**Veel minder Russische goederen in Nederlandse zeehavens, meer uit VS**

De aanvoer van goederen vanuit Rusland naar Nederlandse zeehavens is vorig jaar sterk afgenomen, als gevolg van de invasie van dat land in Oekraïne. Vanuit de VS kwam juist veel meer binnen. Toch kwamen in 2022 de meeste goederen nog steeds uit Rusland, zo blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In totaal werd er 622 miljoen ton geladen en gelost, 1,2 procent meer dan een jaar eerder.

Door het wegvallen van Russisch gas via leidingen, als gevolg van sancties, werd er in het vorige jaar veel meer gas via havens aangevoerd: de aanvoer nam toe met 60 procent, tot in totaal 16 miljoen ton. De aanvoer vanuit de VS verdubbelde zelfs, ten opzichte van in 2021.

Meer aardolie, minder containers

Ook kwam er 5,5 procent meer aardolie en aardolieproducten binnen, vooral uit het Midden-Oosten, Egypte en Angola. Vanuit Rusland daalde de aanvoer op dat vlak juist met 24 procent.

De aan- en afvoer van containers daalde juist in 2022, en ook daarin is de oorlog terug te zien: het aantal containers van en naar Rusland daalde enorm, met respectievelijk 79 en 70 procent.

Rusland toch nog grootste aanvoerder

Ook vanuit Oekraïne was een flinke daling van de aanvoer te zien, en dan vooral op het gebied van ertsen: de aanvoer vanuit dat land daalde van 1,5 miljoen ton in 2021 tot 160 duizend ton een jaar later.

Ondanks het feit dat er in 2022 veel minder werd aangevoerd vanuit Rusland - de daling bedroeg zo'n 32 procent - was dat land in absolute zin nog steeds de grootste leverancier van goederen aan Nederlandse zeehavens. Pas toen er in december extra EU-sancties van kracht werden, op het gebied van aardolie en steenkool, kwam daar verandering in: in het eerste kwartaal van dit jaar kwamen de meeste goederen vanuit de VS.

https://nos.nl/l/2492688


**VN stuurt buitenlandse missie naar Haïti om geweld te beteugelen**

De VN-veiligheidsraad heeft ingestemd met het verzoek van de Haïtiaanse premier Henry, om een internationale troepenmacht te sturen naar het land. Die zou de orde moeten herstellen in het land, dat al jaren grotendeels in de macht is van rivaliserende bendes. Van de landen in de Veiligheidsraad stemden 13 landen tegen, China en Rusland onthielden zich van stemming.

Hoe omvangrijk de troepenmacht wordt, is nog niet duidelijk. Wel bekend is dat de missie onder leiding van Kenia zal worden uitgevoerd, dat eerder al had voorgesteld om zo'n 1000 politie-agenten te sturen. Ook Jamaica, Bahama, Antigua en Barbuda hebben personeel toegezegd, de VS zal de missie steunen met zo'n 100 miljoen dollar aan materiele en logistieke steun. Volgens de Keniaanse minister van Buitenlandse Zaken Mutua kan de missie op 1 januari van start, "hopelijk zelfs eerder".

Geen parlement

Haïti is in de ban van extreem bendegeweld sinds de moord op zittend president Moïse, in 2021. Sindsdien heeft het land feitelijk geen functionerend bestuur meer, en verkiezingen kunnen niet meer worden georganiseerd. Afgelopen januari liep de termijn van de tien laatste senatoren af, die nog in functie waren. Sindsdien heeft het land geen parlement meer.

Bendes hebben in het grootste deel van het land de macht in handen, en zij moorden, stelen en kidnappen ongestraft. Dit jaar werden er tot nu ruim 2400 mensen vermoord in het land, op een bevolking van ruim 11 miljoen mensen. In dezelfde periode werden er 950 ontvoerd voor losgeld, en ruim 900 mensen verwond. Door alle instabiliteit is de armoede de afgelopen jaren enorm toegenomen: zo'n 60 procent van de bevolking heeft nog geen 2 dollar per dag te besteden.

'Sprankje hoop'

Bijna een jaar geleden riep de Haïtiaanse premier Ariel Henry de VN daarom op om een buitenlandse troepenmacht te sturen, zodat er tenminste nieuwe verkiezingen voor het presidentschap en het parlement gehouden kunnen worden. Dat verzoek is nu dus gehonoreerd. Buitenlandminister Généus noemde het besluit "een sprankje hoop voor een bevolking die al te lang aan het lijden is."

Rusland en China, permanente leden van de Veiligheidsraad, onthielden zich van stemming, maar blokkeren de missie niet. De Russische ambassadeur Nebenzia noemde de missie 'kortzichtig' en 'haastwerk', omdat het volgens hem niet duidelijk is welke bevoegdheden de troepenmacht krijgt, en wanneer die macht weer van het eiland zal vertrekken.

Seksueel geweld en cholera

Het plan van de VN is nu dat de macht in eerste instantie in het land zal blijven, en dat negen maanden na het begin wordt geëvalueerd hoe de missie het doet.

Buitenlandse interventies zijn een gevoelig onderwerp in het land: een eerdere stabilisatiemissie onder de VN-vlag, vanaf 2004, ging gepaard met seksueel geweld door VN-troepen en zorgde voor verspreiding van cholera in het land. Die missie werd in 2017 afgesloten.

https://nos.nl/l/2492687


**Buma NL Awards uitgereikt, Marco Schuitmaker grote winnaar**

Vanavond zijn tijdens het Buma NL Awards-gala de schrijvers, componisten en uitvoerende artiesten van het levenslied in de schijnwerpers gezet. Grote winnaar van die Buma NL Awards is Marco Schuitmaker.

Hij ging er vandoor met twee awards: een voor de meest succesvolle single van 2023, de andere voor meest succesvolle kroeghit. Beide prijzen heeft hij te danken aan Engelbewaarder, de door Pierre Kartner geschreven single waarmee hij 25 weken in de Top 40 heeft gestaan.

De prijzen worden jaarlijks uitgereikt op basis van verkoopcijfers en het aantal keren dat een nummer wordt gedraaid op de radio. Vanavond (Uit M'n Bol) van Kriss Kross Amsterdam, Donnie en Tino Martin en In Spanje van Mart Hoogkamer eindigden op de tweede en derde plaats in de top-10 van meest succesvolle singles.

Hans Aalberts won de award voor beste producer en componist. Hij werkte in het verleden met grote artiesten als André Hazes senior en Gerard Joling. Componist Tom Peters werd uitgeroepen tot Hollandse Meester. Tony van de Berkt kreeg de Industrie Award.

https://nos.nl/l/2492678


**Brand in natuurgebied, grote wolken trekken over Den Bosch**

In natuurgebied Het Bossche Broek is een brand uitgebroken in een stapel gemaaid gras. Bij de brand komen grote stinkende rookwolken vrij, die over Den Bosch trekken.

Het blussen kan nog een paar uur duren, zegt een woordvoerder van de brandweer tegen Omroep Brabant. Omdat de brand in een buitengebied woedt, moet de brandweer er water naartoe brengen. Daarnaast moet de stapel gras "helemaal uit elkaar getrokken" worden, zegt de woordvoerder. "En dat duurt nog wel even."

NL-Alert

Inwoners van Den Bosch hebben via een NL-Alert het advies gekregen om ramen en deuren te sluiten en ventilatie uit te zetten. Iets na 21.00 uur werd een tweede NL-Alert verstuurd naar een groter gebied.

Volgens de woordvoerder zijn geen schadelijke stoffen gemeten. Het NL-Alert is verstuurd omdat de rook en geur tot overlast leiden. Omdat het windstil is, blijft de rook hangen in de stad.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Mogelijk is het vuur ontstaan door broei.

https://nos.nl/l/2492562


**Brand in natuurgebied, grote wolken trekken over Den Bosch**

In natuurgebied Het Bossche Broek is een brand uitgebroken in een stapel gemaaid gras. Bij de brand komen grote stinkende rookwolken vrij, die over Den Bosch trekken.

Het blussen kan nog een paar uur duren, zegt een woordvoerder van de brandweer tegen Omroep Brabant. Omdat de brand in een buitengebied woedt, moet de brandweer er water naartoe brengen. Daarnaast moet de stapel gras "helemaal uit elkaar getrokken" worden, zegt de woordvoerder. "En dat duurt nog wel even."

De brand in het natuurgebied:

Inwoners van Den Bosch hebben via een NL-Alert het advies gekregen om ramen en deuren te sluiten en ventilatie uit te zetten. Iets na 21.00 uur werd een tweede NL-Alert verstuurd naar een groter gebied.

Volgens de woordvoerder zijn geen schadelijke stoffen gemeten. Het NL-Alert is verstuurd omdat de rook en geur tot overlast leiden. Omdat het windstil is, blijft de rook hangen in de stad.

De oorzaak van de brand is nog niet bekend. Mogelijk is het vuur ontstaan door broei.

https://nos.nl/l/2492562


**Man vindt metershoge vestingmuur uit 18e eeuw in zijn achtertuin**

Een inwoner van de Zeeuwse plaats Philippine heeft in zijn achtertuin een metershoge vestingmuur uit de achttiende eeuw gevonden. De stenen muur werd ontdekt tijdens graafwerkzaamheden.

Erwin Jesterhoudt was in zijn tuin een vijver aan het uitgraven toen een grondwerker met een graafmachine op een hoop stenen stuitte. Hij vertelt aan Omroep Zeeland dat hij niet wist wat hij zag toen de graafmachine steeds meer grond weghaalde.

De muur werd zo stukje bij beetje zichtbaar:

"Ik was met stomheid geslagen, het was een complete verrassing", zegt hij. "Maar ik voelde ook meteen een soort van kinderlijk enthousiasme omdat ik in onze achtertuin iets bijzonders had ontdekt." Eenmaal uitgegraven bleek de stenen muur zo'n 5 meter hoog en 10 meter breed.

Verdedigingswerken

Na de vondst ging Jesterhoudt met het historisch genootschap van Philippine op onderzoek uit. "De muur weer bedekken met grond was daardoor natuurlijk geen optie meer", zegt hij. Via verschillende kanalen, waaronder de Universiteit van Utrecht en het Nationaal Archief, heeft hij allerlei informatie en kaarten gevonden om de herkomst van de muur te achterhalen.

Volgens Marc Buise, die expert is op het gebied van Zeeuws-Vlaamse vestingwerken, is de muur onderdeel van de vestingwerken van Philippine die in het begin van de achttiende eeuw zijn aangelegd. Het gaat volgens hem om een zogeheten westelijke stenen beer.

"De beren waren stenen dijken, onderdeel van de verdedigingswerken. In de muren zaten ook sluizen", legt hij uit. "Om aanvallen van een mogelijke vijand moeilijk te maken werden omringende grachten onder water gezet". De stenen beren hebben bovenop een puntvorm, zodat het voor de vijand moeilijker werd om eroverheen te lopen.

Aan de oostkant van Philippine is een vergelijkbare muur gevonden, de zogeheten oostelijke stenen beer. Volgens Buise zijn veel van dit soort vestingen in de loop der tijd verkocht, daarna gesloopt of onder de grond verdwenen. "Want als mensen de stenen konden verkopen, sloopten ze de muren."

In originele staat herstellen

De uitgegraven muur vormt nu met het oostelijke gedeelte een eenheid. Jesterhoudt is van plan om de muur zoveel mogelijk in de originele staat te herstellen. Het idee is om zijn tuin tijdens Open Monumentendag open te stellen voor publiek zodat mensen de stenen beer kunnen bekijken, zegt hij.

"Dat betekent dat er balken aan de zijkant moeten worden geplaatst, die er vroeger voor zorgden dat vijandelijke schepen niet konden aanmeren." En als het aan hem ligt komen er boven op de muur ook drie broekscheuren. Dat zijn ijzeren pinnen met prikkeldraad eromheen.

De komende tijd gaat een archeoloog de muur verder in kaart brengen en wil Jesterhoudt kijken of er in de tuin nog andere delen van de vestingmuur verborgen liggen. "De geschiedenis maakt deel uit van ons leven en maakt nu ook deel uit van mijn tuin."

https://nos.nl/l/2492554


**Bij1-lijsttrekker Olf wil strijden voor vrijheid en gelijkheid**

"Institutioneel racisme, discriminatie, kapitalisme en kolonialisme, uitbuiting en vernieling maken de vrijheid van mensen nog elke dag kapot." Dat zei lijsttrekker Edson Olf op het partijcongres van Bij1 in Den Haag en hij kondigde aan dat hij hier verandering in wil brengen.

Op de bijeenkomst besloten de leden definitief dat Bij1 meedoet aan de Tweede Kamerverkiezingen en zij wezen Olf aan als lijsttrekker. Hij is onder meer wijkraadslid in Rotterdam en vicevoorzitter van de partij. Olf is consultant van beroep.

Olf is als leider van Bij1 de opvolger van Sylvana Simons, die ook de partij heeft opgericht. Simons komt na de verkiezingen niet terug, deels om gezondheidsredenen, maar ook omdat ze zich niet meer wil verweren tegen beschuldigingen van twee opgestapte raadsleden van Bij1 in Amsterdam die volgens haar niet kloppen.

Mensen accepteren om wie ze zijn

Olf zei te willen blijven strijden voor een wereld waarin mensen worden geaccepteerd en gewaardeerd om wie ze zijn. "Vrijheid en gelijkheid moeten niet alleen woorden zijn, maar een realiteit voor iedereen."

Hij verwees naar woorden van zijn moeder. Die had hem voorgehouden dat mensen zoals zij in dit land twee tot drie keer zo hard moeten werken "om misschien als alles meezit hetzelfde te bereiken". Olf eindigde zijn speech met: "Kom bijeen, breek de ketens, beken kleur."

Journalisten mochten op het congres alleen aanwezig zijn bij de speech van de lijsttrekker, niet bij onderdelen als het vaststellen van het verkiezingsprogramma en de kandidatenlijst. De partij zegt daarmee de leden te willen beschermen, zodat zij vrij konden stemmen en spreken.

Bij1 heeft nu één zetel in de Tweede Kamer. In de Peilingwijzer, een gewogen gemiddelde van de peilingen van Ipsos/EenVandaag en I&O Research, staat de partij op 0 tot 1 zetel.

https://nos.nl/l/2492531


**Vier verdachten opgepakt in trein bij Utrecht, 'ernstig dreigende situatie'**

Vanwege een "ernstig dreigende situatie" in een trein bij station Vaartsche Rijn in Utrecht zijn vier verdachten opgepakt. De trein was onderweg van Den Bosch naar Utrecht Centraal.

Volgens een woordvoerder hebben reizigers rond 16.30 uur 112 gebeld nadat de vier verdachten verbale dreigingen hadden geuit in de trein. Waar ze precies mee hebben gedreigd, is niet bekend. De politie heeft de intercity laten stoppen bij station Vaartsche Rijn, waar de trein normaal niet stopt.

Agenten hebben daarna de hele trein doorlopen om zeker te zijn dat alle verdachten waren opgepakt. Op dat moment mocht niemand de trein verlaten en werd het perron ontruimd.

Om de veiligheid van de agenten op het station te waarborgen werd ook een politiehelikopter ingezet. Het treinverkeer van en naar Utrecht Centraal was door de actie korte tijd ontregeld.

https://nos.nl/l/2492529


**Nederlandse gezinnen nemen steeds vaker hun toevlucht tot een au pair**

Een au pair uit de Filipijnen, Zuid-Afrika of Brazilië in huis nemen om op de kinderen te passen: steeds meer gezinnen kiezen ervoor, vermoedelijk vanwege de lange wachtlijsten in de kinderopvang. Dat blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en een rondvraag van de NOS bij een groot aantal erkende au-pairbureaus in Nederland.

Een au-pairregeling is in principe bedoeld als cultuuruitwisseling. In ruil voor een verblijfplaats bij een gezin en zakgeld zorgen au pairs voor de kinderen en komen zij om de taal en cultuur van het land te leren kennen.

De IND houdt cijfers bij van het aantal verblijfsgunningen dat wordt verstrekt aan au pairs die van buiten de Europese Unie naar Nederland komen en ziet een stijging. In 2018 ging het om 1400 au pairs. Na een dip in de coronajaren zat Nederland vorig jaar ruim boven dat niveau: toen ging het om 1630 verblijfsvergunningen voor au pairs.

Ook de au-pairbureaus zien een stijgende vraag vanuit Nederlandse gezinnen. Van de zeventien actieve bureaus die geregistreerd zijn bij de IND, zeggen er twaalf dat er steeds meer gezinnen bij hen aankloppen. Negen bureaus zien daadwerkelijk een toename van het aantal au pairs. De meeste bureaus schatten dat het aantal au pairs dit jaar tussen de 10 en 30 procent is gestegen.

De stijging is opvallend; eind 2021 zijn er namelijk strengere regels gekomen voor au pairs. Om misbruik tegen te gaan, mogen au pairs van buiten Europa niet ouder zijn dan 25 jaar en moeten ze ongetrouwd en kinderloos zijn. Het kost soms maanden om hier de juiste documenten voor aan te vragen.

Jasmijn Kok, medeoprichter van Nina.Care, vermoedt dat de toename te maken heeft met de langere wachttijden bij de kinderopvang. "Die zit op veel plaatsen in Nederland bomvol. Steeds meer ouders zoeken daarom naar alternatieven, zeker nu zij weer vaker op kantoor werken."

Volgens onderzoek uit maart zijn er wachtlijsten bij 92 procent van de kinderdagverblijven, bij 85 procent van de bso's en 59 procent van de peuteropvang. Ook andere au-pairbureaus denken dat de stijgende vraag naar au pairs hiermee verband houdt.

Soms goedkoper dan kinderopvang

Ellen Heesen-Hiemstra, directeur van House-o-Orange Au Pairs, onderscheidt vier groepen die het meest gebruikmaken van een au pair: gezinnen met twee fulltime werkende ouders, gezinnen met pasgeboren baby's, alleenstaande moeders en expats die in hun thuisland ook inwonende hulp in dienst hadden.

Volgens haar hebben au pairs meerdere voordelen voor deze groepen. "Een au pair woont bij het gezin thuis en is daarom flexibel. Dat is vooral handig voor ouders met onregelmatige werktijden zoals medici, omdat zij vaak moeite hebben met de strakke tijden van de kinderopvang."

Een au pair is soms ook goedkoper dan de kinderopvang, vult Kok aan. "De kinderopvang berekent per kind de kosten, terwijl een au pair een vast bedrag per maand krijgt. Voor gezinnen met een hoog inkomen en meerdere kinderen kan een au pair voordeliger zijn."

Gemiddeld kost een au pair tussen de 600 en 800 euro per maand. Bij Nina.Care betaalt een gezin maandelijks zo'n 500 euro. Daarvan gaat 340 euro zakgeld naar de au pair (dat is een bij wet vastgesteld maximaal bedrag) en is de rest voor taalcursussen en verzekeringen. Daarnaast bedragen de eenmalige bemiddelingskosten zo'n 2000 euro en betaalt het gezin ook de helft van het vliegticket. Het visum van een au pair die van buiten de Europese Unie komt, kost 350 euro.

Toezicht

Ouders moeten er niet te makkelijk over denken, waarschuwt directeur Jolanda de Heiden van Au Pair Exclusive. "Au pairs komen uit landen met een heel andere cultuur, zoals de Filipijnen of Zuid-Afrika. Als au pairs naar Nederland komen, weten ze meestal niets over de Nederlandse gebruiken en regels. Ouders moeten in staat zijn daarmee om te gaan en fouten kunnen vergeven."

De bureaus kijken ook met enige voorzichtigheid naar de trend. "Au pairs zijn geen fulltime oppassers en mogen ook niet dienen als goedkope huishulp", benadrukt De Heiden. "Au-pairbureaus zijn wettelijk verplicht daar tijdens de intakegesprekken en nazorg toezicht op te houden en moeten voorkomen dat gezinnen misbruik maken van de au pair."

Ook de IND onderstreept dat au pairs niet ingezet mogen worden als fulltime medewerker. Volgens de wet hebben au pairs recht op twee dagen vrij en mogen zij niet meer dan dertig uur per week op de kinderen passen. Als blijkt dat au-pairbureaus of gezinnen de regels verwaarlozen en misbruik maken van au pairs, kunnen zij een boete krijgen.

https://nos.nl/l/2492528


**Nederlandse gezinnen zoeken steeds vaker hun toevlucht bij een au pair**

Een au pair uit de Filipijnen, Zuid-Afrika of Brazilië in huis nemen om op de kinderen te passen: steeds meer gezinnen kiezen ervoor, vermoedelijk vanwege de lange wachtlijsten in de kinderopvang. Dat blijkt uit cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en een rondvraag van de NOS bij een groot aantal erkende au-pairbureaus in Nederland.

Een au-pairregeling is in principe bedoeld als cultuuruitwisseling. In ruil voor een verblijfplaats bij een gezin en zakgeld zorgen au pairs voor de kinderen en komen zij om de taal en cultuur van het land te leren kennen.

De IND houdt cijfers bij van het aantal verblijfsgunningen dat wordt verstrekt aan au pairs die van buiten de Europese Unie naar Nederland komen en ziet een stijging. In 2018 ging het om 1400 au pairs. Na een dip in de coronajaren zat Nederland vorig jaar ruim boven dat niveau: toen ging het om 1630 verblijfsvergunningen voor au pairs.

Ook de au-pairbureaus zien een stijgende vraag vanuit Nederlandse gezinnen. Van de zeventien actieve bureaus die geregistreerd zijn bij de IND, zeggen er twaalf dat er steeds meer gezinnen bij hen aankloppen. Negen bureaus zien daadwerkelijk een toename van het aantal au pairs. De meeste bureaus schatten dat het aantal au pairs dit jaar tussen de 10 en 30 procent is gestegen.

De stijging is opvallend; eind 2021 zijn er namelijk strengere regels gekomen voor au pairs. Om misbruik tegen te gaan, mogen au pairs van buiten Europa niet ouder zijn dan 25 jaar en moeten ze ongetrouwd en kinderloos zijn. Het kost soms maanden om hier de juiste documenten voor aan te vragen.

Jasmijn Kok, medeoprichter van Nina.Care, vermoedt dat de toename te maken heeft met de langere wachttijden bij de kinderopvang. "Die zit op veel plaatsen in Nederland bomvol. Steeds meer ouders zoeken daarom naar alternatieven, zeker nu zij weer vaker op kantoor werken."

Volgens onderzoek uit maart zijn er wachtlijsten bij 92 procent van de kinderdagverblijven, bij 85 procent van de bso's en 59 procent van de peuteropvang. Ook andere au-pairbureaus denken dat de stijgende vraag naar au pairs hiermee verband houdt.

Soms goedkoper dan kinderopvang

Ellen Heesen-Hiemstra, directeur van House-o-Orange Au Pairs, onderscheidt vier groepen die het meest gebruikmaken van een au pair: gezinnen met twee fulltime werkende ouders, gezinnen met pasgeboren baby's, alleenstaande moeders en expats die in hun thuisland ook inwonende hulp in dienst hadden.

Volgens haar hebben au pairs meerdere voordelen voor deze groepen. "Een au pair woont bij het gezin thuis en is daarom flexibel. Dat is vooral handig voor ouders met onregelmatige werktijden zoals medici, omdat zij vaak moeite hebben met de strakke tijden van de kinderopvang."

Een au pair is soms ook goedkoper dan de kinderopvang, vult Kok aan. "De kinderopvang berekent per kind de kosten, terwijl een au pair een vast bedrag per maand krijgt. Voor gezinnen met een hoog inkomen en meerdere kinderen kan een au pair voordeliger zijn."

Gemiddeld kost een au pair tussen de 600 en 800 euro per maand. Bij Nina.Care betaalt een gezin maandelijks zo'n 500 euro. Daarvan gaat 340 euro zakgeld naar de au pair (dat is een bij wet vastgesteld maximaal bedrag) en is de rest voor taalcursussen en verzekeringen. Daarnaast bedragen de eenmalige bemiddelingskosten zo'n 2000 euro en betaalt het gezin ook de helft van het vliegticket. Het visum van een au pair die van buiten de Europese Unie komt, kost 350 euro.

Toezicht

Ouders moeten er niet te makkelijk over denken, waarschuwt directeur Jolanda de Heiden van Au Pair Exclusive. "Au pairs komen uit landen met een heel andere cultuur, zoals de Filipijnen of Zuid-Afrika. Als au pairs naar Nederland komen, weten ze meestal niets over de Nederlandse gebruiken en regels. Ouders moeten in staat zijn daarmee om te gaan en fouten kunnen vergeven."

De bureaus kijken ook met enige voorzichtigheid naar de trend. "Au pairs zijn geen fulltime oppassers en mogen ook niet dienen als goedkope huishulp", benadrukt De Heiden. "Au-pairbureaus zijn wettelijk verplicht daar tijdens de intakegesprekken en nazorg toezicht op te houden en moeten voorkomen dat gezinnen misbruik maken van de au pair."

Ook de IND onderstreept dat au pairs niet ingezet mogen worden als fulltime medewerker. Volgens de wet hebben au pairs recht op twee dagen vrij en mogen zij niet meer dan dertig uur per week op de kinderen passen. Als blijkt dat au-pairbureaus of gezinnen de regels verwaarlozen en misbruik maken van au pairs, kunnen zij een boete krijgen.

https://nos.nl/l/2492528


**Big tech wil AI-functies snel in handen van gebruikers, maar niet té snel**

Het is alsof techbedrijven gas geven, om vervolgens weer op de rem te trappen. De afgelopen anderhalve week kondigde een reeks bedrijven die groot zijn in AI (kunstmatige intelligentie) allerlei nieuwe functies aan.

Allemaal willen ze gebruikers aan zich binden. Tegelijkertijd zijn ze bang voor pr-missers, zeker nu overheden wereldwijd scherp meekijken met wat ze ontwikkelen. Een misstap kan leiden tot (nog) strengere regels. Dus starten ze voorzichtig op met de nieuwe producten.

"We rollen deze nieuwe functies langzamer uit dan normaal", zei Meta-topman Mark Zuckerberg deze week. De boodschap kwam aan het einde van een presentatie, die verder bol stond van allerlei nieuwe functies op het gebied van AI.

'Alexa, ik heb het koud'

Dezelfde terughoudendheid was hoorbaar bij Amazon, dat vorige week een nieuwe versie van Alexa aankondigde. Dat is al enkele jaren de slimme assistent van het bedrijf, die met de komst van generatieve AI toe is aan een flinke update. Die is onderweg, maar er komt eerst een preview en alléén in de VS.

De belofte is dat de spraakassistent van Amazon straks op basis van bijvoorbeeld de opmerking 'Alexa, ik heb het koud' de verwarming hoger zet. Of dat je vraagt om lampen in de kamer in te stellen in de themakleuren van bijvoorbeeld een voetbalclub. Het idee is dat Alexa weet in welke ruimte je bent en welke kleuren passen bij die club.

Bij een demonstratie benadrukte Amazon dat Alexa, "net als een mens", een gesprek opnieuw kan oppakken zonder dat je de slimme assistent opnieuw moet aanroepen. De techgigant ziet de update als een "supermens-assistent", schrijft technologieblog The Verge, en houdt er rekening mee dat ze er op een gegeven moment geld voor gaan vragen.

Bekijk hier de demonstratie van de update van Amazons Alexa:

Het is een delicate balans. Niemand wil achteraan hobbelen bij de nieuwste ontwikkelingen. Maar vaak zit een ongeluk in een klein hoekje.

Zo moest Microsoft snel handelen toen het misging met de chatbot in zoekmachine Bing. De chatbot, die zichzelf Sydney had genoemd, probeerde een journalist van The New York Times te overtuigen zijn vrouw voor haar te verlaten. De chatbot van Snapchat, MyAI, vond het een prima plan om in het echt af te spreken. Ook dit werd snel gecorrigeerd.

Een AI-stem

OpenAI durft tot nu toe het meest in het diepe te springen en daarmee de rest uit te dagen. Al houdt het bedrijf zich ook in. Deze week lanceerde het bedrijf nieuwe functionaliteiten voor ChatGPT. De app kan, in het Engels en vooralsnog alleen voor betalende gebruikers, praten en luisteren. Het is gebaseerd op technologie die een 'AI-stem' kan creëren op basis van een paar seconden echt materiaal.

Het bedrijf zegt zich ervan bewust te zijn dat dit makkelijk misbruikt kan worden. Bijvoorbeeld om de Amerikaanse president een land de oorlog te laten verklaren. Daarom, schrijft OpenAI, is het nu alleen mogelijk om gesprekken te voeren in de app. Spotify gebruikt het daarnaast om afleveringen van podcasts te vertalen in andere talen dan die van de maker, maar wederom op heel beperkte schaal.

Ook heeft OpenAI een eerder aangekondigde update beschikbaar gesteld, waardoor ChatGPT de inhoud van foto's kan herkennen. Dit werd in maart aangekondigd, maar kwam niet meteen beschikbaar vanwege zorgen over misbruik.

Het bedrijf durft het nu wél aan, maar zegt technische maatregelen te hebben genomen "die ChatGPT's capaciteit significant begrenzen" bij het herkennen van mensen, "omdat ChatGPT niet altijd accuraat is en deze systemen de privacy van mensen moeten respecteren".

'Grote vragen niet zomaar opgelost'

Emiel Krahmer, hoogleraar en AI-onderzoeker aan de Tilburg University, vindt de ontwikkelingen "niet zo spannend vanuit technisch perspectief". Maar de technologie komt volgens hem wel dichter bij de gebruiker.

Jelle Zuidema, universitair hoofddocent explainable AI aan de Universiteit van Amsterdam, benadrukt dat de "grote, fundamentele problemen, rondom privacy, het waarheidsgehalte en haatdragende content niet zo even in een paar maanden zijn opgelost". In zijn ogen lijken de bedrijven "een slag te slaan" voordat er allerlei regels worden opgelegd.

https://nos.nl/l/2492520


**Afzettingsprocedure dreigt voor Huisvoorzitter McCarthy na afwenden 'shutdown'**

De positie van de Republikeinse voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Kevin McCarthy staat op losse schroeven. Na het afwenden van de government shutdown gisteravond, heeft het eveneens Republikeinse Congreslid Matt Gaetz een afzettingsprocedure tegen hem aangekondigd.

De noodfinancieringswet van McCarthy waarmee hij de shutdown, oftewel het stilleggen van de Amerikaanse federale regering, wist te voorkomen kan hem de das omdoen. De voorzitter wist dat dat een mogelijkheid was toen hij de noodwet gisteren voorstelde.

'Niemand vertrouwt McCarthy'

Toen McCarthy begin dit jaar werd voorgedragen als voorzitter kreeg hij felle kritiek van de groep Trump-loyalisten. Zij verweten hem onder meer te veel met de Democraten samen te werken. Na vijftien stemrondes kreeg hij uiteindelijk net genoeg steun, maar onder de strenge voorwaarde dat als één Congreslid hem wil afzetten, er al een afzettingsprocedure wordt gestart. Gaetz heeft dus gezegd dat hij dat wil gaan doen. Normaal is een meerderheid in het Huis nodig om zo'n procedure te starten.

Gaetz is een van de Republikeinse parlementariërs die tegen McCarthy stemde begin dit jaar. "Het enige waar iedereen het over eens is, is dat niemand Kevin McCarthy kan vertrouwen", zei Gaetz vandaag in een interview met CNN.

Er is een kans dat McCarthy een procedure niet zal overleven, omdat hij eerdere rondes ook maar nipt won. "De enige manier waarop Kevin McCarthy aan het eind van volgende week nog voorzitter kan zijn, is als de Democraten hem redden", denkt Gaetz. "Als je nergens in gelooft, zoals McCarthy, is alles bespreekbaar en hij zou een deal kunnen sluiten met de Democraten."

McCarthy zegt in een eerste reactie dat hij verwacht dat hij de stemming overleeft. "Dit met Gaetz is persoonlijk."

De shutdown dreigde nadat een aantal uiterst conservatieve Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden had geweigerd de plannen voor het nieuwe jaar goed te keuren. De parlementsleden eisten verregaande bezuinigingen op onder andere onderwijs en bijstand en ze wilden de steun aan Oekraïne stopzetten. In de noodfinancieringswet is nieuwe steun voor Oekraïne niet opgenomen.

Een shutdown gaat vrijwel altijd met een overheidssluiting gepaard. De geldkraan voor grote delen van de federale overheid zou worden dichtgedraaid, waardoor honderdduizenden overheidsmedewerkers niet betaald krijgen. Openbare plekken als musea en nationale parken worden in dat geval ook gesloten.

https://nos.nl/l/2492517


**Afzettingsprocedure dreigt voor Huisvoorzitter McCarthy na afwenden 'shutdown'**

De positie van de Republikeinse voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Kevin McCarthy staat op losse schroeven. In navolging van het afwenden van de government shutdown gisteravond, heeft het eveneens Republikeinse Congreslid Matt Gaetz een afzettingsprocedure tegen hem aangekondigd.

De noodfinancieringswet van McCarthy waarmee hij de shutdown, oftewel het stilleggen van de Amerikaanse federale regering, wist te voorkomen kan hem de das omdoen. De voorzitter wist dat dat een mogelijkheid was toen hij de noodwet gisteren voorstelde.

'Niemand vertrouwt McCarthy'

Toen McCarthy begin dit jaar werd voorgedragen als voorzitter kreeg hij felle kritiek van de groep Trump-loyalisten. Zij verweten hem onder meer te veel met de Democraten samen te werken. Na vijftien stemrondes kreeg hij uiteindelijk net genoeg steun, maar onder de strenge voorwaarde dat als één Congreslid hem wil afzetten, er al een afzettingsprocedure wordt gestart. Gaetz heeft dus gezegd dat hij dat wil gaan doen. Normaal is een meerderheid in het Huis nodig om zo'n procedure te starten.

Gaetz is een van de Republikeinse parlementariërs die tegen McCarthy stemde begin dit jaar. "Het enige waar iedereen het over eens is, is dat niemand Kevin McCarthy kan vertrouwen", zei Gaetz vandaag in een interview met CNN.

Er is een kans dat McCarthy een procedure niet zal overleven, omdat hij eerdere rondes ook maar nipt won. "De enige manier waarop Kevin McCarthy aan het eind van volgende week nog voorzitter kan zijn, is als de Democraten hem redden", denkt Gaetz. "Als je nergens in gelooft, zoals McCarthy, is alles bespreekbaar en hij zou een deal kunnen sluiten met de Democraten."

McCarthy zegt in een eerste reactie dat hij verwacht dat hij de stemming overleeft. "Dit met Gaetz is persoonlijk."

De shutdown dreigde nadat een aantal uiterst conservatieve Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden had geweigerd de plannen voor het nieuwe jaar goed te keuren. De parlementsleden eisten verregaande bezuinigingen op onder andere onderwijs en bijstand en ze wilden de steun aan Oekraïne stopzetten. In de noodfinancieringswet is nieuwe steun voor Oekraïne niet opgenomen.

Een shutdown gaat vrijwel altijd met een overheidssluiting gepaard. De geldkraan voor grote delen van de federale overheid zou worden dichtgedraaid, waardoor honderdduizenden overheidsmedewerkers niet betaald krijgen. Openbare plekken als musea en nationale parken worden in dat geval ook gesloten.

https://nos.nl/l/2492517


**Protestmars oppositie in Warschau, 'miljoen mensen op de been'**

In de Poolse hoofdstad Warschau zijn volgens een woordvoerder van de gemeente een miljoen mensen op de been, uit protest tegen de rechts-nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). Aangevoerd door de leider van de samenwerkende oppositiepartijen Donald Tusk lopen de actievoerders een mars van 4 kilometer. Dit zijn beelden van de mars:

Zij komen met bussen uit het hele land en trekken door het centrum van de stad met vlaggen van Polen en de Europese Unie. Ook houden ze borden omhoog met teksten als 'We hebben er genoeg van en willen verandering' en 'Samen hebben we kracht'.

Belangen

Betogers die door de Poolse nieuwszender TVN24 werden geïnterviewd, zeiden dat ze meedoen in het belang van hun kinderen, kleinkinderen, vrouwen en lhbti-mensen.

Over precies twee weken zijn de parlementsverkiezingen in Polen. Tusk stelt dat "politieke verandering ten goede onvermijdelijk is".

De vier samenwerkende oppositiepartijen staan in de meest recente peilingen slechts een paar procentpunten achter op PiS. Tusk denkt dat de partijen samen de regerende partij kunnen verslaan en een regering kunnen vormen. Ze beloven een toleranter beleid te gaan voeren dan de nationalistische regering.

De huidige regering kondigde in augustus aan tijdens de parlementsverkiezingen ook een referendum te houden. Eerst werd een referendum zonder details aangekondigd, later werd duidelijk dat de Polen bijvoorbeeld mogen stemmen over de muur tussen Polen en Belarus en over de privatisering van staatsbedrijven.

Ook migratie en de pensioenleeftijd komen aan bod in het referendum, dat volgens de Poolse hoogleraar politieke wetenschap Radoslaw Markowsi een 'schijnreferendum' is. Hij stelt dat voor "een serieuze volksraadpleging veel meer tijd, voorlichting en discussie nodig is".

https://nos.nl/l/2492514


**Protestmars oppositie in Warschau, 'miljoen mensen op de been'**

In de Poolse hoofdstad Warschau hebben volgens een woordvoerder van de gemeente vandaag een miljoen mensen gedemonstreerd tegen de rechts-nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

Aangevoerd door de leider van de samenwerkende oppositiepartijen Donald Tusk liepen de actievoerders een mars van 4 kilometer.

Dit zijn beelden van de mars:

De actievoerders kwamen met bussen uit het hele land en trokken door het centrum van de stad met vlaggen van Polen en de Europese Unie. Ook hielden ze borden omhoog met teksten als 'We hebben er genoeg van en willen verandering' en 'Samen hebben we kracht'.

Belangen

Betogers die door de Poolse nieuwszender TVN24 werden geïnterviewd, zeiden dat ze meedoen in het belang van hun kinderen, kleinkinderen, vrouwen en lhbti-mensen.

Over precies twee weken zijn de parlementsverkiezingen in Polen. Tusk stelt dat "politieke verandering ten goede onvermijdelijk is".

De vier samenwerkende oppositiepartijen staan in de meest recente peilingen slechts een paar procentpunten achter op PiS. Tusk denkt dat de partijen samen de regerende partij kunnen verslaan en een regering kunnen vormen. Ze beloven een toleranter beleid te gaan voeren dan de nationalistische regering.

De huidige regering kondigde in augustus aan tijdens de parlementsverkiezingen ook een referendum te houden. Eerst werd een referendum zonder details aangekondigd, later werd duidelijk dat de Polen bijvoorbeeld mogen stemmen over de muur tussen Polen en Belarus en over de privatisering van staatsbedrijven.

Ook migratie en de pensioenleeftijd komen aan bod in het referendum, dat volgens de Poolse hoogleraar politieke wetenschap Radoslaw Markowsi een 'schijnreferendum' is. Hij stelt dat voor "een serieuze volksraadpleging veel meer tijd, voorlichting en discussie nodig is".

https://nos.nl/l/2492514


**Prowesterse koers van Slowakije wijkt voor populisme en pro-Russische inslag**

De winnaar van de verkiezingen in Slowakije, de populistische oud-premier Fico, heeft gezegd dat hij wacht op een uitnodiging van de president om een nieuwe regering te vormen. Hij verwacht dat de coalitiebesprekingen ten minste twee weken zullen duren. Wanneer president Caputová de opdracht zal verstrekken, is niet duidelijk.

Robert Fico (59) won met zijn linkse partij Smer de parlementsverkiezingen met 23 procent van de stemmen, gevolgd door de progressieve PS met 18 procent van de stemmen. "We hebben heldere ideeën en duidelijke plannen, we weten precies wat de regering zou moeten doen", zei Fico.

Geen wapens meer

In de verkiezingscampagne zei Fico, die pro-Russisch is, al dat hij wil stoppen met wapenleveringen aan Oekraïne, het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne wil tegenhouden en tegen sancties voor Rusland is. Hij voegde daar vandaag aan toe dat Slowakije grotere problemen heeft dan Oekraïne.

Slowakije steunde buurland Oekraïne tot nu toe in de oorlog met Rusland. Het land leverde MiG-straaljagers en biedt NAVO-troepen uit verschillende landen onderdak. Fico wil dat er zo snel mogelijk vredesbesprekingen op gang komen.

Het tot nu toe gevoerde buitenlandbeleid zal verder niet veranderen, zei hij, maar er is volgens hem wel kritiek op onderdelen van het beleid van de Europese Unie. Ook kondigde Fico aan dat er weer controles komen aan de grens met Hongarije.

Coalitiepartners

Fico volgt Ludovit Odor op, die sinds mei een zakenkabinet leidt na de val van de regering-Heger. De prowesterse Heger bood in mei het ontslag van zijn regering aan. Zijn coalitie verloor de meerderheid in september vorig jaar na onenigheid over de energieprijzen.

Een van de mogelijke coalitiepartners is Hlas. Deze sociaaldemocratische partij, een afsplitsing van Smer, kreeg 15 procent van de stemmen. Partijleider Peter Pellegrini was Fico's opvolger als premier van Slowakije in 2018. Fico moest toen aftreden vanwege de politieke crisis die ontstond na de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak. Pellegrini nam afstand van Fico en richtte met tien medestanders Hlas op.

Toen de verkiezingsuitslag bekend was, zei Pellegrini dat hij een samenwerkingsaanbod verwacht van Fico en dat "niets de vorming van zo'n coalitie in de weg staat, ook al is het niet ideaal om twee voormalige premiers in dezelfde regering te hebben".

Ook de SNS, de Slowaakse Nationale Partij, is een potentiële coalitiepartner. De rechts-nationalistische SNS kreeg bijna 6 procent van de stemmen en nam al eerder deel aan regeringen met Smer. Smer zou met Hlas en SNS uitkomen op 81 zetels, een meerderheid van zes.

https://nos.nl/l/2492507


**Politie vindt levend schaap in kofferbak auto op A2 bij Boxtel**

Op de A2 bij Boxtel heeft de politie vannacht een levend schaap gevonden in de kofferbak van een auto. Het dier bleek afkomstig van een kinderboerderij in Eindhoven.

Het schaap zat in een auto met een Duits kenteken en werd gevonden tijdens een controle, schrijft Omroep Brabant. Daarop werd de dierenambulance gewaarschuwd, die het dier heeft opgevangen. Het schaap bleek ongedeerd. "We hebben zoiets nog niet eerder meegemaakt", schrijft de Dierenambulance Brabant-Noordoost op Facebook.

Omdat het schaap een geregistreerd Nederlands oormerk in haar oren had met een duidelijk nummer, kon achterhaald worden waar het dier vandaan kwam. Volgens de dierenambulance is het schaap vanwege het tijdstip waarop het dier is gevonden, vannacht naar een opvangcentrum in Ravenstein gebracht. "Vandaag neemt de politie contact op met de beheerder van de kinderboerderij, zodat het schaap terug kan naar haar eigen weide."

De politie onderzoekt waarom het dier in de kofferbak van deze auto lag.

https://nos.nl/l/2492491


**Man aangehouden die bij Amsterdam op trein was geklommen en meeliftte**

De marechaussee heeft gistermiddag op Schiphol een 28-jarige man aangehouden omdat hij enkele minuten had meegelift op een trein. Volgens de marechaussee klom de man bij Amsterdam Centraal op het voertuig en zat hij op het tussenstuk tussen de locomotief en een wagon.

De man werd bij station Sloterdijk door de conducteur opgemerkt, waarna de machinist een noodstop moest maken, zo laat een woordvoerder van NS weten. "Op het station is de man vervolgens naar binnengehaald en bij het eerstvolgende station afgezet. Dat was bij Schiphol", zegt de woordvoerder.

De marechaussee heeft de man vervolgens aangehouden. Hij zit nog vast voor onderzoek, meldt NH Nieuws/AT5. Waarom de man wilde meeliften is onduidelijk. De NS-woordvoerder spreekt van een "levensgevaarlijke en ronduit asociale actie". "Je hindert hier niet alleen de reizigers mee, maar ook de andere treinen."

https://nos.nl/l/2492486


**iPhone 15 Pro 'abnormaal warm' door softwarebug**

Het nieuwste model iPhone kan erg heet worden bij het gebruik in de eerst dagen, bevestigt fabrikant Apple na klachten van gebruikers. De iPhone 15 Pro kampt met een bug in de nieuwste iOS 17-software. Door het updaten van apps moet het toestel overuren maken en wordt daardoor abnormaal warm.

Er kwamen bij Apple de afgelopen dagen honderden klachten binnen van gebruikers, die merkten dat hun nieuwe iPhone wel erg warm werd. Sommige gebruikers plaatsten foto's van een thermometer bij hun iPhone Pro of Pro Max. Daarop was te zien dat de temperaturen van de telefoons opliepen tot ruim boven de 38 graden Celsius.

Een van de tweets waarin de hoge temperatuur wordt getoond:

Apple heeft laten weten dat er wordt gewerkt aan een oplossing. Met een volgende update van het besturingssysteem zou het euvel verholpen moeten zijn.

Een ander probleem is dat ook updates van sommige apps van derden het systeem overbelasten. Het bedrijf probeert samen met die app-ontwikkelaars ook dat te verhelpen. Het gaat onder meer om Instagram, de Uber-app en het spel Asphalt 9. Voor Instagram is het probleem afgelopen week al opgelost.

Volgens de fabrikant veroorzaken de verhittingsproblemen geen een veiligheid- of gezondheidsrisico en tast de oververhitting ook de prestaties op lange termijn van de telefoon niet aan. De telefoons zouden ook warmer aanvoelen door hun titanium behuizing, die de hitte beter afvoert dan oudere roestvrij stalen types.

Stralingsniveaus

Voor Apple is het de tweede keer in korte tijd dat er issues zijn met telefoons. Vorige maand kondigde een Franse toezichthouders een verkoopverbod af voor de iPhone 12, die in 2020 op de markt kwam. Uit onderzoek was gebleken dat als de iPhone 12 in de broekzak gedragen wordt, het lichaam meer elektromagnetische straling opnam dan volgens de Europese normen mag.

Met een software-update heeft Apple de hoge stralingsniveaus verminderd. Voor de Franse overheid volstaat de oplossing. Apple moet de update wel doorvoeren bij alle klanten met een iPhone 12. Pas als dat is gebeurd, heft Frankrijk het verkoopverbod op.

In Nederland kwam het nooit van een verkoopverbod voor de iPhone 12. De Rijksinspectie voor Digitale Infrastructuur (RDI) stelde wel vast dat het toestel soms te veel straling afgeeft, maar volgens de Nederlandse toezichthouder levert het geen acute gezondheidsrisico's op.

https://nos.nl/l/2492485


**Zeker zes doden bij brand in Spaanse nachtclub**

Bij een brand in een nachtclub in de stad Murcia, in het zuidoosten van Spanje, zijn zeker zes mensen om het leven gekomen en vier gewond geraakt. De hulpdiensten sluiten niet uit dat er nog meer slachtoffers zijn. Er wordt nog naar een aantal mensen gezocht.

Van een vriendengroep die een verjaardag vierde in de nachtclub zijn nog acht mensen vermist.

De brand brak rond 06.00 uur uit in nachtclub Teatre en sloeg over naar twee andere nachtclubs, Golden en Fonda, in het uitgaanscentrum Las Atalayas. Ook daar wordt naar eventuele slachtoffers gezocht.

De oorzaak van de brand wordt nog onderzocht.

https://nos.nl/l/2492481


**Zeker zeven doden bij brand in Spaanse nachtclub**

Bij een brand in een nachtclub in de stad Murcia, in het zuidoosten van Spanje, zijn zeker zeven mensen om het leven gekomen en vier gewond geraakt. De hulpdiensten sluiten niet uit dat er nog meer slachtoffers zijn. Er wordt nog naar een aantal mensen gezocht.

Van een vriendengroep die een verjaardag vierde in de nachtclub zijn nog acht mensen vermist.

De brand brak rond 06.00 uur uit in nachtclub Teatre en sloeg over naar twee andere nachtclubs, Golden en Fonda, in het uitgaanscentrum Las Atalayas. Ook daar wordt naar eventuele slachtoffers gezocht.

De oorzaak van de brand wordt nog onderzocht.

https://nos.nl/l/2492481


**Explosie en geweerschoten in Ankara, vermoedelijk zelfmoordaanslag**

De Turkse hoofdstad Ankara is opgeschrikt door een explosie gevolgd door geweerschoten. De minister van Binnenlandse Zaken Yerlikaya spreekt tegenover Turkse media van een aanslag door een zelfmoordterrorist.

Twee aanvallers zouden met een busje naar de poort van het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn gereden, niet ver van het parlement. Daarna zou een van de terroristen zichzelf hebben opgeblazen en de ander zou zijn "geneutraliseerd". Die term gebruiken de Turkse autoriteiten zowel voor het oppakken als het doodschieten van terroristen.

Onduidelijk is wat er precies is gebeurd. In eerste instantie was de suggestie dat het busje is opgeblazen, maar het lijkt erop dat de explosie niet in het busje was aangezien er inmiddels beelden te zien zijn van een intact busje na de aanslag. Op foto's die op sociale media worden gedeeld, lijkt een draagbare granaatwerper op de grond te liggen in de buurt van het voertuig.

Een beveiligingscamera heeft de explosie vastgelegd:

Minister Yerlikaya spreekt van twee gewonden. Volgens hem zijn er twee agenten lichtgewond geraakt na de explosie, mogelijk door brand na de explosie. Turkse media suggereren dat de twee agenten gewond zijn geraakt bij de schotenwisseling.

De explosie was rond 09.30 uur vanochtend. Het is vandaag druk in het regeringsdistrict, omdat er in het parlement een ceremonie is in verband met het einde van het zomerreces. Daarom waren er al extra veiligheidsmaatregelen getroffen.

Het Openbaar Ministerie in Ankara is een onderzoek begonnen. De aanklager spreekt van een terroristische aanslag.

https://nos.nl/l/2492467


**Explosie en geweerschoten in Ankara, vermoedelijk zelfmoordaanslag**

De Turkse hoofdstad Ankara is opgeschrikt door een explosie gevolgd door geweerschoten. De Turkse minister van Binnenlandse Zaken Yerlikaya spreekt tegenover Turkse media van een aanslag door een zelfmoordterrorist.

Een voertuig zou zijn geëxplodeerd bij de poort van het ministerie van Binnenlandse Zaken, niet ver van het parlement. De aanslag is volgens de minister uitgevoerd door twee terroristen. Een van hen zou zichzelf hebben opgeblazen, de ander zou zijn "geneutraliseerd" door de beveiliging.

Minister Yerlikaya spreekt van twee gewonden. Volgens hem zijn er twee agenten lichtgewond geraakt na de explosie, mogelijk door brand in of bij het busje. Turkse media suggereren dat de twee agenten gewond zijn geraakt bij de schotenwisseling na de explosie.

De explosie was rond 09.30 uur vanochtend. Het is vandaag druk in het regeringsdistrict, omdat er in het parlement een ceremonie is in verband met het einde van het zomerreces. Daarom waren er al extra veiligheidsmaatregelen getroffen.

https://nos.nl/l/2492467


**Explosie en geweerschoten in Ankara, vermoedelijk zelfmoordaanslag**

De Turkse hoofdstad Ankara is opgeschrikt door een explosie gevolgd door geweerschoten. De minister van Binnenlandse Zaken Yerlikaya spreekt tegenover Turkse media van een aanslag door een zelfmoordterrorist.

Twee aanvallers zouden met een busje naar de poort van het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn gereden, niet ver van het parlement. Daarna zou een van de terroristen zichzelf hebben opgeblazen en de ander zou zijn "geneutraliseerd". Die term gebruiken de Turkse autoriteiten zowel voor het oppakken als het doodschieten van terroristen.

Onduidelijk is wat er precies is gebeurd. In eerste instantie was de suggestie dat het busje is opgeblazen, maar het lijkt erop dat de explosie niet in het busje was aangezien er inmiddels beelden te zien zijn van een intact busje na de aanslag. Op foto's die op sociale media worden gedeeld, lijkt een draagbare granaatwerper op de grond te liggen in de buurt van het voertuig.

Een beveiligingscamera heeft de explosie vastgelegd:

Minister Yerlikaya spreekt van twee gewonden. Volgens hem zijn er twee agenten lichtgewond geraakt na de explosie, mogelijk door brand na de explosie. Turkse media suggereren dat de twee agenten gewond zijn geraakt bij de schotenwisseling.

De explosie was rond 09.30 uur vanochtend. Het is vandaag druk in het regeringsdistrict, omdat er in het parlement een ceremonie is in verband met het einde van het zomerreces. Daarom waren er al extra veiligheidsmaatregelen getroffen. Ook president Erdogan is bij de heropening van het parlement aanwezig.

Het Openbaar Ministerie in Ankara is een onderzoek begonnen. De aanklager spreekt van een terroristische aanslag. De verantwoordelijkheid is nog niet opgeëist en ook de Turkse autoriteiten wijzen nog niet naar een mogelijke dader of groep.

Veel meer informatie zal naar verwachting op zich laten wachten, want de Turkse regering heeft een uitzendverbod uitgevaardigd voor nieuws over de aanslag.

https://nos.nl/l/2492467


**Explosie en geweerschoten in Ankara, vermoedelijk zelfmoordaanslag**

De Turkse hoofdstad Ankara is opgeschrikt door een explosie gevolgd door geweerschoten. De minister van Binnenlandse Zaken Yerlikaya spreekt tegenover Turkse media van een aanslag door een zelfmoordterrorist.

Een voertuig zou zijn geëxplodeerd bij de poort van het ministerie van Binnenlandse Zaken, niet ver van het parlement. De aanslag is volgens de minister uitgevoerd door twee terroristen. Een van hen zou zichzelf hebben opgeblazen, de ander zou zijn "geneutraliseerd" door de beveiliging.

Minister Yerlikaya spreekt van twee gewonden. Volgens hem zijn er twee agenten lichtgewond geraakt na de explosie, mogelijk door brand in of bij het busje. Turkse media suggereren dat de twee agenten gewond zijn geraakt bij de schotenwisseling na de explosie.

De explosie was rond 09.30 uur vanochtend. Het is vandaag druk in het regeringsdistrict, omdat er in het parlement een ceremonie is in verband met het einde van het zomerreces. Daarom waren er al extra veiligheidsmaatregelen getroffen.

https://nos.nl/l/2492467


**Explosie en geweerschoten in Ankara, vermoedelijk zelfmoordaanslag**

De Turkse hoofdstad Ankara is opgeschrikt door een explosie gevolgd door geweerschoten. De minister van Binnenlandse Zaken Yerlikaya spreekt tegenover Turkse media van een aanslag door een zelfmoordterrorist. Twee politieagenten zouden gewond zijn geraakt bij de schotenwisseling na de explosie, maar zouden niet in levensgevaar zijn.

Twee aanvallers zouden met een voertuig naar de poort van het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn gereden, niet ver van het parlement. Daarna zou een van de terroristen omgekomen zijn bij de explosie, de ander zou zijn "geneutraliseerd". Die term gebruiken de Turkse autoriteiten zowel voor het oppakken als het doodschieten van terroristen.

Vermoedelijk betekent het in dit geval dat de tweede terrorist is doodgeschoten. Nieuwszender NTV meldt dat er explosieven zijn aangetroffen op zijn lichaam, die elders gecontroleerd tot ontploffing zijn gebracht.

Granaatwerper

Op beveiligingsbeelden is te zien dat het voertuig niet ver van de poort wordt stilgezet, waarop twee mannen uitstappen. Een van hen loopt daarop richting een hokje van een beveiliger, waarna een explosie te zien is. Het lijkt erop dat de man die bij de wagen achterblijft, met een granaatwerper heeft geschoten naar het hokje.

Op foto's die op sociale media worden gedeeld, lijkt ook een draagbare granaatwerper op de grond te liggen in de buurt van het voertuig.

Een beveiligingscamera heeft de explosie vastgelegd:

De explosie was rond 09.30 uur vanochtend. Het is vandaag druk in het regeringsdistrict, omdat er in het parlement een ceremonie is in verband met het einde van het zomerreces. Daarom waren er al extra veiligheidsmaatregelen getroffen. Ook president Erdogan is bij de heropening van het parlement aanwezig.

Het Openbaar Ministerie in Ankara is een onderzoek begonnen. De aanklager spreekt van een terroristische aanslag. De verantwoordelijkheid is nog niet opgeëist en ook de Turkse autoriteiten wijzen nog niet naar een mogelijke dader of groep.

Veel meer informatie zal naar verwachting op zich laten wachten, want de Turkse regering heeft een uitzendverbod uitgevaardigd voor nieuws over de aanslag.

https://nos.nl/l/2492467


**Gaskraan eindelijk dicht, maar vlag gaat nog niet uit in Groningen**

Eindelijk is het daar, het moment waar zo lang op is gewacht in Groningen. Vanochtend om 06.00 uur ging de gaskraan dicht, na jaren van actievoeren, lange discussies en de aanhoudende angst voor nieuwe aardbevingen in het gebied. Maar nu het zover is, gaat de vlag in de provincie niet uit.

Sterker, er gebeurt helemaal niks vandaag. Geen feestelijke bijeenkomsten en zeker geen champagne. Veel Groningers zien daar weinig reden toe. Het wantrouwen overheerst.

Van de 26 gaswinningslocaties in het Groningerveld waren er de afgelopen maanden nog maar vijf in bedrijf. De productie ging begin dit jaar al naar de waakvlamstand. De laatste vijf locaties, Slochteren, Spitsbergen en drie locaties nabij Scheemda, zijn nu ook gestopt.

Bij veel Groningers overheerst argwaan. "Eerst zien, dan geloven!", "sprookjes" en "we zijn al zo vaak besodemieterd", schrijven bewoners op Facebook. Uit ruim tweehonderd reacties onder een bericht over de sluiting van de gaskraan op de website van RTV Noord blijkt dat velen er nauwelijks vertrouwen in hebben dat het besluit niet weer wordt teruggedraaid.

Dat wantrouwen komt vooral voort uit het feit dat de putten niet gedempt worden en dus weer open kunnen. Volgens het kabinet zal dat alleen in bijzondere situaties gebeuren. Bijvoorbeeld als het komende winter meerdere dagen meer dan 6,5 graden vriest overdag. Vanaf oktober 2024 moet de kraan definitief dichtgaan.

Sommige Groningers voorzien dat er ook andere redenen aangevoerd worden om de gaskraan weer open te draaien als de nood aan de man komt. "Als het geldpotje op is in Den Haag doen ze hem alsnog wel even open", schrijft iemand in de reacties bij RTV Noord.

Ook de Groninger Bodem Beweging reageerde teleurgesteld dat de gaswinning nog niet definitief stopt. Voorzitter Coert Fossen liep op 22 september zelfs weg bij een gesprek met staatssecretaris Vijlbrief (Mijnbouw) in Garmerwolde.

"Er wordt nu besloten dat er volgend jaar geen gas meer wordt gewonnen, maar dit kabinet zit er volgend jaar niet meer. Dat zorgt nog steeds voor onzekerheid", liet de beweging weten in een reactie.

Kussengas

Er is nog een andere reden voor het wantrouwen. Want terwijl de gaskraan in Groningen dicht is, wil de NAM net over de provinciegrens in het Drentse Norg juist gas gaan winnen.

De NAM ziet kansen om daar gas te winnen zonder schade aan huizen van omwonenden toe te brengen. Het bedrijf heeft daarom een vergunning aangevraagd.

Staatssecretaris Vijlbrief is niet blij met de vergunningsaanvraag. "Dat vind ik niet gepast. Het zou van maatschappelijke verantwoordelijkheid getuigen om het niet te doen."

Vijlbrief liet weten heel goed naar de veiligheid van het NAM-plan te gaan kijken.

https://nos.nl/l/2492466


**Oorlog Oekraïne in september: Polen levert geen wapens meer • Kim ontmoet Poetin**

Sinds Rusland op 24 februari 2022 Oekraïne binnenviel, volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. Zo probeert Oekraïne grondgebied te heroveren dat het is kwijtgeraakt, heeft het Westen wapens geleverd aan Kyiv en heeft het Kremlin een opstand weerstaan van de leider van huurlingenleger Wagner. Voor wie de draad kwijt is, maken we elke maand een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen.

De belangrijkste ontwikkelingen van september 2023

Wel zei Kim dat de relatie met Rusland topprioriteit is voor Noord-Korea:

De zwaarste raketaanvallen

Bekijk hieronder de beelden van de explosie:

Aanvallen op de Krim

Veel Oekraïense aanvallen focusten zich op de Krim, de regio die Oekraïne graag weer wil heroveren op Rusland. Het hoofdkwartier van de Russische Zwarte Zeevloot in Sevastopol werd op 22 september geraakt door Oekraïense raketten.

Op geverifieerde beelden is te zien dat het al brandende hoofdkwartier nogmaals wordt getroffen:

Het is onduidelijk hoeveel slachtoffers daarbij zijn gevallen. Oekraïne sprak een dag na de aanval van zeker negen doden en zestien gewonden. Later claimde Kyiv 34 marineofficieren te hebben gedood, al is daarvoor geen bewijs geleverd. Het Russische leger meldde in eerst instantie dat er één militair was omgekomen, maar zei later alleen dat er een militair was vermist.

Ook is er verwarring over het lot van de commandant van de Zwarte Zeevloot, Viktor Sokolov. Volgens Oekraïense bronnen is hij omgekomen. Het Russische ministerie van Defensie heeft al twee keer beeldmateriaal van hem getoond. Hoe recent deze beelden zijn, is niet duidelijk.

Eerder in de maand voerde Kyiv ook al aanvallen uit op de Russische vloot op de Krim, waarbij in elk geval een onderzeeër en een oorlogsschip beschadigd zijn geraakt. Daarop kondigde minister Fedorov van Digitale Transformatie aan dat het aantal aanvallen in de toekomst zou gaan toenemen.

Verschuivingen aan de frontlinie

Oekraïne is nu ongeveer vier maanden bezig met een tegenoffensief. Het is het leger op verschillende plaatsen gelukt om door de eerste Russische verdedigingslinies te breken.

Van grote terreinwinst is geen sprake, maar toch verschuift de frontlinie gestaag. Of zoals NAVO-chef Stoltenberg het begin september omschreef: "De Oekraïners vorderen langzamer dan gehoopt, maar ze winnen terrein met 100 meter per dag."

Bekijk hieronder de veranderingen aan de frontlinie. Op de tweede kaart zijn de veranderingen sinds 1 september te zien; de blauwe vlakken zijn heroverd door Oekraïne. De derde kaart is oud en toont de situatie eind augustus, ter vergelijking.

De hoogste Amerikaanse generaal, Mark Milley, onderstreepte de woorden van Stoltenberg. "Er wordt nog steeds zwaar gevochten", sprak hij. Milley vond het te vroeg om te zeggen of het tegenoffensief is mislukt. Wel suggereerde hij op 11 september dat het leger moet opschieten met het maken van vorderingen.

Winter in aantocht

Volgens Milley waren er toen nog 30 tot 45 dagen over voor gevechtshandelingen, voordat de weersomstandigheden omslaan. In kouder weer is het veel moeilijker voor de strijdkrachten om zich te verplaatsen. "Ik zei aan het begin van deze oorlog dat het een lange, langzame, harde oorlog zou worden met veel slachtoffers en dat is precies wat het is."

Waar er in augustus voornamelijk vorderingen waren aan het zuidelijke front, waren die er vorige maand aan het oostelijke. Het ministerie van Defensie zei begin september dat Oekraïne bijna twee vierkante kilometer land had veroverd rond de verwoeste stad Bachmoet. Oekraïne meldde de herovering van de plaatsen Klisjtsjiivka en Andriivka. Rusland weersprak dat.

Oekraïne gaf op 17 september beelden vrij van militairen die hun vlag ophangen in wat het dorpje Andriivka zou zijn:

Rond Bachmoet wordt zeer actief gevochten en die strijd gaat ook in de koude herfst- en wintermaanden door, kondigde de Oekraïense president Zelensky aan. "We zullen er alles aan doen om niet te stoppen, zelfs niet tijdens de moeilijke dagen in de winter", zei hij op 22 september.

Volgens de president hebben Oekraïense troepen vorige winter ervaring opgedaan met strijden in zulke weersomstandigheden. Bachmoet viel begin dit jaar na een zware strijd in handen van Rusland. De stad is vooral van symbolische waarde en is nooit van groot militair strategisch belang geweest.

De oorlog in beeld

President Zelensky sprak half september de studenten van de Haagse campus van de Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool toe via een livestream. Hij hield een toespraak, waarna een korte vraag-en-antwoordsessie volgde.

De studenten waren onder de indruk:

https://nos.nl/l/2492453


**Wekdienst 1/10: Gaswinning Groningen stopt na 60 jaar • BIJ1-leden stemmen over lijst**

Goedemorgen! In Groningen stopt na zestig jaar de gaswinning vanwege de aardbevingen in het gebied. En in Den Haag stemmen BIJ1-leden over de lijst en de nieuwe lijsttrekker.

Eerst het weer: vandaag schijnt geregeld de zon, al trekken er ook velden met sluierbewolking over. In het uiterste noorden is de bewolking dikker en er valt daar geregeld wat lichte regen. De matige zuidwestenwind voert warme lucht aan, het wordt maximaal 21 tot 24 graden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. En bekijk hier waar aan het spoor gewerkt wordt.

Wat kun je vandaag verwachten?Wat heb je gemist?

In Slowakije lijkt de partij van oud-premier Fico de parlementsverkiezingen te winnen. Met bijna alle stemmen geteld, gaat zijn partij aan kop met bijna 24 procent van de stemmen. Vanuit Europa wordt met zorg naar de uitslag gekeken. Fico is pro-Russisch en zei in de campagne al dat hij een einde wilde maken aan de militaire steun van zijn land aan Oekraïne.

De liberale partij Progressief Slowakije staat nu tweede met bijna 17 procent van de stemmen. Zij willen de steun aan Oekraïne juist voortzetten, net als vrijwel alle andere partijen. Ook volgt de partij een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Ander nieuws uit de nacht:En dan nog even dit:

In de Rotterdamse Kunsthal heeft een van de bekendste moderne kunstenaars ter wereld vanaf dit weekend zijn grootste expositie ooit. De Chinese Ai Weiwei maakt kunst met een maatschappelijke boodschap en is daarbij niet bang openlijk kritiek te leveren op zijn vaderland, waar burgers steeds meer in de knel komen door een autocratische overheid.

Bekijk beelden van de expositie:

Fijne zondag!

https://nos.nl/l/2492452


**Grote brand in schuur op Texel, ook brandweer vasteland ingezet**

In een schuur in Oosterend op Texel is een grote brand uitgebroken. Om de brand te bestrijden zijn ook brandweereenheden van het vasteland opgeroepen, meldt de veiligheidsregio Noord-Holland Noord.

Het vuur is onder controle, maar de bluswerkzaamheden zullen nog enige tijd duren, zegt de veiligheidsregio. In de schuur ligt veel hooi opgeslagen. De brandweer trekt dat zoveel mogelijk uit elkaar om goed te kunnen blussen.

Het gebouw is deels ingestort en moet als verloren worden beschouwd, zegt de veiligheidsregio. Een deel van de schuur is door de brandweer gesloopt om goed te kunnen blussen. Tot nu toe heeft de brandweer kunnen voorkomen dat het vuur oversloeg naar het aangrenzende woonhuis.

De oorzaak van de brand is niet duidelijk. Er zijn geen meldingen van gewonden.

https://nos.nl/l/2492445


**Pro-Russische oud-premier Fico wint verkiezingen Slowakije**

Met vrijwel alle stemmen geteld, heeft de partij SMER van oud-premier Robert Fico de meeste stemmen gehaald bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij krijgt ruim 23 procent.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, blijft steken op bijna 17 procent van de stemmen. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-westerse regering. Hij beloofde de militaire steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde. In 2018 moest hij aftreden als premier in de nasleep van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak, die corruptie in verband had gebracht met de regering van Fico.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Die lijn volgen vrijwel alle andere partijen die nu in het parlement zijn gekozen. De PS-partij volgt een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie wil vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**SMER-partij van oud-premier Fico aan kop in verkiezingen Slowakije**

Met ruim 98 procent van de stemmen geteld, gaat de partij SMER van oud-premier Robert Fico aan kop bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij heeft ruim 23 procent van de stemmen binnengehaald.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, heeft bijna 17 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-Westerse regering. Hij beloofde de steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Ook volgt de partij een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie zal vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**Pro-Russische oud-premier Fico aan kop in verkiezingen Slowakije**

Met vrijwel alle stemmen geteld, heeft de partij SMER van oud-premier Robert Fico de meeste stemmen gehaald bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij krijgt ruim 23 procent.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, blijft steken op bijna 17 procent van de stemmen. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-westerse regering. Hij beloofde de militaire steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde. In 2018 moest hij aftreden als premier in de nasleep van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak, die corruptie in verband had gebracht met de regering van Fico.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Die lijn volgen vrijwel alle andere partijen die nu in het parlement zijn gekozen. De PS-partij volgt een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie wil vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**Pro-Russische oud-premier Fico aan kop in verkiezingen Slowakije**

Met vrijwel alle stemmen geteld, heeft de partij SMER van oud-premier Robert Fico de meeste stemmen gehaald bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij krijgt ruim 23 procent.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, blijft steken op bijna 17 procent van de stemmen. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-westerse regering. Hij beloofde de militaire steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde. In 2018 moest hij aftreden als premier in de nasleep van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Die lijn volgen vrijwel alle andere partijen die nu in het parlement zijn gekozen. De PS-partij volgt een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie wil vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**Pro-Russische oud-premier Fico wint verkiezingen Slowakije**

Met vrijwel alle stemmen geteld, heeft de partij Smer van oud-premier Robert Fico de meeste stemmen gehaald bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij krijgt ruim 23 procent.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, blijft steken op bijna 17 procent van de stemmen. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-westerse regering. Hij beloofde de militaire steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde. In 2018 moest hij aftreden als premier in de nasleep van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak, die corruptie in verband had gebracht met de regering van Fico.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Die lijn volgen vrijwel alle andere partijen die nu in het parlement zijn gekozen. De PS-partij volgt een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

Smer had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie wil vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**SMER-partij van oud-premier Fico aan kop in verkiezingen Slowakije**

Met ruim 90 procent van de stemmen geteld, gaat de partij SMER van oud-premier Robert Fico aan kop bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij heeft bijna 24 procent van de stemmen binnengehaald.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, heeft ruim 15,5 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-Westerse regering. Hij beloofde de steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Ook volgt de partij een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie zal vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**Pro-Russische oud-premier Fico wint verkiezingen Slowakije**

Met vrijwel alle stemmen geteld, heeft de partij Smer van oud-premier Robert Fico de meeste stemmen gehaald bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij krijgt zo'n 23 procent.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, blijft steken op 18 procent van de stemmen. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-westerse regering. Hij beloofde de militaire steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde. In 2018 moest hij aftreden als premier in de nasleep van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak, die corruptie in verband had gebracht met de regering van Fico.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Die lijn volgen vrijwel alle andere partijen die nu in het parlement zijn gekozen. De PS-partij volgt een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

Smer had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie wil vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**SMER-partij van oud-premier Fico aan kop in verkiezingen Slowakije**

Met ruim 99 procent van de stemmen geteld, gaat de partij SMER van oud-premier Robert Fico aan kop bij de parlementsverkiezingen in Slowakije. De partij heeft 23,3 procent van de stemmen binnengehaald.

De liberale partij Progressief Slowakije (PS), die volgens twee exitpolls de winnaar zou worden, heeft bijna 17 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. In de peilingen gingen de partijen redelijk gelijk op met ongeveer 20 procent van de stemmen.

Vanuit Europa wordt met zorgen naar de verkiezingen in Slowakije gekeken omdat Fico met zijn partij een andere koers wil varen dan de huidige pro-Westerse regering. Hij beloofde de steun die Slowakije aan buurland Oekraïne levert te stoppen. Hij stelt dat niet de Russen, maar de Oekraïners de oorlog zijn begonnen.

Fico was al twee keer premier van Slowakije. Dat hij Rusland vooral als partner ziet, werd duidelijk toen hij in 2014 EU-sancties tegen Rusland afkeurde.

De PS-partij, van leider Michal Simecka, pleit juist voor het behoud van de sterke steun van Slowakije voor Oekraïne. Ook volgt de partij een liberale lijn als het gaat om groen beleid en lhbti-rechten.

Gisteravond leek het er nog op dat PS aan het langste eind zou trekken. Volgens de eerste prognose van de Slowaakse zender RTVS had PS bijna 20 procent van de stemmen behaald. In een andere peiling, van tv-station Markiza, zou de partij 23,5 procent van de stemmen halen.

SMER had gisteravond volgens de exitpoll van de Slowaakse zender RTVS iets meer dan 19 procent van de stemmen naar zich toe weten te trekken. Volgens de exitpoll van Markiza kreeg de partij 21,5 procent.

Geen van de partijen zal een absolute winst behalen waardoor er een coalitie gevormd moet worden. De verwachting is dat de partij van Fico over rechts een coalitie zal vormen, mogelijk met extreemrechtse partijen. In hoeverre dat lukt is nog de vraag, veel is nog afhankelijk van de resultaten van kleinere partijen.

https://nos.nl/l/2492438


**Bikker op congres ChristenUnie: weg van het kille marktdenken**

ChristenUnie-lijsttrekker Mirjam Bikker wil "weg van het kille marktdenken" in overheid, kinderopvang en volkshuisvesting. Op het congres van haar partij in Zwolle zei ze ook af te willen van de "ik-tatuur waar je eigen geluk helemaal jouw verantwoordelijkheid is". Ze herhaalde haar eerdere pleidooi voor "zorgzame gemeenschappen".

Volgens Bikker komt inmiddels ook bij andere partijen "het besef dat rust in je bestaan een kern in het leven is". Ze benadrukte dat mensen van hun werk of van een uitkering moeten kunnen rondkomen en dat jongeren geen "bestaansangst" moeten hebben.

De lijsttrekker voegde eraan toe dat de ChristenUnie als kleinste coalitiepartner lang tegen de neoliberale stroom in heeft geroeid. "Nu de samenleving daarin vastloopt, keert de wal het schip."

Geen premierskandidaten

Bikker zei ook dat de val van het kabinet zeer heeft gedaan. "Maar we blijven bij onze principes. Als de VVD zelfverzonnen deadlines neerlegt, wijken we niet." Het kabinet kwam bijna drie maanden geleden ten val na onenigheid over het asielbeleid. De VVD en de ChristenUnie stonden daarbij tegenover elkaar.

De lijstrekker benadrukte verder dat het in de verkiezingscampagne niet om premierskandidaten gaat: "Als bij de verkiezingen de stemmen zijn uitgebracht, zullen we wel eens kijken welke partijen aan zet zijn."

Op het congres in Zwolle werd ook de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen definitief vastgesteld. Er veranderde niets in de volgorde. Een voorstel van leden om Kamerlid Stieneke van der Graaf hoger op de lijst te zetten, kreeg niet genoeg steun. Van der Graaf blijft op de negende plaats.

https://nos.nl/l/2492371


**Spitting Image-poppen komen 'thuis' op de Cambridge-universiteit**

Stakersrellen, economische malaise, politiek gekonkel, een tanend imperium en een dreigende nucleaire apocalyps; genoeg redenen tot doemdenken in de jaren 80. Maar 's zondagavonds konden de Britten er even om lachen dankzij Spitting Image.

Het archief van de onbeschaamde tv-satire is nu opgenomen in de bibliotheek van de Cambridge Universiteit. Ter ere daarvan zijn op een tentoonstelling poppen, ontwerpen en fan- en haatbrieven te zien.

Spitting Image was een unieke loot aan de stamboom van Britse humor. In de hoogtijdagen van thatcherisme en reaganomics werd de actualiteit met karikaturale poppen op de hak genomen. Koefnoen gekruist met de Muppet Show. De Britse premier werd afgeschilderd als een haaibaai omringd door laffe jaknikkers, de Amerikaanse president werd een verstrooide oorlogshitser.

En passant werd uiteraard nog even de koninklijke familie gefileerd, met koningin Elizabeth als huismoedertje in krulspelden, Charles die gretig wacht op haar dood en prins Philip die maar aanstootgevende onzin uitkraamt. Dat het programma het aandurfde zelfs de alom geliefde Queen-Mum neer te zetten als seniel drankorgel was ronduit schokkend voor veel Britten.

"We kregen letterlijk twee zakken post per week", vertelt producer John Lloyd bij de opening van de tentoonstelling. "En dat in een tijd dat je er nog moeite voor moest doen: een pen pakken, een postzegel op de envelop, uitzoeken wat ons adres was en dan naar de brievenbus."

"Het liep enorm uiteen", herinnert Lloyd zich de inhoud. "Dan las je dingen als 'ik ben al acht jaar werkeloos en wilde zelfmoord plegen, maar wachtte zondag af om nog een keer te lachen en nu kan ik er weer een week tegenaan', maar ook 'communistische klootzak, ik hoop dat je kanker krijgt en sterft'."

Duidelijk was in ieder geval dat wie niet had gekeken maandagochtend met de mond vol tanden stond op werk of school. De serie, die liep tussen 1984 en 1996, trok op zijn hoogtepunt wekelijks 15 miljoen kijkers. Spitting Image won twee keer een Emmy, de hoogste internationale televisieprijs. Een poging de show terug te brengen met Boris Johnson, Greta Thunberg en Donald Trump strandde vorig jaar na twee seizoenen.

Buckingham zwijgt

Beroemdheden hadden een haat-liefdeverhouding met het programma. Een persiflage kon aan je blijven plakken. Zo vonden de makers John Major zo kleurloos dat ze voor hem een volledig grijze pop gebruikten en hem een voorliefde voor doperwtjes gaven.

Aan de andere kant: als je niet voorbijkwam betekende het dat je eigenlijk niks voorstelde. "Kabinetsleden die er niet in zaten, wilden dat wel graag. Het was een erkenning", verklapte staatssecretaris Edwina Currie, die sportief genoeg haar eigen mombakkes kocht toen het programma afliep.

De koninklijke familie had officieel geen mening over de parodie, blijkt op de tentoonstelling. "Voor zover bekend heeft geen van de leden van het Koninklijk Huis het programma ooit gezien en daarom kunnen we er geen commentaar op geven", schreef Buckingham Palace op de vraag of een van de hoogheden wilde bijdragen aan een Spitting Image-boek.

Een leugen, onthulde prinses Diana later aan komiek Stephen Fry. "Ze hebben er een bloedhekel aan, maar ik ben er gek op", antwoordde de ex-vrouw van Charles toen ze zich naar huis haastte om de show te zien.

Traditie van satire

De universiteit vindt het archief uitstekend bij de prestigieuze bibliotheek passen. Niet alleen studeerden geestelijk vaders Peter Fluck en Roger Law aan de Cambridge School of Art, het materiaal sluit ook naadloos aan op de bestaande collectie satirische werken uit de 18e, 19e, en 20e eeuw. Bovendien huist Cambridge het archief van Margaret Thatcher, het eeuwige doelwit van de show.

John Lloyd vult nog aan dat het programma ook een plekje verdient vanwege de maatschappelijke impact. "Een hele generatie kinderen kon tien leden van het kabinet en vier uit de oppositie opnoemen. Zou jou dat vandaag de dag nog lukken?"

https://nos.nl/l/2492365


**Spitting Image-poppen komen 'thuis' op de Cambridge-universiteit**

Stakersrellen, economische malaise, politiek gekonkel, een tanend imperium en een dreigende nucleaire apocalyps; genoeg redenen tot doemdenken in de jaren 80. Maar 's zondagavonds konden de Britten er even om lachen dankzij Spitting Image.

Het archief van de onbeschaamde satirische tv-serie is nu opgenomen in de bibliotheek van de Cambridge Universiteit. Ter ere daarvan zijn op een tentoonstelling poppen, ontwerpen en fan- en haatbrieven te zien.

Spitting Image was een unieke loot aan de stamboom van Britse humor. In de hoogtijdagen van thatcherisme en reaganomics werd de actualiteit met karikaturale poppen op de hak genomen. Koefnoen gekruist met de Muppet Show. De Britse premier werd afgeschilderd als een haaibaai omringd door laffe jaknikkers, de Amerikaanse president werd een verstrooide oorlogshitser.

En passant werd uiteraard nog even de koninklijke familie gefileerd, met koningin Elizabeth als huismoedertje in krulspelden, Charles die gretig wacht op haar dood en prins Philip die maar aanstootgevende onzin uitkraamt. Dat het programma het aandurfde zelfs de alom geliefde Queen-Mum neer te zetten als seniel drankorgel was ronduit schokkend voor veel Britten.

"We kregen letterlijk twee zakken post per week", vertelt producer John Lloyd bij de opening van de tentoonstelling. "En dat in een tijd dat je er nog moeite voor moest doen: een pen pakken, een postzegel op de envelop, uitzoeken wat ons adres was en dan naar de brievenbus."

"Het liep enorm uiteen", herinnert Lloyd zich de inhoud. "Dan las je dingen als 'ik ben al acht jaar werkeloos en wilde zelfmoord plegen, maar wachtte zondag af om nog een keer te lachen en nu kan ik er weer een week tegenaan', maar ook 'communistische klootzak, ik hoop dat je kanker krijgt en sterft'."

Duidelijk was in ieder geval dat wie niet had gekeken maandagochtend met de mond vol tanden stond op werk of school. De serie, die liep tussen 1984 en 1996, trok op zijn hoogtepunt wekelijks 15 miljoen kijkers. Spitting Image won twee keer een Emmy, de hoogste internationale televisieprijs. Een poging de show terug te brengen met Boris Johnson, Greta Thunberg en Donald Trump strandde vorig jaar na twee seizoenen.

Buckingham zwijgt

Beroemdheden hadden een haat-liefdeverhouding met het programma. Een persiflage kon aan je blijven plakken. Zo vonden de makers John Major zo kleurloos dat ze voor hem een volledig grijze pop gebruikten en hem een voorliefde voor doperwtjes gaven.

Aan de andere kant: als je niet voorbijkwam betekende het dat je eigenlijk niks voorstelde. "Kabinetsleden die er niet in zaten, wilden dat wel graag. Het was een erkenning", verklapte staatssecretaris Edwina Currie, die sportief genoeg haar eigen mombakkes kocht toen het programma afliep.

De koninklijke familie had officieel geen mening over de parodie, blijkt op de tentoonstelling. "Voor zover ik weet heeft geen van de leden van het Koninklijk Huis het programma ooit gezien en daarom kunnen we er geen commentaar op geven", schreef Buckingham Palace op de vraag of een van de hoogheden wilde bijdragen aan een Spitting Image-boek.

Een leugen, onthulde prinses Diana later aan komiek Stephen Fry. "Ze hebben er een bloedhekel aan, maar ik ben er gek op", antwoordde de ex-vrouw van Charles toen die zich naar huis haastte om de show te zien.

Traditie van satire

De universiteit vindt het archief uitstekend bij de prestigieuze bibliotheek passen. Niet alleen studeerden bedenkers Peter Fluck en Roger Law aan de Cambridge School of Art, het materiaal sluit ook naadloos aan op de bestaande collectie satirische werken uit de 18e, 19e, en 20e eeuw. Bovendien huist Cambridge het archief van Margaret Thatcher, het eeuwige doelwit van de show.

John Lloyd vult nog aan dat het programma ook een plekje verdient vanwege de maatschappelijke impact. "Een hele generatie kinderen kon tien leden van het kabinet en vier uit de oppositie opnoemen. Zou jou dat vandaag de dag nog lukken?"

https://nos.nl/l/2492365


**Gewapende groepen rukken op in Mali nu westerse militairen zijn vertrokken**

In het noorden van Mali rukken gewapende groeperingen op sinds de duizenden westerse militairen het land hebben verlaten. De militaire junta in het West-Afrikaanse land blijkt niet zelf in staat om de achtergelaten legerposten te bemannen en de bevolking te beschermen tegen het geweld van militanten.

Deze maand is het aantal aanvallen door militanten in het noorden van Mali verdubbeld. Hierdoor kwamen zeker 150 mensen om het leven. De omgeving van de historische stad Timboektoe is al weken onveilig en de stad is door jihadisten van de buitenwereld afgesloten.

Vorige maand vertrokken de Franse strijdkrachten, die bijna tien jaar lang met zo'n 3000 militairen het Malinese leger ondersteunden in de strijd tegen het jihadisme. Ook de VN-vredesmissie, die op het hoogtepunt 16.000 mensen telde, is aan het afbouwen. Een deel is al vertrokken, de rest zal de komende maanden volgen.

De junta maakte deze zomer plotseling bekend dat de missies niet verlengd werden. "Mali wilde de Fransen weghebben, daardoor valt er nu een factor weg. Gewapende groepen weten nu meer ruimte te creëren voor zichzelf", ziet Mirjam de Bruijn, hoogleraar afrikanistiek aan de Universiteit Leiden en Mali-deskundige.

Rebellen en jihadistische groepen

Het regime, dat in 2021 via een staatsgreep aan de macht kwam, beloofde zelf harder op te treden tegen jihadisten. De Fransen waren jaren geleden door de regering gevraagd om hulp. Nu moest er een einde komen aan de bemoeienis van de voormalig kolonisator, vond de junta.

Mali is in het noorden een lappendeken van verschillende groeperingen. Meerdere rebellengroepen van Toearegs, een berbers nomadenvolk, willen een onafhankelijke staat stichten. In de grensgebieden strijden lokale facties van IS en al-Qaida. Ook zijn kleinere groepen actief die zich voornamelijk verdedigen tegen geweld.

De groepen trokken voorheen niet met elkaar op, maar dat lijkt nu te veranderen. "De Toearegs en de jihadisten van JNIM opereerden nooit samen, omdat ze andere doelen hadden. Nu lijken ze de strijdbijl te begraven en de krachten te bundelen", zegt De Bruijn.

Dit kan grote gevolgen hebben voor de toch al fragiele politieke situatie in het land. "Ze staan nog niet voor de deur in de hoofdstad Bamako, maar als ze onder één vlag gaan vechten, is zo'n scenario wel mogelijk", zegt de hoogleraar. De hoofdstad is nog zo'n duizend kilometer verwijderd van de plekken waar nu gestreden wordt.

De Sahel is de afgelopen jaren het epicentrum geworden van terrorisme. Vorig jaar viel 43 procent van de terreurdoden wereldwijd in deze regio. Mali en Burkina Faso voeren de lijst aan, met samen ruim 2100 burgerdoden, blijkt uit cijfers.

Volgens de Malinese junta trad de vorige regering veel te zachtzinnig op tegen jihadisten. De junta keerde zich tegen de voormalige kolonisator Frankrijk en zette de deur open voor het Russische Wagnerhuurlingenleger. Dat leidt tot nog meer geweld. Bij een massaslachting in het dorpje Moura werden vorig jaar zeker vijfhonderd mensen gedood.

Ook met de inzet van Wagner is de junta niet in staat om gewapende groepen terug te dringen. De verliezen van het leger leiden tot grote onrust onder de bevolking, zegt De Bruijn, die vorige maand het land nog bezocht. Dat ziet ook Méryl Demuynck, onderzoeker bij het International Centre for Counter-Terrorism. "De bevolking is de voortdurende conflicten zat. Het geweld zorgt voor een diepe onvrede."

Laatste bondgenoot

Westerse troepen worden ook in buurlanden weggestuurd. Frankrijk haalt nu ook alle militairen weg uit Niger, omdat zij werden tegengewerkt door de junta. In juli werd de Nigerese president, die warme banden onderhield met Frankrijk, afgezet.

Het past in de trend van staatsgrepen: in drie jaar tijd werden negen coups gepleegd in West-Afrika. Anti-Franse sentimenten spelen daarin een grote rol. "Niger was een van de laatste bondgenoten van het Westen", zegt Demuynck. "De kans is groot dat het scenario van Mali zich nu in Niger zal herhalen."

Correspondent Saskia Houttuin reisde vorig jaar naar Mali en zag hoe groot de invloed van Rusland op het land is:

https://nos.nl/l/2492359


**Dodelijk ongeval A27, snelweg urenlang afgesloten**

De A27 tussen Bilthoven en Hilversum is vanwege een dodelijke aanrijding urenlang afgesloten. De ANWB verwacht dat de snelweg tot 11.30 uur dicht blijft.

Het ongeluk gebeurde rond 06.30 uur vlak voor afslag Hilversum. Een auto botste door nog onbekende oorzaak met een vrachtwagen. De bestuurder van de auto kwam daardoor om het leven.

De chauffeur van de vrachtwagen heeft een verklaring afgelegd op het politiebureau, meldt RTV Utrecht. De politie doet ter plekke onderzoek naar het ongeval.

Het verkeer tussen Bilthoven en Hilversum wordt omgeleid via de A28 en A1.

https://nos.nl/l/2492358


**Bondgenoot Trump bekent schuld in zaak verkiezingsmanipulatie Georgia**

Een van de achttien medeverdachten van oud-president Trump in het proces over verkiezingsmanipulatie in Georgia, pleit schuldig aan meerdere aanklachten in die zaak. Trump-aanhanger Scott Hall heeft een schikking getroffen met het Openbaar Ministerie, die inhoudt dat hij zich neerlegt bij een proeftijd van vijf jaar en een boete, maar in ruil daarvoor wel getuigt tegen zijn medeverdachten. Vooral dat laatste is van belang.

Hall is een van de negentien beklaagden in de omvangrijke samenzweringszaak in de staat Georgia, waarin naast Hall en Trump ook onder meer Trumps advocaat Rudy Giuliani en oud-stafchef Mark Meadows zijn aangeklaagd. Het OM in Georgia wil met die zaak aantonen dat er sprake was van een criminele samenzwering om de verkiezingsuitslag in de staat ongeldig te laten verklaren, ook al wisten betrokkenen dat er geen fraude was gepleegd.

De 59-jarige Hall heeft verklaard schuldig te zijn aan vijf aanklachten in de zaak, waarin hij ervan wordt beschuldigd dat hij onrechtmatig toegang heeft verkregen tot apparatuur en gegevens van een verkiezingsbureau in Georgia. Hij zou samen met andere Trumpaanhangers op zoek zijn geweest naar bewijs van verkiezingsfraude, maar door onrechtmatig toegang te verkrijgen tot de stemsystemen overtrad hij zelf de wet.

Kleine speler, belangrijke getuigenis

De voorheen totaal onbekende Republikein is een kleine speler in het grote samenzweringsproces, maar de schikking die hij nu heeft getroffen in ruil voor een relatief lage straf is van grote betekenis. Onderdeel van de schikking is dat Hall moet getuigen in de zaak, waardoor hij een belangrijke bron kan zijn van belastende informatie tegen zijn medeverdachten. Dat maakt zijn getuigenis dus eigenlijk veel belangrijker dan zijn veroordeling.

Met name voor Trumps advocaat Sidney Powell kan de schikking met Hall slecht nieuws zijn. Powell, die destijds veel ongefundeerde theorieën over kiesfraude verspreidde, wordt ervan beschuldigd dat ze nauw betrokken was bij de onrechtmatige toegang van Hall tot de apparatuur en gegevens. Als Hall nu tegen haar getuigt, verhoogt dat de druk op haar om ook informatie vrij te geven die belastend kan zijn voor andere medeverdachten.

Scott Hall is de eerste verdachte die bereid is om te praten over de andere aangeklaagden. Dat hij daartoe bereid is, wordt door sommige deskundigen uitgelegd als "het eerste dominosteentje dat valt", zoals bijvoorbeeld oud-aanklager Barb McQuade, tegenwoordig hoogleraar in Michigan, het omschrijft. Daarmee suggereert ze dat na Hall meerdere verdachten belastende verklaringen over elkaar zullen gaan afleggen.

'Heksenjacht'

Oud-president Trump en de rest van de verdachten houden vooralsnog vol dat ze onschuldig zijn. Trump spreekt zelf van een politiek proces en een heksenjacht. Ondertussen maakt het OM in Georgia zich op voor ten minste twee zittingen in het proces. Een van die zaken dient op 23 oktober, daarin staat onder anderen Sidney Powell terecht.

https://nos.nl/l/2492352