang ondervraagd, maar daarna waren de leden van de commissie er nog niet van overtuigd dat Hoekstra de geschikte persoon is om Frans Timmermans op te volgen. Zo waren er kritische vragen over eerdere uitspraken, over zijn klimaatambities en zijn verleden bij Shell.

Om Eurocommissaris te worden, heeft Hoekstra een tweederdemeerderheid van de stemmen nodig van de milieucommissie. De tijd dringt. Morgen wil de milieucommissie, op basis van de antwoorden van Hoekstra, bepalen of de stemming in het hele Europees Parlement doorgaat. Die stemming staat voor donderdag gepland.

Een meerderheid van het parlement moet dan nog instemmen met zijn benoeming. Als de milieucommissie opnieuw besluit om het uit te stellen, kan er pas over twee weken gestemd worden door het parlement.

https://nos.nl/l/2492741


**Contactloos geld opnemen vanaf vandaag mogelijk bij Geldmaat**

Op automaten van Geldmaat is het vanaf vandaag mogelijk om met je bankpas contactloos geld op te nemen, dus zonder het pasje in de sleuf te steken. In eerste instantie kan dat alleen in de 23 Geldmaat-winkels. Dat zijn onbemande ruimtes met meerdere geldautomaten. Binnen enkele dagen is het ook mogelijk bij geldautomaten in bijvoorbeeld boekhandels.

Klanten kunnen hun bankpas tegen de zogenoemde NFC-lezer van de Geldmaat-automaat aanhouden en vervolgens geld uit de automaat trekken. Nog niet alle grote banken bieden de mogelijkheid aan. Zo gaat ABN Amro het mogelijk maken in de loop van 2024, als er nieuwe pinpassen worden geïntroduceerd. Met passen van Rabobank en ING is het wel mogelijk om contactloos te pinnen.

Nog niet mobiel

Geen van de drie banken biedt nog de mogelijkheid om rechtstreeks contactloos geld op te nemen met mobiel of met een smartwatch. ING en Rabobank zeggen dat dit technisch lastig is.

In de tussentijd bieden ABN Amro en ING wel een iets omslachtiger mobiel alternatief aan. Dan moet de bank-app op de mobiele telefoon gebruikt worden, voordat de automaat geld geeft. Bij ABN Amro moet er een QR-code gescand worden, bij ING krijgen mensen een mobiele code die ze moeten invoeren op de betaalautomaat.

Later bij Albert Heijn

Technisch gezien zijn de Geldmaat-automaten er wel klaar voor. Alleen in de 900 betaalautomaten in Albert Heijn-filialen gaat het iets langer duren: die worden volgend jaar allemaal vervangen door automaten waarop contactloos geld opgenomen kan worden.

Ook moeten sommige automaten die buiten staan nog worden vervangen. Een automaat is vernieuwd als er een lampje brandt bij de NFC-lezer. "Als dat brandt, kun je er contactloos geld opnemen", zegt een woordvoerder van Geldmaat.

Zij stelt dat contactloos opnemen in de toekomst onderhoud aan de geldautomaten gaat schelen. "De lezer die wordt gebruikt als je een pasje erin moet steken is ontzettend gevoelig. Als er vuil in komt omdat het erin waait of als er een stukje nagel in belandt, kan dat al een storing geven en we hebben ook te maken met vandalisme."

Rolstoel

Geldmaat ziet ook andere voordelen. "Mensen in bijvoorbeeld een rolstoel moeten vrij hoog reiken om de pas in de lezer te steken. Bij contactloos betalen hoeft dat niet meer", zegt de woordvoerder. Ze denkt dat het ook gaat helpen bij mensen die vergeten hun pas uit de automaat te halen.

https://nos.nl/l/2492737


**Drie doden bij schietincident in Thais winkelcentrum, 14-jarige jongen opgepakt**

In de Thaise hoofdstad Bangkok zijn drie doden gevallen bij een schietpartij in een winkelcentrum. De politie heeft een 14-jarige jongen gearresteerd die betrokken was bij het incident, schrijven lokale media.

Naast de drie overleden personen raakten er minstens vier mensen gewond. De lokale hulpdiensten melden dat een van hen een andere nationaliteit heeft dan de Thaise. Welke dat is, is niet bekend.

Honderden bezoekers van het winkelcentrum Siam Paragon vluchtten weg toen zij geweerschoten hoorden. Autoriteiten sloten na de schietpartij een nabijgelegen treinstation.

De Thaise premier Srettha Thavisin heeft zijn condoleances aangeboden aan de nabestaanden van de slachtoffers.

https://nos.nl/l/2492735


**Chinese dode bij schietincident in Thais winkelcentrum, 14-jarige jongen opgepakt**

In de Thaise hoofdstad Bangkok is zeker één dode gevallen bij een schietpartij in een winkelcentrum. Dat meldt de Thaise staatsomroep in een laatste update over het aantal slachtoffers, nadat er eerder werd gesproken over vier doden.

De omroep baseert zich op informatie van lokale hulpdiensten. De overleden man had de Chinese nationaliteit. De politie heeft een 14-jarige jongen gearresteerd vanwege betrokkenheid bij het incident.

Naast de overleden persoon raakten er minstens vijf mensen gewond.

Honderden bezoekers van het winkelcentrum Siam Paragon vluchtten weg toen zij geweerschoten hoorden. Autoriteiten sloten na de schietpartij een nabijgelegen treinstation.

De Thaise premier Srettha heeft via X zijn condoleances aangeboden.

https://nos.nl/l/2492735


**Turkse politie pakt honderden mensen op vanwege wapenbezit en banden met PKK**

De Turkse politie heeft bijna duizend mensen opgepakt bij operaties in het hele land. 928 arrestaties zijn verricht op verdenking van verboden wapenbezit of wapensmokkel, 67 mensen zijn opgepakt vanwege banden met de Koerdische beweging PKK. Dat melden Turkse media. De arrestaties vonden vandaag in het hele land plaats.

Afgelopen weekend voerde de Turkse luchtmacht al aanvallen uit op stellingen van de PKK in Noord-Irak. Aanleiding voor die luchtaanvallen was een zelfmoordaanslag in de hoofdstad Ankara zondag, waarbij twee agenten lichtgewond raakten. De PKK eiste die aanslag op.

Volgens de Turkse autoriteiten waren de arrestaties onder meer gericht op de "inlichtingeneenheden" van de PKK. Minister Yerlikaya van Binnenlandse Zaken zegt dat er daarom invallen zijn geweest in zestien provincies. Er werden bij de operatie honderden agenten en andere functionarissen ingezet. Er zijn volgens minister Yerlikaya van Binnenlandse Zaken 840 wapens in beslag genomen. Twee agenten raakten bij de operatie gewond.

Naast Turkije beschouwen ook de Europese Unie en Verenigde Staten de PKK als een terroristische organisatie. Het Turkse leger voert geregeld luchtaanvallen uit op doelen van de PKK in Irak. Daar heeft de organisatie een hoofdkwartier en bases. De PKK streeft naar meer autonomie en rechten voor Koerden binnen Turkije.

https://nos.nl/l/2492734


**Scheepsbouwer Damen eist compensatie voor sancties tegen Rusland**

Damen Shipyards eist compensatie van de Nederlandse staat vanwege de sancties tegen Rusland. Dat bevestigt een woordvoerder van de grootste scheepsbouwer van Nederland naar aanleiding van een bericht van persbureau Bloomberg.

Damen zegt door de sancties enkele opdrachten in Rusland niet uit te kunnen voeren. "Daar willen we voor worden gecompenseerd."

De aanklacht tegen de staat is al in mei ingediend bij de rechtbank Rotterdam. Damen zegt dat het bedrijf voor de Russische inval in Oekraïne enkele contracten had afgesloten met Russische reders. "Door de sancties kunnen wij die opdrachten nu niet uitvoeren", benadrukt een woordvoerder van Damen.

Details over wanneer de zaak bij de rechtbank wordt behandeld kan het bedrijf nog niet noemen. Welk bedrag Damen eist, wil het bedrijf niet zeggen.

https://nos.nl/l/2492731


**Nobelprijs voor Natuurkunde voor het zichtbaar maken van elektronen in atomen**

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat naar de Fransman Pierre Agostini, de Hongaars-Oostenrijkse Ferenc Krausz en de Française Anne L'Huillier. Het Nobelcomité heeft dat bekendgemaakt in Stockholm. De drie keken door middel van supersnelle lichtflitsen naar elektronen binnenin atomen en moleculen en maakten zichtbaar wat er daarin gebeurt.

De deeltjes in atomen zijn zo klein dat mensen ze niet met het blote oog kunnen waarnemen. De tijd die wordt gebruikt bij elektronen zijn zogeheten attoseconden. Dat is een miljardste van een miljardste van een seconde. "Er zitten evenveel attoseconden in een seconde als er seconden zijn geweest sinds het ontstaan van het heelal", aldus het Nobelcomité.

Deur kan nu open

Eva Olsson, voorzitter van het Nobelcomité voor Natuurkunde, zegt dat "we nu de deur naar de wereld van elektronen kunnen openen". "Natuurkunde over attoseconden geeft ons de mogelijkheid om mechanismen te begrijpen die worden bestuurd door elektronen. De volgende stap zal het gebruik ervan zijn", aldus Olsson.

De onderzochte technieken kunnen worden toegepast in veel verschillende gebieden. Bij elektrotechniek is het bijvoorbeeld van belang om te begrijpen en controleren hoe elektronen zich gedragen in een materiaal. Ook kunnen de pulsen kunnen worden gebruikt om verschillende moleculen te identificeren, wat in de medische wereld belangrijk is bij diagnostiek.

Vorig jaar ging de Nobelprijs voor de Natuurkunde naar de Fransman Alain Aspect, de Amerikaan John F. Clauser en de Oostenrijker Anton Zeilinger voor hun onderzoek op het gebied van kwantumfysica.

De laatste keer dat een Nederlander de Nobelprijs voor Natuurkunde won was in 2010. Toen wonnen de in Rusland geboren Nederlander Andre Geim en de Russisch-Britse Konstantin Novoselov de prijs voor hun baanbrekende experimenten met betrekking tot het tweedimensionale materiaal grafeen.

In 1999 vielen de Nederlandse wetenschappers Gerard 't Hooft en Martinus Veltman in de prijzen met hun onderzoek dat de kwantumstructuur van elektrozwakke wisselwerkingen ophelderde.

Nobel voor de Geneeskunde

Gisteren maakte het Nobelcomité bekend dat de Nobelprijs voor Geneeskunde gaat naar de Hongaarse Katalin Karikó en de Amerikaan Drew Weissman. Zij hebben met hun "baanbrekende" onderzoek ervoor gezorgd dat effectieve mRNA-vaccins konden worden ontwikkeld in de strijd tegen COVID-19.

De komende dagen worden de overige Nobelwinnaars bekendgemaakt. Op woensdag staat de Nobelprijs voor Scheikunde op de agenda, op donderdag de Nobelprijs voor Literatuur, op vrijdag de Nobelprijs voor de Vrede en volgende week maandag volgt als laatst de bekendmaking van de winnaar van de Nobelprijs voor Economie.

Op 10 december worden de prijzen uitgereikt in Zweden, behalve de Nobelprijs voor de Vrede. Die zal volgens traditie diezelfde dag worden uitgereikt in Noorwegen.

Grootste nut

De Nobelprijzen zijn de belangrijkste wetenschapsprijzen ter wereld. Jaarlijks worden ze uitgereikt op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel, de bedenker van de prijzen. In zijn testament stelde hij dat de prijzen bestemd moesten zijn voor "hen die in het afgelopen jaar aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft".

Nobelprijswinnaars krijgen naast een oorkonde en een gouden medaille een geldbedrag mee naar huis van 11 miljoen Zweedse kronen (ruim 950.000 euro). Sinds dit jaar is het prijzengeld verhoogd met 1 miljoen Zweedse kronen, vanwege de gekelderde waarde van de Zweedse munteenheid.

https://nos.nl/l/2492729


**Deskundigen: gebruik enkelband bij korte celstraf, dat voorkomt recidive**

Bij een gevangenisstraf van maximaal een halfjaar zou de veroordeelde zijn straf moeten kunnen uitzitten met een enkelband. Daar pleiten deskundigen voor in een burgerinitiatief, dat vandaag wordt overhandigd aan de Tweede Kamer. Het initiatief komt van de Universiteit Maastricht en Stichting Restorative Justice Nederland.

Bij een gewone gevangenisstraf is bij de groep kortgestraften de kans op recidive hoog, zegt Jacques Claessen, hoogleraar herstelrecht en hoofddocent strafrecht aan de Universiteit Maastricht, in het NOS Radio 1 Journaal. Ook kost zo'n korte celstraf de samenleving relatief veel geld, zegt Claessen.

Hij is daarom groot voorstander van een elektronische detentie - oftewel een enkelband - bij een veroordeling tot een korte gevangenisstraf. Een paar maanden zitten is volgens hem "weinig betekenisvol en zinvol". "Daar willen we graag een alternatief voor bieden", zegt Claessen, doelend op het mogelijk maken voor rechters om bij een straf voor iets anders te kiezen dan een korte detentie.

Veel korte celstraffen

De deskundigen achter het initiatiefvoorstel pleiten ervoor dat elektronische detentie opgenomen wordt in het Wetboek van Strafrecht als mogelijke straf. Nederland is een van de weinige landen in Europa die deze strafrechtelijke sanctie niet kent.

Er kan een korte celstraf opgelegd worden voor een vergrijp als een vechtpartij of diefstal. Uit cijfers blijkt dat ongeveer 85 procent van alle gedetineerden in Nederland korter dan zes maanden vastzit, maar dat de recidivecijfers hoog zijn.

Het voorstel is niet nieuw. Dat korte celstraffen niet effectief zijn, is al vaker aangekaart door onder meer advocaten en rechters. Ook de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) schreef dit in 2021 aan de toenmalige minister van Rechtsbescherming. Het thema staat al langer op de agenda van de Kamer.

'Doorgaan met je leven'

Met een enkelband kunnen de negatieve gevolgen van een gewone gevangenisstraf voorkomen worden, zeggen deskundigen. Deze mensen kunnen in hun huis blijven wonen en naar school of werk blijven gaan. "Voor een deel kun je doorgaan met je leven", zegt Claessen.

Wel moeten de gestraften op vaste momenten thuiszitten, waardoor ze "leuke momenten" missen. De enkelband wordt daardoor wel degelijk als straf ervaren, benadrukt de hoogleraar. "Het is geen vrijheidsbeneming, het is een vrijheidsbeperkende sanctie. Vrijheid is een heel groot goed."

Bovendien is volgens Claessen de kans kleiner dat een veroordeelde met een enkelband terugvalt in crimineel gedrag; het leidt tot minder recidive, minder kosten en meer maatwerk, legt hij uit. "Dat betekent onder meer het voorkomen van meer criminaliteit en slachtoffers."

https://nos.nl/l/2492727


**Omstreden spreidingswet krijgt toch een meerderheid in Tweede Kamer**

De omstreden spreidingswet die ertoe moet leiden dat asielzoekers beter worden verdeeld over het land, krijgt toch een meerderheid in de Tweede Kamer. Een voorstel van de SP om de wet zo te wijzigen dat ook de financiële slagkracht van een gemeente gaat meespelen bij de verdeling, wordt gesteund door andere partijen. Daarmee zal de SP ook voor het wetsvoorstel stemmen, waardoor er een meerderheid is.

Dat betekent overigens nog niet dat de wet, waarmee gemeenten in een uiterste geval gedwongen kunnen worden om een asielzoekerscentrum te openen, er daadwerkelijk komt. Ook de Eerste Kamer moet ermee instemmen. Het is nog de vraag of er daar wel een meerderheid is. Het kan ook zijn dat het hele onderwerp wordt doorgeschoven naar de formatie van een nieuw kabinet.

Vanmiddag stemt de Tweede Kamer over de verschillende wijzigingsvoorstellen die zijn ingediend. Op een later tijdstip, wellicht donderdag, komt dan het hele wetsvoorstel in stemming.

Gemeentelijke autonomie

De wet van demissionair staatssecretaris Van der Burg van Asiel moet een einde maken aan het gebrek aan opvang, waardoor asielzoekers vorig jaar noodgedwongen buiten moesten slapen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Ook nu nog doet de staatssecretaris regelmatig oproepen aan gemeenten om opvangplekken beschikbaar te stellen.

Van der Burgs eigen partij, de VVD, is tegen de wet, omdat die niets zou veranderen aan de hoge instroom van asielzoekers. Net als partijen als de PVV en JA21 vindt de VVD bovendien dat de gemeentelijke autonomie aangetast wordt als het Rijk kan doordrukken dat er ergens een asielzoekerscentrum moet komen.

De SP vindt het belangrijk dat de financiële situatie van een gemeente gaat meespelen bij de verdeling. Omdat gemeenten een vergoeding krijgen voor het leveren van opvangplekken, zijn armere gemeenten nu eerder geneigd om 'ja' te zeggen. Rijke gemeenten kunnen een verzoek weigeren.

Op initiatief van het CDA krijgen gemeenten meer tijd om vrijwillig opvangplekken aan te bieden, voordat er sprake kan zijn van dwang. De VNG, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, heeft daar ook op aangedrongen.

BBB tegen

BBB zal de spreidingswet vrijwel zeker niet steunen. Partijleider Caroline van der Plas had als voorwaarde gesteld dat er een quotum van maximaal 15.000 asielzoekers per jaar in de wet zou komen, maar daar is geen meerderheid voor.

Als BBB in de Tweede Kamer tegen stemt, is de kans groot dat de partij in de Eerste Kamer hetzelfde doet. Omdat BBB daar met zestien zetels de grootste fractie is, is het nog maar zeer de vraag of de wet de eindstreep haalt.

https://nos.nl/l/2492726


**Zeker 29 militairen gedood bij aanval door jihadisten in Niger**

Bij een aanval door jihadisten in het westen van Niger zijn zeker 29 militairen om het leven gekomen. Het ministerie van Defensie heeft dat bekendgemaakt op de nationale televisie.

Volgens de verklaring waren de militairen op de terugweg van een anti-terrorismeoperatie bij de grens met Mali toen ze werden aangevallen met explosieven. Meer dan honderd jihadisten in auto's en op motoren zouden erbij betrokken zijn geweest.

Defensie zegt niet welke groep achter de aanval zou zitten. Toen het leger terugvocht, werden volgens de verklaring ook tientallen terroristen gedood. De regering heeft drie dagen van nationale rouw afgekondigd.

Junta

Sinds een staatsgreep eind juli staat Niger onder een militair bewind. Het aantal jihadistische aanslagen op militairen is sindsdien toegenomen. Volgens de BBC is de nieuwe aanval de dodelijkste. Vorige week donderdag kwamen zeker twaalf militairen om bij een soortgelijke aanslag.

Frankrijk, de voormalige kolonisator van Niger, heeft zo'n 1500 militairen in het land om jihadistische groepen te bestrijden, maar die worden voor het eind van het jaar teruggetrokken. Dat gebeurt uit protest tegen de nieuwe junta. Die had ook al gezegd geen prijs meer te stellen op de Franse aanwezigheid.

https://nos.nl/l/2492720


**Oud-legerofficier Rwanda opgepakt in Ermelo in verband met genocide**

Een 67-jarige Rwandese man is in Ermelo opgepakt in verband met de genocide die in de jaren 90 plaatsvond in Rwanda. Het Openbaar Ministerie verdenkt de voormalig legerofficier Pierre-Claver K. van betrokkenheid bij de volkerenmoord op landgenoten in 1994.

De man woont sinds 1998 in Nederland en werd al eens opgepakt vanwege vergelijkbare verdenkingen. De autoriteiten van Rwanda vroegen eerder om zijn uitlevering, maar na een lange juridische strijd werd die uitlevering in juni door de Hoge Raad in Nederland verboden. De rechter vreesde dat de man in Rwanda geen eerlijk proces zou krijgen. Daarna kwam hij vrij.

Het OM en de politie in Nederland zijn daarna zelf een onderzoek begonnen en hebben ook in Rwanda onderzoek gedaan. Dat onderzoek heeft geleid tot de huidige verdenking. De man uit Ermelo wordt ervan verdacht dat hij een rol heeft gehad bij de genocide in de Rwandese gemeente Mugina, in april 1994.

Opgejaagd en levend verbrand

In Mugina kwamen duizenden mensen om bij een aanval op een parochie. Tientallen vrouwen en kinderen werden opgejaagd richting een huis, waarin ze levend werden verbrand. De voormalige legerofficier wordt verdacht van betrokkenheid bij het in brand steken van dit huis.

Bij de genocide in Rwanda in de jaren 90 kwamen in honderd dagen tijd zo'n 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's om het leven. Tussen de twee bevolkingsgroepen waren al jaren grote spanningen.

Toen een vliegtuig met daarin Hutu-president Habyarimana werd neergehaald met een raket, ontstond er een geweldsexplosie door extremistische Hutu's. Mensen werden op gruwelijke manieren om het leven gebracht, vaak met hakmessen. Ook werden er volgens de Verenigde Naties tussen de 150.000 en 250.000 vrouwen verkracht.

Nederland heeft de afgelopen jaren zeker drie mensen uitgeleverd aan Rwanda vanwege genocideverdenkingen.

Eerder maakten we deze terugblik op de genocide in Rwanda:

https://nos.nl/l/2492719


**Gerechtshof betrekt Hoge Raad bij rechtszaak over Uber-chauffeurs**

Zijn taxichauffeurs die rijden voor Uber zelfstandig ondernemers of werknemers? Na jaren van juridische procedures werd vandaag het definitieve antwoord op die vraag verwacht, maar het gerechtshof van Amsterdam wil eerst nog een aantal vragen voorleggen aan de Hoge Raad voor het aan het eigen oordeel toekomt, zo heeft het hof laten weten.

De vragen gaan onder meer over de rol van het ondernemerschap bij het beoordelen van een arbeidsrelatie en over de procedure die gevolgd moeten worden bij de vaststelling van de relatie van taxirijders met het bedrijf. Het hof wil van de Hoge Raad ook weten of het vergelijkbare Deliveroo-arrest van maart dit jaar van belang is voor de arbeidsrelatie en het ondernemerschap bij Uber en vraagt om verduidelijking.

Meteen in hoger beroep

Verder heeft het hof vragen over de procedure die de FNV volgt. De vakbond stelt dat alle Uber-chauffeurs werknemer zijn en daarmee onder de taxi-cao vallen op basis van de Wet AVV. Het hof wil van de Hoge Raad weten of die wet geschikt is om de zaak te beoordelen.

De bedoeling was dat het gerechtshof vandaag met een eindoordeel zou komen in het hoger beroep dat taxiplatform Uber twee jaar geleden aanspande. In 2021 diende een rechtszaak van de FNV tegen Uber, die de FNV won. Volgens de uitspraak waren de taxichauffeurs van Uber geen zelfstandige ondernemers, maar werknemers. Het bedrijf moest ze in dienst nemen en betalen volgens de taxi-cao. Uber ging onmiddellijk na de uitspraak in hoger beroep.

Winnen

Uber en de chauffeurs die aan de zijde van het taxiplatform mee procederen mogen, net als FNV, in november meepraten over de precieze vragen van het hof aan de Hoge Raad. Vervolgens beslist het hof definitief over de te stellen vragen. Wanneer die beslissing volgt is nog niet bekend.

In een reactie zegt de FNV te betreuren dat er nu nog geen einduitspraak is, maar de vakbond heeft wel begrip voor de vragen van het hof aan de Hoge Raad. "Het duurt helaas nu langer, maar uiteindelijk zullen wij winnen", zegt FNV-bestuurder platformwerk Amrit Sewgobind.

Bij Uber hopen ze dat er snel duidelijkheid komt voor de chauffeurs. "Het is goed en belangrijk dat het gerechtshof het ondernemerschap van chauffeurs in dit tussenvonnis expliciet bevestigt." Volgens Uber wil 94 procent van de chauffeurs het liefst zelfstandig taxiondernemer blijven.

https://nos.nl/l/2492718


**ANWB: aantal files blijft stijgen, vooral in Noord-Brabant**

Het blijft drukker worden op de Nederlandse wegen en dat betekent dat we vaker en ook langer stilstaan door files. De ANWB deed onderzoek naar de ontwikkelingen op de weg in de eerste negen maanden van dit jaar.

De effecten van corona op de weg zijn tenietgedaan, zegt Arnoud Broekhuis van de ANWB Verkeersinformatie in het NOS Radio 1 Journaal. "Toen waren er geen files in de ochtend- en avondspits, maar die zijn weer terug." Vanaf het einde van de coronacrisis, het eerste kwartaal van vorig jaar, keerden de dagelijkse files terug op de wegen. "Het neemt alleen maar weer toe."

Van de effecten van het advies om thuis te werken en buiten de spits te reizen is bijna niets meer te merken op de weg, concludeert de ANWB. Volgens Broekhuis zit de verkeersdrukte weer op het pre-coronaniveau van 2019.

'Aantal auto's neemt toe'

"Afgelopen half jaar hebben we de files weer fors zien toenemen. Niet alleen tijdens de spitsuren, maar ook daarbuiten." Dat is niet zo verwonderlijk, zegt Broekhuis. "Het aantal auto's neemt nog altijd toe."

Uit de cijfers van de afgelopen negen maanden blijkt dat het aantal files op bijna alle werkdagen is toegenomen. Tijdens de ochtendspits ging het om 12 procent en tijdens de avondspits om ongeveer 20 procent. Wat opvalt is dat de al rustige vrijdagochtend nog rustiger is geworden. Van een spits is dan "nauwelijks meer sprake".

Wegen kunnen drukte niet aan

In Noord-Brabant nam het aantal files dit jaar het meest toe: met 35 procent. In Noord-Holland steeg de filedruk met 31 procent, in Zuid-Holland was dit 24 procent. Van alle provincies hebben Noord- en Zuid-Holland de hoogste filedruk. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de lengte, maar ook naar de duur van een file.

De drukte in Noord-Brabant heeft volgens Broekhuis voor een deel te maken met mensen die van huis naar hun werk rijden. "Maar het is ook een provincie waar heel veel verkeer doorheen rijdt van noord naar zuid. De combinatie van het transport en het woon-werkverkeer levert heel veel knelpunten op in die provincie."

Dat in Noord-Brabant een aantal wegen is die volgens hem die drukte niet goed aan kunnen, helpt ook niet mee. "Die hebben vaak twee rijstroken. Met dat aanbod verkeer levert dat gewoon heel veel vertraging op."

Broekhuis zegt dat de kans bestaat dat het de komende tijd nog drukker wordt. "We gaan nu ook de drukste maanden van het jaar in: de herfstmaanden." Het thuiswerken heeft volgens hem wel laten zien dat het ook anders kan. "Mijn hoop is dat mensen toch de mogelijkheid aangrijpen om thuis te gaan werken als het heel slecht weer wordt en niet in de ochtend- of avondspits gaan reizen."

https://nos.nl/l/2492717


**Binnen een week drie vrouwen gestoken in dezelfde straat in Utrecht**

In Utrecht is voor de derde keer binnen een week een vrouw neergestoken in dezelfde straat. Het incident gebeurde rond middernacht bij de Balijebrug in de Rivierenwijk.

Het 20-jarige slachtoffer raakte lichtgewond en is naar het ziekenhuis gebracht. De politie heeft in de omgeving van de brug onder meer met een speurhond onderzoek gedaan.

De brug ligt in het verlengde van de Balijelaan, waar de twee eerdere incidenten waren. Afgelopen woensdagavond werd daar een 23-jarige vrouw met een scherp voorwerp gestoken en beroofd van haar schoudertas. De vrouw raakte lichtgewond. In de nacht van vrijdag op zaterdag was een eveneens 23-jarige vrouw het slachtoffer, schrijft RTV Utrecht.

De politie houdt er rekening mee dat er een verband bestaat tussen de drie incidenten, "maar we houden ook alle andere scenario's open", laat een woordvoerder weten.

https://nos.nl/l/2492713


**Acteur Tom Hanks waarschuwt voor AI-versie van zichzelf in nepreclame**

De afgelopen decennia heeft Tom Hanks als acteur tientallen rollen gespeeld. Maar nu is er een versie van hem opgedoken waar hij nadrukkelijk niets mee te maken wil hebben. Op internet gaat een video rond waarin een AI-versie van hemzelf een tandartsverzekering promoot, meldt Hanks.

In een bericht op Instagram waarschuwt hij voor de video. Met een screenshot van de AI-versie van hemzelf op de achtergrond, die wel een stuk jonger oogt dan de acteur (67), schrijft hij: "Pas op!! Er is een video in omloop waarin een tandartsverzekering wordt gepromoot met een AI-versie van mij. Ik had er niks mee te maken. - Tom Hanks."

De video roept veel vragen op. Zo zegt Hanks niets over wie de makers zijn of welk product hij precies aanprijst, de vraag is of hij dat inmiddels zelf al weet. The New York Times meldt bovendien dat er van de video geen spoor op sociale media te vinden is. Een woordvoerder van de acteur was gisteren niet bereikbaar voor commentaar, aldus de krant.

Hanks is niet de enige die last lijkt te hebben van ongewenste digitale dubbelgangers. Ook de Amerikaanse ontbijtshowpresentator Gayle King, van CBS Mornings, had er onlangs mee te maken. Eind augustus waarschuwde ze via sociale media voor een gemanipuleerde video waarin ze een dieetmethode lijkt aan te prijzen.

"Ze hebben mijn stem en beeld gemanipuleerd om het erop te doen lijken dat ik het promoot, maar ik heb nog nooit van dit product gehoord of het gebruikt!", schrijft King. "Laat je niet misleiden door deze AI-video's."

De Amerikaanse YouTuber Jimmy Donaldson, beter bekend als MrBeast, waarschuwt vanochtend op X dat er ook van hem een AI-versie met reclame rondgaat op sociale media.

In de video stelt zijn AI-versie zich voor als "Mr Beast" en zegt hij 's werelds grootste iPhone 15-weggeefactie te organiseren. Kijkers worden aangemoedigd op een link te klikken om hun telefoon te claimen. "Zijn sociale media er klaar voor om de opkomst van AI-deepfakes tegen te gaan?", vraagt hij zich op X af. "Dit is een serieus probleem."

Risico voor beroemdheden

Dat er dergelijke video's van beroemdheden in omloop zijn, komt niet onverwacht. Met de komst van generatieve AI (kunstmatige intelligentie) wordt het makkelijker om beeld en audio van beroemdheden te genereren en ze van alles te laten zeggen.

De vrees dat op niet al te lange termijn het steeds moeilijker wordt om feit van fictie te onderscheiden, wordt gezien als een van de grootste risico's van de huidige ontwikkelingen op het gebied van AI.

Daarbij is het voor beroemdheden, van wie veel beeld en audio beschikbaar is, nog eens een groter risico. Hoe meer 'trainingsdata' AI ter beschikking heeft, hoe betrouwbaarder het resultaat kan worden.

Staking Hollywood

Het inzetten van AI was voor scriptschrijvers en acteurs in Hollywood bovendien een van de redenen om sinds deze zomer het werk neer te leggen. Vorige week kwam, na maanden onderhandelingen, een akkoord. Daarbij zijn er ook afspraken gemaakt over het gebruik van AI.

https://nos.nl/l/2492710


**Giro555 langer open voor Turkije en Syrië, teller op ruim 124 miljoen euro**

De Giro555-inzamelingsactie voor de slachtoffers van de aardbevingen in Turkije en Syrië is verlengd tot 31 december. De einddatum was eerder vastgesteld op eind augustus, maar vanwege de omvang van de ramp hebben de samenwerkende hulporganisaties besloten om het gironummer langer open te houden.

Begin februari werden het zuidoosten van Turkije en het noordwesten van Syrië getroffen door aardbevingen die grote verwoestingen aanrichtten. Naar schatting kwamen meer dan 50.000 mensen om het leven. De elf hulporganisaties achter Giro555 begonnen direct een inzamelingsactie, in eerste instantie voor het bieden van noodhulp als tijdelijk onderdak, drinkwater en schone toiletten.

Na twee weken was ruim 108 miljoen euro opgehaald. Dat bedrag is volgens de laatste tussenstand, van 31 juli, opgelopen tot 124,5 miljoen. Daarvan is iets meer dan een kwart inmiddels besteed aan noodhulp, ongeveer gelijk verdeeld over beide getroffen landen.

Strenge winter

De inzamelingsactie sluit eind dit jaar, maar de hulpoperatie in de getroffen gebieden loopt nog ruim een jaar langer, tot maart 2025. Volgens actievoorzitter Michiel Servaes ligt de operatie op schema, maar is de situatie nog altijd zorgelijk, met mogelijk een strenge winter op komst.

Moeilijkheid bij de hulpverlening blijft wel de enorme uitgestrektheid van het rampgebied, zegt Servaes. Verder zorgt de hoge inflatie in beide landen ervoor dat de prijzen van voedsel en hulpgoederen hard stijgen en speelt in Syrië mee dat er al jaren grote groepen mensen op de vlucht zijn voor de burgeroorlog.

"We blijven noodhulp geven, maar gaan ons ook richten op de volgende fase", zegt Servaes. De komende tijd komt er dan ook meer nadruk op de wederopbouw en het toekomstperspectief van het rampgebied. "Dan werken we bijvoorbeeld aan het herstellen van ziekenhuizen en scholen. Of aan investeringen in de economie, zodat die weer kan opbloeien."

https://nos.nl/l/2492705


**OM compenseert slachtoffers afpersing na geblunder met werknemerslijst**

Het Openbaar Ministerie betaalt slachtoffers in de afpersingszaak bij fruitimportbedrijf De Groot in Hedel een schadevergoeding, bevestigt een woordvoerder van het Parket-Generaal aan de NOS.

Hoe groot de groep slachtoffers is, wil hij niet zeggen, maar volgens onderzoeksjournalist Yelle Tieleman, die zich in de zaak verdiepte, gaat het om een groep van ruim honderd slachtoffers. Ook over de hoogte van de vergoeding wil het OM niets zeggen.

In de afpersingszaak beveiligde de politie tussen de 300 en 400 medewerkers van het bedrijf. De zaak omvat bijna twintig gewelddadige incidenten in de periode tussen januari 2020 en juni 2021.

Het Gelderse bedrijf werd in 2019 na de vondst van zo'n 400 kilo cocaïne in een container bananen door een groep criminelen aansprakelijk gehouden voor "het verlies van hun handel". Ze eisten ruim een miljoen euro voor de volgens hen geleden schade. Er werd gedreigd een medewerker te liquideren als er niet werd betaald. Het bedrijf weigerde en schakelde de politie in.

Geblunder met werknemerslijst

Het OM blunderde in het onderzoek door in het dossier de volledige lijst met werknemers van de fruitimporteur op te nemen. Het OM vroeg de advocaten van de verdachten om de lijst te verwijderen, maar één verdachte weigerde dat.

Daarop volgden tientallen aanslagen: huizen van werknemers en oud-werknemers werden in brand gestoken, huizen werden beschoten en er werd een handgranaat achtergelaten bij een woning. De hoofdverdachte in de zaak kreeg vorig jaar een celstraf van 19 jaar en 10 maanden.

Onderzoeksjournalist Tieleman dook in de afpersingszaak en publiceert vandaag het boek De Hedelse afpersingszaak. Volgens hem verenigde een groep van ruim honderd slachtoffers zich in een stichting die een schadevergoeding vroeg voor onder meer emotioneel leed, maar ook voor praktische zaken, zoals de aanschaf van beveiligingssystemen. Het Openbaar Ministerie wil ook hierover geen mededelingen doen.

https://nos.nl/l/2492704


**Kamer trotseert kritiek kabinet: extra koopkrachtplannen moeten doorgaan**

De plannen om het minimumloon verder te verhogen, de accijnsverhoging tegen te houden, de kinderopvangtoeslag te verhogen en meer geld uit te trekken voor het openbaar vervoer, moeten gewoon doorgaan. Dat vindt de Tweede Kamer, blijkt uit een rondgang.

Het kabinet is heel kritisch op de plannen en moties die de Tweede Kamer in het debat na Prinsjesdag naar voren bracht om de koopkracht van burgers nog meer te ondersteunen. Toch zijn de partijen in de Kamer niet van plan hun ambities te laten vallen.

Volgens het demissionaire kabinet zijn veel van de uitgaven financieel wankel en niet goed onderbouwd. Zoals de belasting op de inkoop van eigen aandelen door bedrijven, een post waarmee de Tweede Kamer 1,2 miljard euro dacht binnen te halen. Dat is volgens het kabinet maar 814 miljoen. En technisch kan de heffing niet volgend jaar al worden ingevoerd, maar pas in 2025.

De bankenbelasting, die ook geld moet opleveren, kan ertoe leiden dat banken hun hoofdkantoren verplaatsen naar andere landen waar die belasting niet bestaat, suggereerde het kabinet in een kritische brief die vorige week naar de Kamer ging.

'Beetje flauw'

De kritiek dat de Kamer onverstandige voorstellen doet werpen de Kamerleden verre van zich. Vanuit de oppositie wordt het "een beetje flauw" genoemd dat het kabinet doet alsof de moties ondoordacht zijn. "Het zijn nou eenmaal andere keuzes die de Kamer maakt", klinkt het daar, met als toevoeging dat er al veel langer wordt nagedacht over dit soort maatregelen.

Twee weken geleden, bij de Algemene Politieke Beschouwingen, bleek dat de Kamer vooral zijn eigen koers wil varen nu het kabinet demissionair is. Overleg in de wandelgangen tussen coalitie- en oppositiepartijen leidde tot voorstellen om de begroting voor zo'n 4 miljard euro te wijzigen.

Helemaal doof voor de kritiek van het kabinet is de Kamer niet. Achter de schermen zoeken de partijen naar extra dekking om de plannen te betalen. In aanloop naar de Financiële Beschouwingen, woensdag en donderdag, wordt er druk gerekend en gebeld met elkaar.

Lukt het niet om extra geld vrij te spelen, dan bestaat de kans dat bijvoorbeeld het minimumloon wat minder ver omhoog zal gaan. Want duidelijk is wel dat de Kamerleden alleen volledig gedekte plannen willen indienen.

Ook regeringspartij D66 zegt dat de kritische brief van het kabinet niets afdoet aan de ambities om meer te doen voor de minimum- en middeninkomens. Dat de belasting op de inkoop van eigen aandelen, waarmee verhoging van het minimumloon deels zou worden betaald, pas in 2025 kan, noemt D66 een tegenvaller. "Ook wij willen natuurlijk dat de plannen netjes worden betaald."

Brandstofaccijns

Over de plannen om de accijns op benzine en diesel niet te verhogen door geld te halen uit het nationaal groeifonds, kwam ook kritiek van het kabinet. Het zou betekenen dat sommige innovatieve projecten om de economie te verduurzamen, niet meer kunnen doorgaan. Toch lijkt een meerderheid van de partijen nog steeds achter die keuze te staan.

Kamerlid Eelco Heinen van de VVD wijst erop dat niet alleen de laagste inkomens, maar ook de middeninkomens het moeilijk hebben. Het tegenhouden van de aanstaande accijnsverhoging is een maatregel die juist die groep helpt, zegt hij.

De komende dagen zal het kabinet gebruiken om de partijen te wijzen op de financiële consequenties van hun plannen. Maar die houden dus vooralsnog voet bij stuk. In verkiezingstijd bakzeil halen is natuurlijk ook geen aantrekkelijke optie. Dus is er alle partijen veel aan gelegen om zoveel mogelijk van hun eigen plannen te realiseren.

https://nos.nl/l/2492699


**Wekdienst 3/10: Eerherstel Curaçaose held Tula • Extinction Rebellion eist verbod waterkanon**

Goedemorgen! Vandaag dient het kort geding van Extinction Rebellion tegen de Nederlandse staat over de inzet van het waterkanon en op Curaçao krijgt slavenleider Tula eerherstel.

Eerst het weer: er valt van tijd tot tijd regen met daarbij een stevige westenwind. De middagtemperatuur ligt rond een graad of 18. In de avond trekken de buien weg en neemt de wind af. De komende dagen verlopen wisselend bewolkt en overwegend droog bij maxima tussen 17 en 19 graden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. En hier zie je waar aan het spoor wordt gewerkt.

Wat kun je vandaag verwachten?Wat heb je gemist?

Er is gisteravond tot laat gesproken in het Europees Parlement over de benoeming van Wopke Hoekstra, de beoogd opvolger van Frans Timmermans als Eurocommissaris Klimaat. Hoekstra zegt te willen werken aan een wereldwijde kerosineheffing, een maritieme heffing en belasting op fossiele brandstoffen. Ook wil hij de CO2-uitstoot van de EU in 2040 met 90 procent verminderen, zei hij gisteravond in zijn toespraak tijdens de hoorzitting.

Na een maand van intensieve voorbereiding verdedigde Hoekstra zijn kandidatuur. Drie uur kreeg Hoekstra de tijd om in een hoorzitting de commissie ervan te overtuigen dat hij geschikt is als klimaatcommissaris. Nadat alle 25 vragen waren gesteld en beantwoord, trokken de commissieleden zich terug voor de stemming. Gisteravond kwam daar geen besluit uit, vanmiddag gaan ze verder in conclaaf.

Ander nieuws uit de nacht:

VN stuurt buitenlandse missie naar Haïti om geweld te beteugelen: de macht op het Caribische eiland is al jaren grotendeels in handen van rivaliserende bendes.

Veel minder Russische goederen in Nederlandse zeehavens, meer uit VS: door het wegvallen van Russisch gas via leidingen, als gevolg van sancties, werd er 60 procent meer gas via havens aangevoerd.

Hackers: 'Veel gemeenten reageren niet adequaat op veiligheidslekken': ze roepen gemeenten op de drempel voor beveiligingsmeldingen te verlagen door een duidelijke procedure op de gemeentewebsites te zetten, met de optie om het ook anoniem te kunnen doen.

En dan nog even dit:

Jonge mosselen in de Waddenzee hebben houvast aan 3D-geprinte, biologisch afbreekbare riffen. Dat blijkt uit een proef op het wad bij Texel. De onderzoekers hopen dat de riffen de groei van mosselbanken een handje kunnen helpen, want die banken zijn belangrijk voor de biodiversiteit. Natuurbeheerder Rijkswaterstaat wil de mosselbanken in de Waddenzee uitbreiden.

Bekijk hier hoe die mosselbanken eruit zien:

Mooie dinsdag!

https://nos.nl/l/2492693


**Weer brand op verlaten vakantiepark Vaassen, 4 chalets afgebrand**

Bij een brand op een verlaten vakantiepark in Vaassen, bij Apeldoorn, zijn rond middernacht vier chalets afgebrand. Er zijn geen mensen gewond geraakt. Bij de brand is wat asbest vrijgekomen, zegt een woordvoerder van de brandweer, maar dat is neergekomen op het terrein van het park zelf.

Twee weken geleden was er ook al brand op hetzelfde park, toen brandde ook een chalet af. Naar de oorzaak van de brand doet de politie nu onderzoek, brandstichting wordt niet uitgesloten.

Oekraïense vluchtelingen

De gemeente Epe heeft de voormalige camping op het oog voor de opvang van maximaal 200 Oekraïense vluchtelingen, voor hooguit 5 jaar. Dit plan leidde afgelopen zomer tot verontwaardiging onder inwoners van Vaassen, zo meldde Omroep Gelderland eerder. Zij zijn bang dat op termijn asielzoekers op de camping worden gehuisvest.

In april 2022 werd het park door de gemeente Epe gesloten, omdat de huisvesting er niet veilig meer zou zijn: de huisjes zouden niet brandveilig zijn en de voorzieningen voor gas en elektriciteit waren volgens de gemeente gebrekkig. De gemeente kwam er niet uit met de beheerder van het park, waardoor het hele park vorig jaar gesloten werd.

https://nos.nl/l/2492690


**Hackers: 'Veel gemeenten reageren niet adequaat op veiligheidslekken'**

Gemeenten reageren niet snel of adequaat genoeg op meldingen over beveiligingslekken. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Twente en de vrijwilligersorganisatie van 'ethische hackers' Dutch Institute for Vulnerability Disclosure (DIVD), die bedrijven en overheden informeert over kwetsbare systemen.

Om beveiligingsproblemen bij de overheid te verhelpen kunnen experts een een zogeheten CVD-melding doen (coordinated vulnerability disclosure) via de website van een gemeente, zo is het idee. Maar dat systeem werkt lang niet altijd even goed. Onderzoeker Koen van Hove deed als ingenieur en onderzoeker bij DIVD onderzoek naar die CVD-procedures, uit persoonlijke interesse in de alertheid van Nederlandse gemeenten. Van augustus 2022 tot februari 2023 maakte hij melding van een beveiligingslek bij 114 gemeenten, als gevolg van het gebruik van door gemeenten veel gebruikte software.

Anoniem niet mogelijk

Ruim de helft van de gemeenten bleek geen duidelijke CVD-procedure te hebben, 44 gemeenten reageerden niet binnen drie maanden. Ook werkten in een aantal gevallen invulformulieren of emailadressen niet. Daarnaast kon vaak alleen melding worden gemaakt na inloggen via DigiD, waardoor een beveiligingslek anoniem aankaarten onmogelijk werd gemaakt.

Bij elf gemeenten werd melders om uitgebreide persoonsgegevens gevraagd, zoals geboortedatum, gegevens van familie of een verblijfsvergunning. De gemeente bleek daarvan niet op de hoogte.

Reden voor optimisme

Bij tien aangeschreven gemeenten werd het beveiligingslek wel opgelost, maar kreeg de melder dit niet te horen.

DIVD roept gemeenten op de drempel voor beveiligingsmeldingen te verlagen door een duidelijke procedure op de gemeentewebsites te zetten, met de optie om het ook anoniem te kunnen doen.

Volgens DIVD is er ook reden voor optimisme: 19 gemeenten reageerden wel op tijd, en handelden de melding goed af.

https://nos.nl/l/2492689